«Οταν παρουσιάζεις έργο σε μια πόλη όπως η Αθήνα, νιώθεις πως συνομιλείς με την αρχαιότητα και την Ιστορία». Ο Οσκαρ Μπόισον μιλά με ενθουσιασμό για την επικείμενη προβολή της νέας του ταινίας «Our Hero, Balthazar» στην ελληνική πρωτεύουσα, αλλά και τη συζήτηση που θα κάνει με τον οσκαρικό σκηνοθέτη Μπάρι Τζένκινς, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Panathenea στο τέλος Μαΐου.
Μας χωρίζει μια οθόνη –και αρκετές ώρες – καθώς ο Αμερικανός παραγωγός και σκηνοθέτης βρίσκεται στη Νέα Υόρκη. Στρέφει τη συζήτηση στην πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία. «Είμαι πολύ περήφανος για την ταινία μου. Είναι η πρώτη που έχω σκηνοθετήσει, ύστερα από αρκετές παραγωγές για άλλους δημιουργούς», λέει στην «Κ» ο Μπόισον.
To «Our Hero, Balthazar», το οποίο έκανε πρεμιέρα στο αμερικανικό Φεστιβάλ Tribeca, είναι μια σκοτεινή κωμωδία γύρω από τα social media, την ένοπλη βία και τις ταξικές διαχωριστικές γραμμές στη σύγχρονη αμερικανική κοινωνία. «Είναι μια ταινία για νέους ανθρώπους και ελπίζω η νεότερη γενιά να νιώσει ότι εκπροσωπείται μέσα από αυτήν». Ο ίδιος σημειώνει επίσης ότι το φιλμ προορίζεται πρωτίστως για την κινηματογραφική αίθουσα και την εμπειρία του κοινού, καθώς εκεί, όπως λέει, «ζωντανεύει» πραγματικά.
Μεγαλωμένος στο Μέιν, ο Μπόισον ζει στη Νέα Υόρκη από τα μέσα του 2000. Η σχέση του με το σινεμά ξεκίνησε νωρίς, στην εφηβεία, όταν ήρθε σε επαφή με την άνθηση του ανεξάρτητου αμερικανικού κινηματογράφου εκείνης της περιόδου και τον έκανε να θέλει να γίνει μέρος του. Μια από τις πρώτες του εμπειρίες στη Νέα Υόρκη ήταν η συμμετοχή του στην ταινία «Frances Ha» (2012) του Νόα Μπάουμπαχ. Τα γυρίσματα έγιναν σε μεγάλο βαθμό στο διαμέρισμα που έμενε τότε. Παρότι επρόκειτο για μια παραγωγή μικρής κλίμακας, η ταινία γνώρισε επιτυχία και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ανεξάρτητα φιλμ της περιόδου.
Ο Μπόισον ανήκει σε μια γενιά παραγωγών που την τελευταία δεκαετία έχει διαμορφώσει την ανεξάρτητη κινηματογραφική σκηνή της Νέας Υόρκης, με βαθιά γνώση του οικοσυστήματος και των δημιουργών που τη διαμόρφωσαν. Το όνομά του συνδέεται με ταινίες που καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό το σύγχρονο αμερικανικό ανεξάρτητο σινεμά, όπως οι «Frances Ha», «Heaven Knows What», «Good Time», «Uncut Gems» με πρωταγωνιστή τον Ανταμ Σάντλερ, «Funny Pages», αλλά και με τη σειρά του HBO, «Chillin Island». Αυτό που τον συναρπάζει στο ανεξάρτητο σινεμά «είναι ότι επιτρέπει μια πιο σύνθετη και διαρκώς μεταβαλλόμενη ιδέα για το τι μπορεί να είναι μια ταινία».
