Μιλώντας πριν από δύο χρόνια στο συνέδριο της «Κ» για τα 50 χρόνια από τη Μεταπολίτευση, ο Βρετανός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ είχε αναφερθεί στο «ρουσφέτι». «∆εν ήταν μόνο διαφθορά», είχε τονίσει, «αλλά μια ολόκληρη ηθική οικονομία».
Παρότι ξεκαθάρισε ότι ο ίδιος δεν είναι υποστηρικτής του ρουσφετιού –μια τουρκική λέξη που σημαίνει δωροδοκία–, σημείωσε ότι ήταν, στη Μεταπολίτευση τουλάχιστον, ένα σύστημα που έδενε τον κόσμο. «Χιλιάδες ψηφοφόροι ενός πολιτικού τον επισκέπτονταν συνέχεια, πιστεύοντας ότι μπορούσε να κάνει τα πάντα για εκείνους. Φυσικά, δεν μπορούσε. Αλλά είχε δημιουργηθεί ολόκληρο λεξιλόγιο γύρω από αυτό. Οταν σκεφτόμαστε τις πελατειακές σχέσεις και τη διαφθορά, τα ελαττώματα της Μεταπολίτευσης», δήλωσε, «αν θέλουμε να τα ξεφορτωθούμε, πρέπει να καταλάβουμε πόσο βαθιές είναι οι ρίζες τους στην κοινωνία».
Αυτό το βάθος έχει γίνει απολύτως ορατό το τελευταίο διάστημα – με αφορμή την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ. Το ρουσφέτι έχει έρθει και πάλι στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου. Μπορεί πλέον οι πολίτες να μην κάνουν ουρές έξω από τα πολιτικά γραφεία, αλλά τα τηλέφωνα των βουλευτών δεν σταματούν να χτυπούν. Τι ζητούν τώρα οι πολίτες;
Να είναι το παιδί κοντά
«Τα πάντα», λέει στην «Κ» βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας από την Περιφέρεια Θεσσαλίας. Αναφέρει μια σειρά αιτημάτων όμοιων με αυτά που ομολογούν ότι δέχονται πολλοί συνάδελφοί της, ανεξαρτήτως κόμματος ή εκλογικής περιφέρειας.
Στρατιωτικές μεταθέσεις – «να υπηρετήσουν τα παιδιά τους κοντά στο σπίτι τους, “να έρχεται ο γιος μου στο κτήμα να βοηθάει”». Μεταθέσεις νοσηλευτών και εκπαιδευτικών – «μια μητέρα με πήρε και μου είπε: “Γιατί πήγε το παιδί μου στο Ηράκλειο και όχι στην Αθήνα;”. Και το παιδί είχε βάλει το Ηράκλειο πρώτη επιλογή», προφανώς επειδή ήθελε την απόσταση από την υπερπροστατευτική μητέρα. Ερωτήσεις για τις συντάξεις και για τις επιδοτήσεις – «κυρίως γιατί καθυστερούν οι πληρωμές. Τουλάχιστον σε εμένα δεν ζητούσαν ζαβολιές».
«Με έκοψε ο ΠΑΣΟΚος» – Βουλευτής της Ν.Δ. από τη Θεσσαλία αφηγείται ότι ένας αγρότης της είπε πως δεν του δίνουν επιδότηση γιατί ένας υπάλληλος «είναι ΠΑΣΟΚος. Πήρα τηλέφωνο και μου είπαν δεν είναι έτσι όπως τα λέτε, αυτό είναι παράνομο. Του είπα “δεν το δικαιούσαι, τελεία και παύλα”».
Μια φορά μόνο, τονίζει, ένας αγρότης της είπε ότι δεν του δίνουν επιδότηση γιατί ένας υπάλληλος «είναι ΠΑΣΟΚος. Πήρα τηλέφωνο και μου είπαν δεν είναι έτσι όπως τα λέτε, αυτό είναι παράνομο. Ζήτησα κι εγώ συγγνώμη που τους ενόχλησα και του είπα “δεν το δικαιούσαι, τελεία και παύλα”».
Αλλος της έχει ζητήσει να βάλει την κόρη του στην ΕΡΤ, κάποιος το παιδί του στις Ειδικές Δυνάμεις –«το παιδί στην ορκωμοσία λιποθύμησε»–, ένας άλλος την απείλησε ότι αν δεν γινόταν η εγγονή του μόνιμη, δεν θα τη στήριζε πολιτικά. «Τους λες ότι δεν γίνεται γιατί δεν θέλεις να τους κοροϊδέψεις, σου λένε αν δεν το κάνεις θα πάω στον άλλον – ξέρω ότι περιφέρονται παντού». Πράγματι. «Ολη η οικογένειά του δεν με ψήφισε στις εκλογές».
