Από δημοσκόπηση σε δημοσκόπηση αναδύεται ένα νέο πολιτικό τοπίο, με τα νέα κόμματα, του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού, να επηρεάζουν πολιτικούς συσχετισμούς και ισορροπίες. Το ερώτημα που απασχολεί τους εκλογολόγους είναι εάν πρόκειται για την εδραίωση μιας νέας κατάστασης που μπορεί να συνδεθεί με πολιτική αλλαγή ή απλώς για επίταση του κατακερματισμού στην αντιπολίτευση που δεν ανατρέπει το status quo. Ο Πάνος Σταθόπουλος, διευθυντής του επιστημονικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής, αν και δεν θεωρεί οριστική την παρούσα δημοσκοπική καταγραφή, επισημαίνει ότι ενισχύεται η συσπείρωση της Νέας Δημοκρατίας μετά την εμφάνιση των νέων κομμάτων, ενώ ο Γιώργος Τράπαλης, αναλυτής δεδομένων και ιδρυτής της εταιρείας ερευνών Good Affairs, διαβλέπει δυνατότητα ανασύστασης του διπολισμού.
Επιμέλει: Αγγελική Σπανού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εικόνα δεν είναι οριστική
Του Πάνου Σταθόπουλου*
Η σημερινή δημοσκοπική καταγραφή δεν είναι οριστική. Η εικόνα θα διαμορφωθεί ανάλογα με το πολιτικό περιεχόμενο που θα αποκτήσουν τα νέα κόμματα και με τη στρατηγική που θα αναπτύξουν τα παλιά.
Δεν υπάρχει κάποια έκπληξη. Συμβαίνει αυτό που βλέπαμε ως πιθανό. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει δεδομένο ακροατήριο τον κόσμο που ψήφισε ΣΥΡΙΖΑ στις τελευταίες εκλογές (17%). Η εμβέλειά του είναι συγκεκριμένη. Δεν καταγράφει μεγαλύτερη δυναμική και απήχηση στον κόσμο του Κέντρου. Η ανάλυση της ψήφου δείχνει ότι για την ώρα το κόμμα του δεν υπάρχει στον κεντρώο χώρο. Γι’ αυτό, προφανώς, έκανε στροφή από την επίκληση του «δημοκρατικού καπιταλισμού» στην ΕΛΑΣ. Θα προσπαθήσει με προγραμματικές προτάσεις να προσεγγίσει αυτόν τον χώρο και το ερώτημα του άμεσου μέλλοντος είναι αν θα το πετύχει, γιατί αυτό θα αποβεί καθοριστικό για την κατοχύρωση της δεύτερης θέσης.
Η ανθεκτικότητα του ΠΑΣΟΚ θα παίξει, επίσης, σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, η αμφισβήτηση των δημοσκοπήσεων δεν είναι η ενδεδειγμένη αντίδραση στο επικοινωνιακό πλεονέκτημα που έχει κάθε νέο κόμμα και κάθε νέος ηγέτης. Ο Νίκος Ανδρουλάκης όταν εξελέγη αρχηγός εκτινάχθηκε προς το 20%. Το ΠΑΣΟΚ μέχρι στιγμής δεν πείθει για την ψυχραιμία του να διαχειριστεί τη νέα κατάσταση.
Από τους αναποφάσιστους, οι μισοί προέρχονται από το 41% της εκλογικής νίκης του κυβερνώντος κόμματος το 2023. Εκεί βρίσκεται ο κόσμος που μπορεί να διεκδικήσει ξανά η Ν.Δ.
Η Μαρία Καρυστιανού με την Ελπίδα για τη Δημοκρατία απευθύνεται στο 1/3 της κοινωνίας που έχει αντισυστημική προσέγγιση και αναζητεί όποιον μπορεί να εκφράσει καλύτερα την οργή του. Εκεί ανήκουν το ΚΚΕ, η Ελληνική Λύση, η Πλεύση Ελευθερίας και ένα κομμάτι του ΣΥΡΙΖΑ. Η Νέα Δημοκρατία έχει ανεβάσει τη συσπείρωσή της και δεν καταγράφει απώλειες προς τα νέα κόμματα. Το ίδιο πιθανότατα θα συμβεί και αν δημιουργηθεί κόμμα Σαμαρά. Οσοι θα το ψηφίσουν έχουν σταματήσει ήδη να ψηφίζουν τη Νέα Δημοκρατία.
