Ηταν Ιούνιος 1987, οι περισσότεροι ετοίμαζαν τις βαλίτσες για διακοπές, όταν το πανελλήνιο συγκλονιζόταν από μια συζυγοκτονία. Ενα τεμαχισμένο γυναικείο σώμα βρέθηκε σε κάδο απορριμμάτων στα Κάτω Πατήσια, από συλλέκτη που έψαχνε φακέλους για τα γραμματόσημα. Εργαζόμουν σε απογευματινή εφημερίδα και ο διευθυντής της (εδώ και χρόνια συνταξιούχος) ζήτησε τη γνώμη έμπειρων και νεότερων συντακτών εάν έπρεπε, από σεβασμό στη νεκρή και στους οικείους της, να δημοσιευθεί η φωτογραφία-ντοκουμέντο· ένα παζλ ανθρώπινων μελών. Οι περισσότεροι ψήφισαν «ναι», με το ισχυρό σκεπτικό ότι η αλήθεια όσο φρικτή και αν είναι δεν πρέπει να κρύβεται. Ο διευθυντής –μάλλον σίγουρος από πριν– προέκρινε την άποψη της μειοψηφίας. Την επομένη, η εφημερίδα ήταν η εξαίρεση. Σημειωτέον, η έντυπη ενημέρωση είχε ακόμη τον κυρίαρχο λόγο στη μαζική πληροφόρηση. Στο δελτίο κυκλοφορίας αποτυπώθηκε η αποδοκιμασία των αναγνωστών καθώς μοσχοπούλησαν τα φύλλα που προέβαλαν το «ντοκουμέντο» στα πρωτοσέλιδα. Φέρνω στον νου το ασήμαντο περιστατικό κάθε φορά που στα δελτία ειδήσεων της TV προαναγγέλλονται αποτρόπαια εγκλήματα των κτηνών-τζιχαντιστών. Ωστόσο, υιοθετείται μια άγραφη συμφωνία φραγής – προστασίας του κοινού, έτσι το κεφάλι ενός ακόμη «άπιστου» σκιάζεται στην οθόνη, ενώ δίπλα το σώμα κείτεται, πειστήριο φρίκης και σφαιρικής ενημέρωσης. Συχνότερα δογματική παραδοχή παρά αληθές, το χιλιοδιατυπωμένο «μία φωτογραφία (εικόνα) είναι χίλιες λέξεις». Αλήθεια, μία φωτογραφία εδράνων της Βουλής, μια καρτποσταλική άποψη του Μεγάρου Μαξίμου, η φωτογραφία του ακίνητου τσολιά στον Αγνωστο Στρατιώτη, από πού κι ώς πού είναι ισόβαρο χιλίων λέξεων; Οταν μάλιστα δεν υποστηρίζεται από μια-δυο αράδες μάστορα λεζαντοποιού;
Στη σκιά συγκλονιστικών φωτογραφιών ειρήνης και πολέμων που δίχως αυτές η Ιστορία, η γνώση, η αλήθεια και η δικαιοσύνη θα ήταν φτωχότερες, βρίσκουν άλλοθι αμέτρητα περισσότερες. Φωτογραφίες σκηνοθεσίας, προπαγάνδας, ιδιοτελούς στόχευσης, με αποδέκτες καλοπροαίρετους. Ετσι, απομένει στον οξυδερκή μεταφραστή «χιλίων λέξεων» να διαπιστώσει πόση δόση αλήθειας κρύβεται πίσω από εκπεμπόμενες χαρές και λύπες δημόσιων προσώπων, πίσω από τον στόμφο, την κίνηση των χεριών, ασπασμούς, τις εικόνες αγίων και τα βιβλία τα πολλά, επιμελώς ατακτοποίητα στα ράφια, πίσω από την πλάτη τους, όταν φωτογραφίζονται. Κάποιοι λαϊκίζοντες, μάλιστα, έφθασαν στο σημείο να στιγματίσουν πολλάκις αξιωματούχους –είδωλα σε φωτογραφίες– που χαχάνιζαν σε πηγαδάκια, στης Βουλής τα έδρανα, ρωτώντας μήπως πρόκειται για συνωμοσία ξέγνοιαστων, μια εν Ελλάδι όαση αισιόδοξων. Σταθερός διεμβολιστής της ομιχλώδους πραγματικότητας, η γελοιογραφία-σχόλιο, που αποκαλύπτει όσα ο φωτογραφικός φακός αδυνατεί να συλλάβει και κάποια από αυτά που λέγονται αλλά δεν γράφονται. Εμείς εδώ στην «Κ», είμαστε τυχεροί που έχουμε τον Ηλία Μακρή και τον Ανδρέα Πετρουλάκη. Το διαπιστώνετε καθημερινά, αναγνώστες μας.
