Εχουν περάσει έντεκα χρόνια από όταν η Αμερικανική Εταιρεία για την Αναπαραγωγική Ιατρική (ASMR), με την ανακοίνωση της ότι η κατάψυξη ωαρίων δεν θα θεωρείται πλέον μια πειραματική διαδικασία, «πάγωσε» θεωρητικά τους δείκτες ενός ρολογιού γονιμότητας που έμοιαζε να μετράει διαρκώς αντίστροφα. Πλέον, για τις γυναίκες που η ηλικία τους κυμαίνεται κάπου στη δεκαετία των 30 και που η μητρότητα δεν είναι στα πολύ άμεσα σχέδια τους, η κρυοσυντήρηση αποτελεί ένα από τα πιο κοινά θέματα συζήτησης, τόσο μεταξύ τους, όσο και με τους γιατρούς τους.
Η Ειρήνη, μια 37χρονη δικηγόρος που πριν από λίγες μέρες ολοκλήρωσε έναν πρώτο κύκλο ωοληψίας, θυμάται ότι ο γυναικολόγος της την προέτρεπε εδώ και αρκετά χρόνια να προβεί σε κρυοσυντήρηση ωαρίων. «Εγώ, όμως, για κάποιο λόγο δεν μπορούσα να το αποφασίσω. Πάντα πίστευα ότι δεν θα χρειαζόταν και πως σε λίγο καιρό θα ήμουν με κάποιον που θα θέλαμε από κοινού να κάνουμε το βήμα για την απόκτηση παιδιών. Αυτό, όμως, δεν ερχόταν και άρχισα να το σκέφτομαι όλο και πιο έντονα, γιατί μέσα μου ήξερα πως κάποια στιγμή θα θελήσω να μείνω έγκυος. Ήδη κάποιες φίλες μου είχαν ολοκληρώσει τη διαδικασία αυτή και με προέτρεπαν να την κάνω και εγώ. Το δύσκολο κομμάτι για εμένα ήταν απλά να το πάρω απόφαση, γιατί αναγκαστικά μπήκα σε μια διαδικασία ενδοσκόπησης και ανάλυσης των επιλογών του παρελθόντος. Ήταν μια επίπονη διεργασία. Έπρεπε να αποδεχτώ ότι δεν είχα κάνει κάτι τόσο λάθος, ότι δεν είχα αποτύχει σε αυτόν τον τομέα». Η Ειρήνη παραδέχεται πως οι ανησυχίες και οι σκέψεις της γύρω από μια μελλοντική εγκυμοσύνη εξακολουθούν σχετίζονται με τα κοινωνικά συμβόλαια που τη συνοδεύουν, όπως όμως τονίζει, η επιλογή της κατάψυξης ωαρίων για την ίδια ήταν απελευθερωτική.
«Με ξελάφρωσε από το άγχος πως πρέπει να γίνω μάνα εδώ και τώρα»
Το ίδιο αίσθημα έχει και η συνομήλική της Ελένη, η οποία αρχικά έκανε έναν κύκλο «φυσικό», χωρίς δηλαδή να κάνει κάποια ένεση με ορμόνες. Καθώς ο αριθμός των ωαρίων που συγκεντρώθηκαν δεν ήταν ικανοποιητικός προχώρησε και σε έναν δεύτερο, αυτή τη φορά με τις απαιτούμενες ενέσεις. «Είμαι χαρούμενη που το έκανα. Με ξελάφρωσε από το άγχος πως πρέπει να γίνω μάνα εδώ και τώρα, ή για να το πω πιο απλά, πως πρέπει να βρω άμεσα πατέρα για τα παιδιά μου. Νιώθω πως ξαφνικά έχω το δικαίωμα της επιλογής».
Παρόμοια συναισθήματα εκφράζει και η 36χρονη Χρυσάνθη που ανυπομονούσε για τη στιγμή της ωοληψίας. «Δεν ήθελα να με πιέζει ο χρόνος. Τελικά η όλη διαδικασία ήταν πιο δύσκολη από όσο περίμενα. Χρειάστηκε να πάρω πολλά φάρμακα και να κάνω πολλές ενέσεις. Αγχωνόμουν μήπως δεν έκανα σωστά τη διαδικασία, μην κάνω λάθος στις δοσολογίες, μην υπολογίσω λάθος τις μέρες. Προσπάθησα όσο μπορούσα να κάνω δραστηριότητες και πράγματα που με ευχαριστούν για να μην πέσω ψυχολογικά. Εννοείται πως είχα ενημερώσει τον σύντροφό μου για την απόφασή μου. Θεωρώ, βέβαια, ότι ήταν κάτι πολύ προσωπικό και αφορούσε κυρίως εμένα. Έκανα δύο κύκλους μέχρι να συγκεντρώσω τα ωάρια που είχαμε βάλει ως στόχο με την γιατρό μου. Το κόστος ανέβηκε κατά πολύ σε σχέση με αυτά που είχα υπολογίσει αρχικά. Αν και όλα πήγαν καλά από ιατρικής άποψης, δεν συνειδητοποίησα αμέσως τι είχε συμβεί και εάν είχα πράξει καλώς. Περνώντας, όμως, ο καιρός όλο και πιο πολύ χαίρομαι για την επιλογή μου, νιώθω πιο χαλαρή και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, γνωρίζοντας, βέβαια, ότι η διαδικασία αυτή δεν σε διασφαλίζει πλήρως. Ξέρω, ωστόσο, ότι έχω κάνει ό, τι μπορούσα για να εξασφαλίσω μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή».
