Η επιστροφή από Μονεμβασιά προς την Αθήνα εξελίχθηκε σε μια αναπάντεχη περιπέτεια, όταν έπεσε η ιδέα μιας μικρής παράκαμψης προς το καταφύγιο του Ταΰγετου. Η ενδιάμεση αυτή στάση προστέθηκε στο σύστημα πλοήγησης και ενώ πλέον κατευθυνόμασταν στην εθνική οδό Γυθείου – Σπάρτης, η παρέα επέλεξε να ακολουθήσει μια κατά δύο λεπτά πιο αργή διαδρομή, καθώς αυτή διέγραφε μια πιο φωτογενή πορεία στα αριστερά του δρόμου, με το βουνό να ορθώνεται επιβλητικά μπροστά μας.
Ο δευτερεύων δρόμος στον οποίο βρεθήκαμε, ανάμεσα στα κτήματα με τις ελιές, κατέληξε σε έναν πολύ πιο κεντρικό και τίποτα δεν προμήνυε πως οι χάρτες της Google μάς επεφύλασσαν για τη συνέχεια μια δύσκολη δοκιμασία, τόσο για το αυτοκίνητο όσο και για το πλήρωμά του. Τελείως αναπάντεχα, οι οδηγίες της πλοήγησης μας έστειλαν μέσα από ένα μικρό χωριό, αρχικά σε πολύ στενούς τσιμεντένιους δρόμους και εν συνεχεία σε χωμάτινους.
«Κανένα πρόβλημα», σκεφθήκαμε, καθώς το αυτοκίνητό μας, ένα τυπικό B-SUV, αν μη τι άλλο διαθέτει μια ικανή απόσταση από το έδαφος, που το βοηθάει να κινηθεί σε λίγο πιο ανώμαλα εδάφη. Ισα ίσα που η διαδρομή μάς αποζημίωνε και ο μοναδικός προβληματισμός αφορούσε τυχόν συνάντησή μας με αντίθετα κινούμενο όχημα, αφού κάτι τέτοιο θα ανάγκαζε ένα από τα δύο αυτοκίνητα να κινηθεί με την όπισθεν στον στενό αγροτικό δρόμο έως το πλησιέστερο πλάτωμα.
Η απουσία άλλων αυτοκινήτων άρχισε να μας βάζει σε υποψίες, ότι ο δρόμος που μας έστειλε το πρόγραμμα πλοήγησης δεν πρέπει να είναι και από τους πλέον πολυσύχναστους του βουνού. Και πώς να είναι, όταν στη συνέχεια συναντήσαμε πολλά σημεία όπου ο καιρός είχε καταστρέψει εντελώς την επιφάνεια του δρόμου. Ανηφορικά κομμάτια με σαθρό χώμα και κροκάλες, αλλά και αδιάβατα νεροφαγώματα, μας ανάγκασαν αρκετές φορές να κινηθούμε προς τα πίσω και να ακολουθήσουμε κάποιες εναλλακτικές διαδρομές.
Ακόμα κι όταν βρεθήκαμε στα τελευταία 300 μέτρα πριν από τη διασταύρωση με τον κυρίως δρόμο που κανονικά οδηγεί στο καταφύγιο, δεν ήμασταν βέβαιοι αν τελικά θα τα καταφέρναμε.
Προηγούμενη εμπειρία σε κίνηση σε ανάλογα εδάφη σαφώς και φάνηκε χρήσιμη, όμως το αυτοκίνητο -που σε καμία περίπτωση δεν είναι φτιαγμένο για τέτοια χρήση- ταλαιπωρήθηκε. Δεν «βρήκε» στο έδαφος, αλλά ο συμπλέκτης του δεινοπάθησε στη διαδικασία υπέρβασης των πολυάριθμων εμποδίων.
Στο καταφύγιο δεν έμελλε τελικά να φτάσουμε, καθώς στα τελευταία μέτρα συναντήσαμε αρκετό χιόνι και δεν είχαμε πλέον κουράγιο να φορέσουμε χιονοκουβέρτες στους τροχούς του αυτοκινήτου, προκειμένου να συνεχίσουμε. Στην επιστροφή, όμως, κατευθυνόμενοι για φαγητό στον Μυστρά, το σύστημα πλοήγησης μας επιφύλαξε ακόμη μια περιπέτεια. Μας οδήγησε και πάλι σε έναν δευτερεύοντα ασφάλτινο δρόμο, που σύντομα έδωσε τη θέση του σε χωμάτινες διαδρομές, κυριολεκτικά απάτητες – χωρίς σημάδια από ίχνη άλλων αυτοκινήτων.