Για ένα τσίπουρο
Τόσο εκείνη όσο και όλοι οι βουλευτές που μίλησαν στην «Κ» δηλώνουν ότι ποτέ πολίτης δεν έχει ούτε υπονοήσει να τους χρηματίσει για κάποια εξυπηρέτηση. «Οκτώ στους δέκα βουλευτές δεν το κάνουν – εγώ τους βλέπω πάντα με την πόρτα ανοιχτή», αναφέρει.
«Το πολύ πολύ να σου στείλουν καμιά τούρτα ή ένα τσίπουρο», λέει βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη. Το δικό του τηλέφωνο χτυπάει κυρίως για θέματα υγείας –«αν μπορούν να κάνουν πιο γρήγορα μια εγχείρηση»–, για να επιταχυνθεί η εγγραφή τους στο κτηματολόγιο και για επαγγελματική αποκατάσταση. «Κυρίως άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, άνω των 50, που μπορεί να έχουν μείνει άνεργοι και ζητούν να τους βρεις μια δουλειά, αλλά και δημόσιοι υπάλληλοι που σου λένε ότι θέλουν να γίνουν διευθυντές σε κάποια υπηρεσία», συμπληρώνει.
Τους δημοσίους υπαλλήλους, τονίζει, τους έχει κακομάθει το πολιτικό σύστημα. «Τα πολιτικά γραφεία ασχολούνται με ένα μικρό αριθμό ατόμων που έχουν μεγάλο αριθμό αιτημάτων». Πιο εύκολα είναι τα πράγματα για τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στην Περιφέρεια Αττικής δηλώνει στην «Κ» ότι όταν οι πολίτες του ζητούν δουλειά ή παρέμβαση στις προσλήψεις στο Δημόσιο, η απάντηση είναι απλή.
«Επικαλείσαι ότι δεν είσαι κυβέρνηση, που βάζει τα δικά της παιδιά. Η βασική άμυνα είναι το ΑΣΕΠ». Μετά είναι τα νοσοκομεία και ύστερα τα κόκκινα δάνεια. «Εγώ είμαι τυχερός», αναφέρει, εξηγώντας ότι δεν εκλέγεται σε αγροτική περιοχή. «Δεν έχω ΟΠΕΚΕΠΕ και αγρότες που θα σκεφτούν να με πάρουν τηλέφωνο. Υπόσχονται ότι θα σε υποστηρίξουν πολιτικά, αλλά την ίδια ώρα κάνουν το ίδιο και στο διπλανό γραφείο».
Πάνε παντού
Είναι κάτι που αναγνωρίζουν όλοι τους. «Γι’ αυτό δεν κάνω ρουσφέτια, γιατί αυτός που θα έρθει στο δικό μου πολιτικό γραφείο θα πάει παντού», δηλώνει μια βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας. Πολλά πράγματα, τονίζει, απλώς δεν γίνονται. Σχετικά πρόσφατα, ένας δημοτικός σύμβουλος με άκρες στην εκλογική της περιφέρεια της είπε το τίμημα για να τη στηρίξει. Ηθελε να βγει η σύζυγός του στη σύνταξη, αλλά να εξαγοράσει τα συντάξιμα με την προ κρίσης τιμή. «Να πληρώσουμε», της είπε, «αλλά όχι και τόσα». Του είπε ότι δεν γίνεται κι εκείνος δεν τη στήριξε.
«Καλύτερα ελικόπτερο» – Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει ότι κάποιος που υπηρετούσε σε νησί τού ζήτησε να μετακινείται από και προς τη Θεσσαλία με C-130 για να μην έχει τόσα έξοδα. «Του είπα ότι έχουμε και ελικόπτερα, καλύτερα, να μην πληρώνει και καράβια και μου λέει: “Με δουλεύετε;”».
Δεν είναι ότι αν μπορεί να βοηθήσει με κάτι, δεν θα ασχοληθεί. Ετσι άλλωστε λειτουργεί το σύστημα. «Οταν έρχεται ο άλλος και σου λέει “θέλω νοσοκομείο” και τον βοηθάς, μετά αισθάνεται ότι “αυτός ο άνθρωπος νοιάζεται για μένα”», εξηγεί. Θα ρωτήσει, παραδείγματος χάριν, για επισπεύσεις συντάξεων. Αλλά είναι πράγματα που κάποια πολιτικά γραφεία μπορούν να κάνουν και άλλα όχι – «όπως άδειες οπλοφορίας, που θεωρείται τεράστιο ρουσφέτι, μοριοδοτήσεις, μεταθέσεις, δημόσιες αποζημιώσεις».
Μια φορά, την πήρε τηλέφωνο φιλελεύθερος καθηγητής πανεπιστημίου, με σπουδές στο εξωτερικό. Δεν γνωρίζονταν, αλλά της είπε πόσο την εκτιμά και της ζήτησε η εκπαιδευτικός σύντροφός του να μην πήγαινε σε κάποιο νησί για μετάθεση. «Εκεί λες ότι δεν είναι επιστράτευση, μόνη της το έβαλε στη λίστα».