Το κόστος της διαδικασίας
Ο μαιευτήρας – γυναικολόγος Νίκος Αθανασόπουλος επισημαίνει πως, από ιατρικής απόψεως, η κρυοσυντήρηση συστήνεται να γίνεται μέχρι την ηλικία των 38 ετών. «Μετά από αυτήν την ηλικία μειώνεται με γρηγορότερο ρυθμό η ποιότητα των ωαρίων, όσο και η ανταπόκριση των ωοθηκών στα φάρμακα που χορηγούνται προκειμένου να παραχθεί και να συλλεχθεί ο επιθυμητός αριθμός ωαρίων. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα δεδομένα από διεθνείς μελέτες, σε μια γυναίκα στην ηλικία των 35 ετών αναμένεται με έναν κύκλο ωοληψίας να συλλεχθούν περί τα 10-15 ωάρια, με τα οποία μια γυναίκα έχει 70-85% πιθανότητα να αποκτήσει ένα παιδί στο μέλλον. Για μια γυναίκα όμως μετά την ηλικία των 39 ετών, προκειμένου να έχει τις ίδιες πιθανότητες για ένα παιδί, ο επιθυμητός αριθμός ωαρίων υπερβαίνει τα 20, και αυτό σημαίνει ότι κατά πάσα πιθανότητα θα χρειαστούν πολλοί περισσότεροι κύκλοι ωοληψίας, με μεγάλη ψυχική, σωματική και οικονομική επιβάρυνση. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτά είναι γενικά στατιστικά και ότι η αντιμετώπιση κάθε γυναίκας πρέπει να εξατομικεύεται. Δυστυχώς, στη χώρα μας οι γυναίκες που έχουν την οικονομική άνεση να προβούν σε κρυοσυντήρηση είναι συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας. Σκεφτείτε πως κατά μέσο όρο το κόστος μιας τέτοιας διαδικασίας υπερβαίνει τα 2.500 ευρώ».
«Το μόνο που μένει σταθερό είναι το κόστος των φαρμάκων, άντε και η αποθήκευση των ωαρίων».
Η Εύη ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τον όρο «κρυοσυντήρηση» πριν από περίπου πέντε χρόνια. Τότε ήταν 30 ετών και σκέφτηκε πως θα ήταν μια καλή επιλογή για το άμεσο μέλλον της, καθώς δεν θεωρούσε πιθανό να έχει δημιουργήσει μέσα στα επόμενα χρόνια οικογένεια. Συμβουλεύτηκε τη γυναικολόγο της, η οποία αν και συμφώνησε μαζί της, δεν την προέτρεψε να βιαστεί ή να ορίσει ένα χρονοδιάγραμμα. «Όταν μετά από κάποιους μήνες άλλαξα πόλη και κατά συνέπεια και γυναικολόγο, η επόμενη γιατρός μου ήταν αρκετά πιο πιεστική στο πόσο άμεσα πρέπει να το κάνω. Με απασχόλησε πολύ το θέμα του κόστους. Κάνοντας μια πρώτη διερευνητική σε διάφορες κλινικές και γυναικολόγους ανακάλυψε πως οι τιμές μιας τέτοιας διαδικασίας κινούνται σε μια μεγάλη γκάμα. «Για να το πω απλά, ο καθένας ζητάει όσα νομίζει. Το μόνο που μένει σταθερό είναι το κόστος των φαρμάκων, άντε και η αποθήκευση των ωαρίων. Οι αμοιβές όμως των γιατρών και των κλινικών έχουν μεταξύ τους μεγάλη απόκλιση, τουλάχιστον αυτή είναι η δική μου αίσθηση. Προσωπικά έδωσα γύρω στα 4.000 ευρώ».
Η κρυοσυντήρηση είναι μια διαδικασία που δικαίως υπόσχεται ανακούφιση και αισιοδοξία. Δεν αναιρείται όμως το γεγονός ότι η προσβασιμότητα σε αυτήν δεν είναι δεδομένη. Αποτελεί μια «υπηρεσία» με πολλά έξοδα, ενώ τα χρήματα που απαιτούνται για έναν και μόνο κύκλο ωοληψίας την καθιστούν μια προνομιακή επιλογή που μετατρέπει την «παράταση της γονιμότητας» από ιατρική κατάκτηση, σε πολυτέλεια.
