Ως Ελληνες διαθέτουμε γνώση, βαθιά ιστορική μνήμη. Αδιαμφισβήτητα αυτά, κι ας μην πάμε μακριά. Εως το Βυζάντιο, ένα από τα πολλά «δημοκρατικά» στοιχεία στον βίο του οποίου ήταν η τεράστια γκάμα αξιωμάτων – θεσμικών ρόλων. Σε ένα ανταγωνιστικό χριστιανικό περιβάλλον, όπου η ίντριγκα και τα μαχαιρώματα αποτελούσαν όρους επιβίωσης και ανέλιξης. Ουδείς έπληττε. Ισες, αιματηρές ευκαιρίες. Ο ευγενής δίπλα στον άξεστο, ο αδίστακτος, ο καιροσκόπος, ο ικανός, ο ποταπός, ο στρατηλάτης, ο παρακοιμώμενος, ο ιερωμένος κατέθεταν μερτικό ώστε και το βαθύ κράτος να επιβιώνει και το κεφάλι να στέκεται στους ώμους. Μια πρόχειρη παράθεση τίτλων: Βεστιάριος, Δοχειάριος, Κουροπαλάτης, Κράκτης, Επί των Βαλανείων, Μάγιστρος, Δικαιοφύλαξ κ.ά.
Απόγονοι αυτών, επί το έργον, απαντώνται σε εκσυγχρονισμένη μορφή σε όλες τις πολιτισμένες κοινωνίες. Παρέλειψα -θα εκτιμηθεί;- το πιο αηδιαστικό στο άκουσμα αξίωμα, του οποίου ο διεκπεραιωτής είχε ζηλευτό προνόμιο να βλέπει και να οσμίζεται την πιο ανθρώπινη χροιά των αυτοκρατορικών καθηκόντων. Για την άσκηση του, ελπίζω επαρκώς, περιγραφόμενου λειτουργήματος αρκούσαν ένας σπόγγος, συνεχής εγρήγορση και εχεμύθεια. Αν και περιττό, ας επισημανθεί: Συνωστισμός ενδιαφερομένων.
Μεταφορικά, ως λοιδορία, ασφαλώς με άλλα μέσα, όχι απτά, αυτός ο (ακατονόμαστος) βυζαντινός τίτλος βρίσκει απήχηση σε άτομα κάθε κοινωνικής τάξης που τιμούν τους διδάξαντες. Αλλωστε, κι άνθρωποι εκλεκτής παιδείας -παντού και πάντα- έχουν υπό μάλης το εγχειρίδιο του καθωσπρέπει ελεεινού. Ισως ο σοφότερος Βυζαντινός λόγιος, ο Μιχαήλ Ψελλός (11ος αιώνας), αποτελεί κορυφαίο δείγμα ένσαρκης μείξης αντιθέτων. Ιδιοφυής, ευρυμαθής στο τότε έπακρο, ρήτορας, πολυγραφότατος, δάσκαλος, πλατωνιστής, ένας πρόδρομος της Αναγέννησης. Α, είχε και χιούμορ. Αλλά όχι μόνον. Υψηλόβαθμος υπηρέτης πολλών αφεντάδων, κόλακας, μηχανορράφος του αισχίστου είδους, άφιλος, δουλοπρεπής. Αυτό που στην τρέχουσα αργκό αποκαλούμε ΟΦΑ (Οπου Φυσάει ο Ανεμος). Ιστορικοί διέγνωσαν, πολύ αργότερα, ότι τον Ψελλό κατέστρεψε η πολιτική. Οχι αυτή των «καθαρών χεριών» που απαιτούσε ο Ιουστινιανός (από τον 6ο αιώνα) να εφαρμόζουν οι κρατικοί λειτουργοί. Μεταξύ άλλων, να φροντίζουν για την ακριβή είσπραξη των φόρων, χωρίς να υποβάλλουν τους υπηκόους σε περιττή ταλαιπωρία, αποφεύγοντας την καταχρηστική φορολογία και πάνω από όλα τη διαφθορά. Ισχυρή διοίκηση με ικανούς δημόσιους λειτουργούς ήταν ένα από τα στοιχήματα κι αυτού του ηγέτη, 1.500 χρόνια πριν. Επιστρέφοντας στο ασφυκτικό παρόν, μετά το παραπάνω μετά συγχωρήσεως οπισθοδρομικό διάλειμμα, συναθροίζομαι απότομα με τους πολλούς αναποφάσιστους, λοξοποδίζοντας, αποφεύγοντας την πανταχόθεν ηχητική λασποβολή σ’ αυτές τις κρίσιμες, διχαστικές εκλογές. Με όσα εκτρωματικά έχουν ειπωθεί, η εάν κι όποια μετεκλογική συνεργασία μπάζει νερά από τώρα.