Ο εφιάλτης που περάσαμε πίσω από το τιμόνι ενός σύγχρονου SUV εννοείται πως δεν θα προβλημάτιζε στο ελάχιστο ένα ταπεινό 4×4, σαν αυτά που διέθεταν πολλοί συμπολίτες μας πριν από μερικές δεκαετίες.
Χρειάστηκε ξανά να κάνουμε πίσω -ουκ ολίγες φορές- προκειμένου να βρούμε εναλλακτική πορεία, μέχρι που καταφέραμε, προς μεγάλη μας ανακούφιση, να βγούμε στην άσφαλτο.
Τι απέγιναν τα καθαρόαιμα 4×4;
Ο εφιάλτης που περάσαμε πίσω από το τιμόνι ενός σύγχρονου SUV εννοείται πως δεν θα προβλημάτιζε στο ελάχιστο ένα ταπεινό 4×4, σαν αυτά που διέθεταν πολλοί συμπολίτες μας πριν από μερικές δεκαετίες, όπως για παράδειγμα ένα Lada Niva, το κάποτε αγαπημένο αυτοκίνητο των κυνηγών. Αν βρισκόταν στην ίδια διαδρομή, το πιθανότερο είναι πως θα ικέτευε για περισσότερες προκλήσεις…
Τι απέγιναν άραγε τα σκληροπυρηνικά off-road οχήματα, με πλαίσιο τύπου σκάλας, άκαμπτους άξονες, κοντές σχέσεις και τη ρεζέρβα εκτεθειμένη στην πίσω πόρτα. Ηταν αναμφίβολα αυτοκίνητα με σαφείς περιορισμούς στην άσφαλτο και πιο κουραστικά στις καθημερινές μετακινήσεις, αλλά με μια μηχανική απλότητα που σπανίζει σήμερα. Οταν όμως τελείωνε ο δρόμος, εκεί ξεκινούσε η δουλειά τους. Ηταν αυτοκίνητα προορισμένα για ανθρώπους που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να βρεθούν πιο κοντά στη φύση. Να κατέβουν στην απάτητη παραλία, να γνωρίσουν κάποιες κρυφές πλευρές ενός βουνού.
Και ύστερα ήρθαν τα SUV…
Ελαφρύτερα, πιο φιλικά στην καθημερινότητα, με καλύτερη οδική συμπεριφορά, αλλά και με περιορισμένες εκτός δρόμου δυνατότητες σε σχέση με τα καθαρόαιμα 4×4. Παρ’ όλα αυτά, διατηρούσαν μια ικανοποιητική δυνατότητα να κινηθούν σε δύσβατα εδάφη με τα κατάλληλα ελαστικά, αρκεί ο οδηγός να γνώριζε τα όριά τους.
Πέρασαν ήδη περισσότερο από 30 χρόνια όταν στην παρουσίαση του πρώτου Toyota RAV4, το οποίο ουσιαστικά άνοιξε την κατηγορία των SUV (Sports Utility Vehicles, ή Αυτοκίνητα Ελευθέρου Χρόνου. όπως είναι η ελεύθερη απόδοση της εν λόγω κατηγορίας στα ελληνικά), ειπώθηκε ξεκάθαρα πως μόνο το 1% των αγοραστών ενός 4×4 είχε την πρόθεση να κινηθεί εκτός δρόμου.
Ο δυναμισμός του παρουσιαστικού τους εκφράζει μια υποβόσκουσα υπόσχεση περιπέτειας, που σε καμία περίπτωση δεν υποστηρίζεται στην πραγματικότητα.
Τότε, λοιπόν, γιατί τα αγοράζουμε; «Τα SUV εξασφαλίζουν την αίσθηση υπεροχής, χάρη στην υψηλή θέση οδήγησης και στη δυναμικότητα λόγω όγκου», σχολίασε ο Ελληνας σχεδιαστής Σωτήρης Κοβός, σε πρόσφατη συνέντευξή του στους 4Τροχούς (διαβάστε εδώ ), συμπληρώνοντας πως τα πραγματικά 4×4 μας κάνουν να νιώθουμε παντοδύναμοι. «Αφού το αυτοκίνητο μπορεί να κάνει τα πάντα, άρα και ο οδηγός του αντανακλά τις ικανότητές του σε εκείνες του αυτοκινήτου».