Αναφερόμενος στις συνεργασίες που σημάδεψαν την πορεία του ως παραγωγού, λέει πως έχει βρεθεί δίπλα σε δημιουργούς όπως ο Νόα Μπάουμπαχ και οι αδελφοί Σαφντί, σκηνοθέτες με πολύ διαφορετικές κινηματογραφικές γλώσσες, αλλά με κοινό σημείο αναφοράς τη Νέα Υόρκη και μια πιο προσωπική προσέγγιση στην αφήγηση. «Οι ταινίες είναι δύσκολο να γίνουν, πρόκειται για μια μεγάλη συνεργασία», σημειώνει, εξηγώντας πως η εμπειρία του ως παραγωγού τού έδωσε τη δυνατότητα να δει τη διαδικασία από μέσα. «Βλέπεις πώς δουλεύουν η κάμερα, το κάστινγκ, τα κοστούμια, τι είναι τελικά εφικτό με έναν συγκεκριμένο προϋπολογισμό».
Σε αντίθεση με τη λογική των μεγάλων στούντιο, όπου οι ταινίες πρέπει να εντάσσονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες και εμπορικές φόρμες, ο ίδιος βλέπει το ανεξάρτητο σινεμά ως έναν χώρο μεγαλύτερης ελευθερίας και πειραματισμού. «Το πιο απογοητευτικό όταν εργάζεσαι στο σύστημα των μεγάλων στούντιο είναι ότι συχνά θέλουν μια ταινία να μπαίνει σε ένα καλούπι», εξηγεί ο Μπόισον.
Σινεμά και social media
Η συζήτηση περνά στον τρόπο με τον οποίο το κοινό σήμερα έρχεται σε επαφή με το σινεμά, μέσα από streaming πλατφόρμες και κοινωνικά δίκτυα. Για τον ίδιο, υπηρεσίες όπως το Letterboxd και το TikTok λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο και δεν διαμορφώνουν την ίδια σχέση με μια ταινία. «Το Letterboxd διατηρεί μια πιο άμεση σύνδεση με την κινηματογραφική εμπειρία, καθώς προϋποθέτει ότι ο θεατής έχει ήδη δει την ταινία για να συμμετάσχει στη συζήτηση γύρω από αυτήν. Το TikTok, αντίθετα, λειτουργεί αποσπασματικά, μέσα από εικόνες και σκηνές που αποκόπτονται από το σύνολο και κυκλοφορούν αυτόνομα», μας λέει.
«Υπάρχει ένα κλιπ από την ταινία μου που έγινε viral και κατέληξε να κυκλοφορεί ως meme», αποκαλύπτει. «Αν έχεις δει την ταινία, έχεις το πλαίσιο και καταλαβαίνεις τι συμβαίνει στη σκηνή. Αν όχι, μπορεί να σημαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό». Ετσι, όπως λέει, το απόσπασμα χάνει το αρχικό του πλαίσιο και κυκλοφορεί αυτόνομα, ως ένα απλό ψηφιακό στιγμιότυπο.
Συζητάμε για το πώς αλλάζει συνολικά ο τρόπος παραγωγής εικόνων, από τις πλατφόρμες μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη. Ο ίδιος εκφράζει τον προβληματισμό του για μια τάση που, όπως λέει, ενισχύεται όλο και περισσότερο: την ιδέα ότι ένα έργο μπορεί να δημιουργηθεί σχεδόν ατομικά, χωρίς τη συμμετοχή μιας ομάδας. «Υπάρχει αυτή η αίσθηση ότι μπορείς να τα κάνεις όλα μόνος σου», σημειώνει, περιγράφοντας μια λογική που βλέπει να απλώνεται τόσο στα social media όσο και ευρύτερα στη βιομηχανία, «ακόμη και στο Χόλιγουντ».
Για τον Μπόισον, αυτό που μένει είναι η ίδια η φύση της κινηματογραφικής διαδικασίας ως συλλογικής πράξης, που βασίζεται σε πολλαπλούς ρόλους πίσω από την κάμερα. «Μια ταινία προκύπτει από τη συνύπαρξη πολλών διαφορετικών ρόλων και δεξιοτήτων –από το συνεργείο μέχρι την καλλιτεχνική διεύθυνση και τον ήχο– που συνθέτουν το τελικό αποτέλεσμα στην οθόνη».
