Πώς συνδυάζεται η προαναγγελία σύλληψης του Μπέντζαμιν Νετανιάχου με τον σεβασμό στα τετελεσμένα του νόμου Πιερρακάκη για τα μη κρατικά πανεπιστήμια; Μετεωρισμός ανάμεσα στη ριζοσπαστική Αριστερά και στο μετριοπαθές Κέντρο; Επικοινωνιακό ατύχημα ή στρατηγική επιλογή;
«Δεν θα δώσουμε σκληρές ιδεολογικές μάχες, αλλά θα συντονιστούμε με τις μεγάλες πλειοψηφίες». Eτσι περιγράφει ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα την προσπάθειά του να εκφράσει μια ελληνική σοσιαλδημοκρατία που θα απευθύνεται σε όλες τις κοινωνικές δυνάμεις του προοδευτικού χώρου. Επικαλείται ως πρότυπο το βρετανικό Εργατικό Κόμμα, που κυβερνά παρά τη συνεχή εναλλαγή πρωθυπουργών και του οποίου η λειτουργία φαίνεται ότι αποτελεί αντικείμενο ενδελεχούς μελέτης στα γραφεία του κόμματος Τσίπρα.
Η απορρόφηση
Το κίνητρο για απομάκρυνση από τις αριστερές ρίζες βρίσκεται στις δημοσκοπήσεις: η απορρόφηση του ΣΥΡΙΖΑ από την ΕΛΑΣ έχει φτάσει στα όριά της και ο πρώην πρωθυπουργός θα απευθύνεται στο εξής στον κόσμο της Κεντροαριστεράς χωρίς να υπόσχεται 13η σύνταξη (όπως ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης), αλλά μιλώντας για αναδιανομή και αυξήσεις αποδοχών σε εκπαιδευτικούς και υγειονομικό προσωπικό.
«Δεν θα δώσουμε σκληρές ιδεολογικές μάχες, αλλά θα συντονιστούμε με τις μεγάλες πλειοψηφίες», λέει συνεργάτης του Τσίπρα για την προσπάθειά του να απευθυνθεί σε όλες τις κοινωνικές δυνάμεις του προοδευτικού χώρου.
Η προσπάθεια να πείσει για τον πολιτικό ρεαλισμό του και τον σεβασμό στη θεσμική τάξη δεν θα είναι εύκολη. Διότι το παρελθόν επηρεάζει το παρόν, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον πρόσφατο θόρυβο γύρω από τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Η ΕΛΑΣ συνδυάζει, παραδόξως, την υπεράσπιση της συνταγματικής απαγόρευσης για τη δημιουργία μη κρατικών – μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων με την εγγύηση της συνέχειας στη λειτουργία όχι απλώς μη κρατικών αλλά και κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.
Με αυτή την αντιφατική στάση δείχνουν, χωρίς να το δηλώνουν, το ενδιαφέρον τους για τη μεσαία τάξη, που μπορεί, έστω με δυσκολία, να πληρώνει τις σπουδές των παιδιών της. Δεν θα το πουν δημοσίως, αλλά οι εμπνευστές αυτής της θέσης πιστεύουν ότι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν σπουδάζουν τα παιδιά των πλουσίων (που φεύγουν στο εξωτερικό) αλλά τα παιδιά των πολλών που επιλέγουν, αντί να πληρώνουν τα φροντιστήρια και τη φοιτητική στέγη, να «αγοράσουν» ένα πτυχίο σπουδάζοντας κοντά στο σπίτι τους.
Αυτή είναι μια μετακίνηση χαρακτηριστική της διάθεσής τους να απευθυνθούν στους νοικοκυραίους που κάποτε σνόμπαραν ως «κυρ Παντελήδες» και «μικροαστούς», δείχνοντάς τους ότι σέβονται απολύτως τις αποφάσεις του ΣτΕ και τη συνέχεια του κράτους, ακόμη και αν πρόκειται για την κληρονομιά μιας δεξιάς κυβέρνησης. Αυτό είναι το υπονοούμενο που αφήνει χώρο στα κόμματα στα αριστερά τους, από τη δημοσκοπικά ανύπαρκτη Νέα Αριστερά μέχρι τον Γιάνη Βαρουφάκη.