«Γιαλαντζί» SUV
Με αυτό το δεδομένο δεν είναι τυχαίο που τα περισσότερα σύγχρονα SUV, ιδιαίτερα στις δημοφιλείς κατηγορίες B και C, δεν είναι τίποτε άλλο από υπερυψωμένα επιβατικά. Ο δυναμισμός του παρουσιαστικού τους εκφράζει μια υποβόσκουσα υπόσχεση περιπέτειας, που σε καμία περίπτωση δεν υποστηρίζεται στην πραγματικότητα. Προσθιοκίνητα στην πλειονότητά τους ή σε κάποιες περιπτώσεις με συστήματα τετρακίνησης που ενεργοποιούνται μόνο όταν χαθεί η πρόσφυση, με περιορισμένη απόσταση από το έδαφος, ασφάλτινα ελαστικά και πολλές φορές χωρίς καν να διαθέτουν ρεζέρβα. Οι αυστηρότερες προδιαγραφές εκπομπών, το βάρος και το κόστος των παραδοσιακών τετρακίνητων συστημάτων, οι απαιτήσεις παθητικής ασφάλειας, αλλά κυρίως η μεταβολή της ίδιας της χρήσης του αυτοκινήτου οδήγησαν τη βιομηχανία σε αυτή τη μετάλλαξη. Προφανώς, ο μέσος οδηγός δεν θα αφήσει ποτέ την άσφαλτο – άλλωστε σε κάποιες χώρες, όπως στη Γερμανία, δεν επιτρέπεται καν να μπεις σε δασικό δρόμο. Κατά βάση ο ιδιοκτήτης ενός σύγχρονου SUV αναζητά άνεση, οικονομία και απλώς μια αίσθηση υπεροχής και ασφάλειας από την υπερυψωμένη θέση οδήγησης.
Τι μας δίδαξε η μικρή αυτή περιπέτεια;
Μαζί με την εξέλιξη των αυτοκινήτων αλλάξαμε κι εμείς, αφού σαν οδηγοί γίναμε πιο νωθροί. Τα αυτόματα συστήματα, όπως τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου της πρόσφυσης, εξασφαλίζουν ασφαλέστερες μετακινήσεις, όμως αναμφίβολα χάθηκε ένα μέρος της οδηγικής κουλτούρας που συνόδευε τα οχήματα εκτός δρόμου, όπως η γνώση του εδάφους, η κατανόηση των ορίων και η προσαρμογή της οδήγησης στις εκάστοτε συνθήκες.
Ξεχάσαμε επίσης να προσανατολιζόμαστε, να χρησιμοποιούμε τον χάρτη και να συλλέγουμε τις απαραίτητες πληροφορίες πριν κινηθούμε σε μια πιο απαιτητική διαδρομή.
Η ψηφιακή καθοδήγηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γνώση μιας περιοχής, ούτε να προβλέψει τις ιδιαιτερότητες ενός ορεινού τοπίου μετά από έντονη βροχόπτωση.
Οι σύγχρονες εφαρμογές πλοήγησης απλώς βελτιστοποιούν διαδρομές με βάση τον χρόνο και την απόσταση, δεν μπορούν όμως να γνωρίζουν την κατάσταση ενός δρόμου ή πόσο βατός θα είναι για ένα συμβατικό όχημα. Δυστυχώς, υπάρχει μια επικίνδυνη βεβαιότητα πως αν ο δρόμος υπάρχει στον χάρτη θεωρείται και προσπελάσιμος.
Η ψηφιακή καθοδήγηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γνώση μιας περιοχής, ούτε να προβλέψει τις ιδιαιτερότητες ενός ορεινού τοπίου μετά από έντονη βροχόπτωση. Και κάπως έτσι, το σύγχρονο οικοσύστημα της αυτοκίνησης, όπως οχήματα που υπόσχονται περισσότερα απ’ όσα μπορούν να προσφέρουν και αλγόριθμοι που γνωρίζουν λιγότερα απ’ όσα δείχνουν, συναντά τα όριά του εκεί όπου τελειώνει ο στρωμένος δρόμος.
Για τους ελάχιστους οδηγούς που εξακολουθούν να θέλουν να αναζητήσουν κάποιες διαδρομές πέρα από την άσφαλτο, υπάρχουν κάποια λιγοστά καινούργια μοντέλα (με λογικό κόστος), τα οποία έως έναν βαθμό θα ανταποκριθούν σε τέτοιες συνθήκες κίνησης, ενώ προσφέρονται πολύ περισσότερες επιλογές στην αγορά των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων.
Οσο για εκείνους οι οποίοι αναπολούν με ρομαντική διάθεση την εποχή που όργωναν με το τζιπάκι τους την άγνωστη Ελλάδα, δεν είμαστε σίγουροι τι είναι πιο οδυνηρό: ότι είμαστε πλέον πιο βολεμένοι ή μήπως που δεν υπάρχουν πια απάτητες παραλίες;