Βιογραφικά στα σούπερ μάρκετ
Κάποια από τα αιτήματα που δέχονται, τα βρίσκουν αστεία. Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στην Κρήτη αναφέρει ότι μια φορά την πήρε τηλέφωνο κοπέλα που είχε ουρολοίμωξη. «Δεν ήξερα τι να της πω, της συνέστησα έναν γιατρό», λέει στην «Κ». Αλλη φορά την κάλεσαν πολίτες προκειμένου να παραπονεθούν για το απαγορευτικό στον απόπλου των πλοίων.
Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στη Θεσσαλία αναφέρει ότι κάποιος που υπηρετούσε σε νησί τού ζήτησε να μετακινείται από και προς τη Θεσσαλία με C-130 για να μην έχει τόσα έξοδα. «Του είπα ότι έχουμε και ελικόπτερα, καλύτερα, να μην πληρώνει και καράβια και μου λέει: “Με δουλεύετε;”». Τα αιτήματα που έχει τώρα κυρίως αφορούν τους πλειστηριασμούς, τις κλήσεις της Τροχαίας και τις δουλειές σε σούπερ μάρκετ – «στέλνουμε στα σούπερ μάρκετ βιογραφικά».
Από βουλευτή του ΠΑΣΟΚ στην Πελοπόννησο ζήτησε μια κοπέλα πρόσφατα ρουσφέτι για εκδήλωση. «Ηθελε να ντυθεί αρχαία Ελληνίδα, σου λέει ακόμα και γι’ αυτό θέλει πολιτικό βύσμα», αναφέρει στην «Κ», τονίζοντας όμως ότι τα περισσότερα αιτήματα, που έρχονται ανελλιπώς στο γραφείο της, δεν είναι τόσο αστεία.
«Παράδειγμα σημερινό: Ηρθε ένας κύριος που έπιασαν υπάλληλό του να είναι ανασφάλιστος και μου ζήτησε να το σβήσω», σημειώνει. «Συχνά ζητούν να σβήσεις και τις κλήσεις στην Τροχαία για αλκοόλ ή για παρκάρισμα σε ράμπα αναπήρων ή να παρέμβεις στο ΑΣΕΠ και όταν λες αυτό δεν γίνεται, απαντούν: “Στη Νέα Δημοκρατία γίνεται κι αν δεν το κάνεις εσύ, θα πάω στον άλλον”».
Το πιο τρελό αίτημα που έχει δεχθεί βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στον Βόρειο Τομέα Αθηνών αφορούσε τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν. «Μου έχει συμβεί να με ρωτήσει άτομο αν μπορώ να πείσω τον Πούτιν να συμμετάσχει ο γιος του σε αποστολή σε διαστημικό σταθμό», αναφέρει. «Αλλη φορά, μια κυρία ήθελε να βρω γαμπρό στην κόρη της – “Δυο πολυκατοικίες θα της δώσω προίκα”, μου είπε».
Και παρότι έχουν μειωθεί τα ρουσφέτια, λέει ότι ακόμα τα αιτήματα είναι «ασταμάτητα». «Δεν με ενοχλεί, όμως αν πας σε ένα πολιτικό γραφείο θα καταλάβεις πού δεν δουλεύει καλά το κράτος. Στον βουλευτή», τονίζει στην «Κ» και «οι πολίτες θα φτάσουν όταν είναι σε απόγνωση. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είχε τηλέφωνο παραπόνων και γι’ αυτό πήγαιναν στον βουλευτή».
«Είναι τέτοια η ταλαιπωρία στο Δημόσιο, που το μόνο που χρειάζεται ο πολίτης που παιδεύεται είναι κάποιος να του απαντήσει – εκεί δεν το θεωρώ ανήθικο», αναφέρει ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, «ανήθικο είναι ότι ο άλλος που έχει πρόσβαση σε σένα, έχει καλύτερη εξυπηρέτηση».
Κρεβάτι σε ΜΕΘ
Βουλευτής του ΚΚΕ στην Αττική δηλώνει ότι εξυπηρετεί άτομα όταν βιώνουν μια αδικία. «Ανθρώπους που συλλαμβάνονται σε διαδηλώσεις ή που τους βγάζουν από το σπίτι τους – μεταφέρουμε σε υπουργούς αιτήματα που σχετίζονται με τις ανάγκες έκφρασης αντιλαϊκής πολιτικής, δεν κάνουμε εκεί διάκριση τι είναι νόμιμο και τι παράνομο», σημειώνει.
Δεν θα κάνει ρουσφέτι που είναι εις βάρος κάποιου άλλου. Της ζήτησαν, παραδείγματος χάριν, να βρει κρεβάτι σε ΜΕΘ και δεν το έκανε, γιατί θα έπρεπε να πάρει τη θέση κάποιου άλλου. Αλλά όταν υπάρχει πρόβλημα με την εξουσία, στο πανεπιστήμιο παραδείγματος χάριν ή ακόμα και σε Αρχή όπου ένας εργαζόμενος είπε ότι βίωνε καταχρηστική συμπεριφορά από ανώτερο, θα προσπαθήσει να βοηθήσει.
