ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Αντίστροφα μετράει ο χρόνος για την ανάληψη εκ μέρους της Ελλάδας της εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σε μια συγκυρία που ενδεχομένως θα τη φέρει αντιμέτωπη με το πιο δύσκολο σκέλος των διαπραγματεύσεων για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ε.Ε. (2028-2034). Αν και ο επίσημος στόχος παραμένει η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, στις Βρυξέλλες λίγοι θεωρούν ότι θα επιτευχθεί. Εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν, η ελληνική προεδρία, που ξεκινάει την 1η Ιουλίου 2027, ενδέχεται να αναλάβει το πιο σύνθετο στάδιο της διαδικασίας, καλούμενη να «γεφυρώσει» τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.
Για την Αθήνα, συνεπώς, οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα παρακολουθούνται στενά, καθώς ίσως αποτελέσουν κρίσιμο μέρος της προετοιμασίας της εξάμηνης προεδρίας. Αρμόδιες πηγές στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες, πάντως, εκτιμούν ότι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως τα τέλη του έτους παραμένει εφικτός και πολιτικά επιθυμητός στόχος, καθώς το 2027 εκλογικές αναμετρήσεις σε μεγάλες χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, ίσως δυσχεράνουν ακόμη περισσότερο την αναζήτηση συμβιβασμού.
Η Ελλάδα, που θα βρεθεί στο «τιμόνι» του Συμβουλίου της Ε.Ε. τον Ιούλιο του 2027, ίσως αναλάβει το πιο σύνθετο σκέλος των διαπραγματεύσεων.
Το ίδιο μήνυμα εξέπεμψε και ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μίχολ Μάρτιν παρουσιάζοντας χθες στο Ευρωκοινοβούλιο τις προτεραιότητες της ιρλανδικής προεδρίας, που εκκίνησε την 1η Ιουλίου, προαναγγέλλοντας ότι το φθινόπωρο θα κατατεθεί αναθεωρημένο διαπραγματευτικό πλαίσιο (nego box), η βάση δηλαδή των διαβουλεύσεων, ωστόσο παραδέχθηκε ότι οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών εξακολουθούν να δυσκολεύουν τον συμβιβασμό.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι χώρες που θεωρούν ότι οι νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες –από την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα έως τη στήριξη της Ουκρανίας– απαιτούν σημαντικά μεγαλύτερο προϋπολογισμό. Από την άλλη, οι καθαροί συνεισφορείς επιμένουν ότι η συζήτηση πρέπει να ξεκινήσει από το ύψος των εθνικών εισφορών και ζητούν σημαντική συγκράτηση των δαπανών. Ηδη το Βερολίνο ζητεί περικοπή ύψους 400 δισ. ευρώ (από συνολικά 1 τρισ. της πρότασης της Κομισιόν).
Η ιρλανδική προεδρία της Ε.Ε. παραλαμβάνει πάντως μια διαπραγμάτευση που έχει αποκτήσει σαφέστερη μορφή –χάρη στην κυπριακή προεδρία–, καθώς η Λευκωσία κατάφερε να συμφωνηθεί η νέα «αρχιτεκτονική» του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και παρουσίασε διαπραγματευτική πρόταση με συγκεκριμένα αριθμητικά μεγέθη, εκκινώντας την πολιτική διαπραγμάτευση.
Η βασική αλλαγή του νέου προϋπολογισμού αφορά μια νέα δομή βασισμένη σε ευρύτερες πολιτικές και εθνικά σχέδια μεταρρυθμίσεων, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν οι νέες προτεραιότητες της Ε.Ε. καθώς και η αποπληρωμή του κοινού δανείου του Next Generation EU.
Σύνθετη εξίσωση
Δεν είναι όμως μόνο το ύψος του προϋπολογισμού στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά και οι νέοι ίδιοι πόροι της Ενωσης ύψους περίπου 66 δισ. ευρώ, οι επιστροφές (rebates) προς τους καθαρούς συνεισφορείς, η προστασία της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Οπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, δεν πρόκειται για μια αντιπαράθεση μεταξύ των «φειδωλών» χωρών και των «φίλων της συνοχής», αλλά για μια ιδιαίτερα σύνθετη εξίσωση 27 διαφορετικών εθνικών θέσεων.
Το επόμενο εξάμηνο θεωρείται καθοριστικό, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να επισκέπτεται τον Σεπτέμβριο όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ενώ δεν αποκλείεται να συγκληθεί έκτακτη σύνοδος κορυφής τον Νοέμβριο, πριν από εκείνη του Δεκεμβρίου. Εάν δεν υπάρξει τότε ουσιαστική σύγκλιση, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες προεξοφλούν ότι η δυσκολότερη φάση της διαπραγμάτευσης θα μεταφερθεί στην ελληνική προεδρία.