Οχι μόνο στρατευμένοι
Στο επιτελείο Τσίπρα έχουν συμφιλιωθεί με αυτή την κριτική. Κυβερνώσα Αριστερά γι’ αυτούς σημαίνει πολιτικός πραγματισμός και συμπόρευση με κοινωνικές ομάδες που δεν έχουν απαραιτήτως σχέση με κινηματική δράση και στρατευμένες συλλογικότητες. Γι’ αυτό, άλλωστε, και είναι έντονο το πατριωτικό πρόσημο της ΕΛΑΣ όχι μόνο στο όνομά της, αλλά και στις θέσεις της, με τελευταίο παράδειγμα τoν χαρακτηρισμό «εθνική ήττα» για ενδεχόμενη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Πολλοί, εξάλλου, αποδίδουν την απομάκρυνση του Γιώργου Σιακαντάρη, συντάκτη του ιδρυτικού μανιφέστου του κόμματος, από το κέντρο της σκηνής, στη στήριξή του προς τον Νίκο Μπίστη όταν τάχθηκε δημοσίως κατά των λεονταρισμών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, την οποία απαίτησε από την Κάσο σε υψηλούς τόνους ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα δεν επενδύει στην ατζέντα του μεταναστευτικού. Επαθαν και έμαθαν. Μελετούν πια κυλιόμενες μετρήσεις και ξέρουν πώς κινούνται τα υπόγεια ρεύματα στα έγκατα της ελληνικής κοινωνίας. Δεν έχουν τη διάθεση να υπερασπιστούν μειοψηφικές απόψεις για λόγους αρχής ούτε να τρομάξουν τους επιχειρηματίες και τους ελεύθερους επαγγελματίες μοιράζοντας φόρους. Αυτό έγινε σαφές όταν μαζεύτηκαν άρον άρον οι αναφορές στη φορολόγηση του πλούτου από άπειρα στελέχη που ήθελαν να επιδείξουν ταξική μεροληψία.
Το repositioning
Ο Αλέξης Τσίπρας σήμερα δεν έχει την αγωνία να πείσει για την αριστερή συνέπειά του, αλλά για τον επαγγελματισμό του στη διαχείριση των δημοσίων υποθέσεων. Eγραψε ολόκληρο τόμο για να αποδείξει ότι στο δημοψήφισμα, το 2015, έφτασε βάσει σχεδίου προκειμένου να πετύχει μια βιώσιμη συμφωνία με τους δανειστές, για να αποτινάξει το στίγμα του ερασιτεχνισμού.
Ο Τσίπρας θορυβήθηκε όταν η εκπρόσωπος του κόμματος μίλησε για εκτέλεση του εντάλματος σύλληψης για τον Νετανιάχου εφόσον βρεθεί στη χώρα μας. Ησύχασε διαπιστώνοντας ότι η κυβέρνηση δεν έδωσε συνέχεια.
Εχει απόλυτο έλεγχο στο κόμμα του και αυτό τον διευκολύνει γιατί δύσκολα μαθαίνονται αυτά που θέλει να κρατήσει εν οίκω. Οι «κάτω» ενημερώνονται με καθυστέρηση γι’ αυτά που αποφασίζουν οι «επάνω» και δεν διανοούνται να διαμαρτυρηθούν. Ετσι, για παράδειγμα, δεν έγινε γνωστό ότι ο Αλέξης Τσίπρας θορυβήθηκε όταν η εκπρόσωπος του κόμματος Θεώνη Κουφονικολάκου μίλησε για εκτέλεση του εντάλματος σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τον Νετανιάχου εφόσον βρεθεί στη χώρα μας. Ησύχασε διαπιστώνοντας ότι η κυβέρνηση το άφησε να το πάρει το ποτάμι. Και το πήρε, μαζί με τους φόρους στις πισίνες και στα σκάφη.