Στους αναποφάσιστους υπάρχει πολύς κόσμος που συγκρότησε το 41% των εκλογών του 2023. Τα νέα κόμματα συγκεντρώνουν αθροιστικά 23%-24%, με τη μερίδα του λέοντος να προέρχεται από την αδιευκρίνιστη ψήφο και τα λοιπά κόμματα και το υπόλοιπο από την Πλεύση Ελευθερίας, το κόμμα του Κυριάκου Βελόπουλου και τον ΣΥΡΙΖΑ. Από το 15% των αναποφάσιστων, οι μισοί προέρχονται από το 41% της εκλογικής νίκης της Ν.Δ. το 2023. Εκεί βρίσκεται ο κόσμος στον οποίο θα απευθυνθεί το κόμμα Σαμαρά, αλλά και κόσμος που μπορεί να διεκδικήσει ξανά η Νέα Δημοκρατία.
* Ο κ. Πάνος Σταθόπουλος είναι διευθυντής του επιστημονικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής.
Προς έναν νέο διπολισμό;
Του Γιώργου Τράπαλη*
Αν αντιμετωπίσει κανείς τις δημοσκοπήσεις ως φωτογραφία της στιγμής, είναι προφανές ότι όλα μπορούν να αλλάξουν μέχρι την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Αν όμως αντιμετωπιστούν ως ένα συνεχές βίντεο της πολιτικής πραγματικότητας από τις εκλογές του 2023 μέχρι σήμερα, τότε σκιαγραφείται η πολιτική αναδιάταξη που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και μήνες.
Η μάχη για τη δεύτερη θέση αποκτά χαρακτηριστικά πολιτικής επιβίωσης για τον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη. Ο πρώτος επιχειρεί να επανέλθει ως φορέας κυβερνησιμότητας και εναλλακτικής εξουσίας. Ο δεύτερος επιμένει στη θεσμική αυτονομία του ΠΑΣΟΚ, αλλά δείχνει αδυναμία υπέρβασης των ορίων της παραδοσιακής εκλογικής βάσης, πληρώνοντας το κόστος του χαμένου χρόνου και της χαμένης ευκαιρίας να μετατραπεί στον πολιτικό ηγεμόνα του προοδευτικού χώρου, αξιοποιώντας την κρίση του ΣΥΡΙΖΑ.
Η Πλεύση Ελευθερίας δεν διατηρεί σήμερα τη δημοσκοπική δυναμική που εμφάνιζε πριν από λίγους μήνες, καθώς σε σημαντικό βαθμό λειτούργησε ως χώρος πολιτικής στάθμευσης ψηφοφόρων που είχαν απομακρυνθεί από το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς να διακρίνουν στην αντιπολίτευση έναν αξιόπιστο πόλο με προοπτική διακυβέρνησης. Καθώς όμως η συζήτηση για την εναλλακτική πρόταση εξουσίας επανέρχεται, ένα μέρος αυτού του ακροατηρίου φαίνεται να επανατοποθετείται πολιτικά.
Η πρωτοκαθεδρία της Ν.Δ. είναι σχεδόν απίθανο να αμφισβητηθεί μέχρι το 2027. Το ερώτημα είναι αν βρισκόμαστε μπροστά στα πρώτα επεισόδια ενός επόμενου πολιτικού ντέρμπι.
Από τη μία πλευρά αναπτύσσεται η δυναμική που συνοδεύει τη δημόσια παρουσία της Μαρίας Καρυστιανού, ως μια ισχυρή ψήφος αντίδρασης προς το πολιτικό σύστημα. Από την άλλη, η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα επαναφέρει στο πολιτικό σκηνικό ένα πρόσωπο με υψηλή αναγνωρισιμότητα, κυβερνητική εμπειρία και την ιδιαιτερότητα να διαθέτει ταυτόχρονα ένθερμους υποστηρικτές και σκληρούς επικριτές. Ταυτόχρονα, η σταθερότητα της Ελληνικής Λύσης και του ΚΚΕ δείχνει ότι οι ανακατατάξεις δεν πραγματοποιούνται ομοιόμορφα σε όλο το πολιτικό φάσμα.
Πίσω από τα σημερινά ποσοστά διακρίνονται τα πρώτα σημάδια μιας ευρύτερης αναδιάταξης. Ισως είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα. Ωστόσο, η σημερινή τάση φαίνεται να επιβεβαιώνει τη σταδιακή διαμόρφωση ενός δεύτερου πόλου γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα, ικανού να επαναφέρει στοιχεία διπολικής αντιπαράθεσης στο πολιτικό σύστημα. Το ερώτημα δεν είναι αν η εικόνα μπορεί να αλλάξει μέχρι το 2027, άλλωστε η πρωτοκαθεδρία της Ν.Δ. είναι σχεδόν απίθανο να αμφισβητηθεί. Το ερώτημα είναι αν βρισκόμαστε ήδη μπροστά στα πρώτα επεισόδια του επόμενου πολιτικού ντέρμπι.
* Ο κ. Γιώργος Τράπαλης είναι αναλυτής δεδομένων και ιδρυτής της εταιρείας ερευνών Good Affairs.
