Δεν πρέπει να υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, μάλλον παντού στον κόσμο, που αφενός να μη συμπάθησαν τους «μπλε καρχαρίες», την εθνική ποδοσφαιρική ομάδα του Κάμπο Βέρντε, και αφετέρου να μην αναρωτήθηκαν πού βρίσκεται η χώρα την οποία οι παλαιότερες εγκυκλοπαίδειες αναφέρουν ως Πράσινο Ακρωτήριο. Την ομάδα αυτή την αγαπήσαμε όχι τόσο επειδή αντιπροσώπευε μια πολύ μικρή χώρα, σχεδόν αδιόρατη στη υδρόγειο σφαίρα, όσο επειδή έπαιξε καλή και καθαρή μπάλα, τίμια και δημιουργική. Με ελάχιστα φάουλ και κανέναν τσαμπουκά. Κανένα αντιποδόσφαιρο σαν εκείνο με το οποίο επιχείρησε ανεπιτυχώς να παγιδέψει τη γαλλική Εθνική η Εθνική της Παραγουάης.
Πάλι καλά, ο πρόεδρος της Παραγουάης αποδοκίμασε επισήμως τα ρατσιστικά σχόλια που εκτόξευσε κατά του Κιλιάν Εμπαπέ η συμπατριώτισσά του γερουσιαστής Σελέστε Αμαρίγια, που αποκάλεσε τον σπουδαίο Γάλλο ποδοσφαιριστή «υποταγμένο Καμερουνέζο που προσπαθεί απεγνωσμένα να περνάει σαν Γάλλος» και «αγροίκο που δεν έχει μάθει να γράφει». Πρόσθεσε μάλιστα ότι «οι παίκτες της Παραγουάης έπρεπε να τον χαστουκίσουν μετά τον αγώνα». Προφανώς την είχε ενθουσιάσει η σφαλιάρα που έριξε στον Εμπαπέ, στη διάρκεια του παιχνιδιού, ένας Παραγουανός παίκτης που έτρεχε να τον φτάσει, και μάλιστα όχι μουλωχτά αλλά φάτσα φόρα, σχεδόν με περηφάνια.
Από το ποδόσφαιρο, πάντως, γνωρίζαμε ήδη το Κάμπο Βέρντε όσοι παρακολουθούμε παλαιόθεν κάπως στενά τα του αθλήματος. Από τον Καμποβερντιανό επιθετικό Γκάρι Ροντρίγκες και τη θητεία του στον ΠΑΟΚ πρώτα κι έπειτα στον Ολυμπιακό. Και όσοι έχουμε στο μενού μας και το κυπριακό πρωτάθλημα, ξέραμε τη χώρα αυτή ως πατρίδα του Ζοζέ Εβόρα Ντίας, του Βοζίνια δηλαδή, του εξαιρετικού σαραντάχρονου τερματοφύλακα, που έπαιξε στην Α.Ε. Λεμεσού την περίοδο 2017-2022. Μάλιστα, όσα μαθαίναμε γι’ αυτόν τα χρόνια εκείνα ήταν συνήθως επικριτικά, γιατί η επιμονή του να ντριμπλάρει αντιπάλους τον είχε εκθέσει κάποιες φορές. Ενώ τώρα, στο Μουντιάλ, δοξάστηκε σαν ο τερματοφύλακας που έκανε περισσότερες επιτυχημένες ντρίμπλες ακόμα και από κοτζάμ Κριστιάνο Ρονάλντο.
Οι μουσικόφιλοι ωστόσο, οι φίλοι της τέχνης γενικότερα, ήξεραν την ύπαρξη του Κάμπο Βέρντε χάρη στην υψηλής ποιότητας τραγουδίστρια Σεζάρια Εβόρα και στις αρκετές εμφανίσεις της στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα. Η «ξυπόλυτη ντίβα», όπως την αποκαλούσαν, επειδή συνήθιζε να τραγουδάει χωρίς να φοράει τα παπούτσια της, δίδαξε και στην Ελλάδα την τέχνη του «μόρνα», του μελαγχολικού μουσικού είδους της πατρίδας της, στα θέματα του οποίου έχουν πρωτεύουσα θέση ο πόνος του ξενιτεμού, ο πόθος της ελευθερίας και η βαθιά πληγή της σκλαβιάς και του δουλεμπορίου.
Επειδή, για λόγους αυτοπροστασίας, ποτέ δεν εμπιστεύομαι αποκλειστικά τις διαδικτυακές εγκυκλοπαίδειες (η ελληνική Βικιπαίδεια θέλει μπόλικη δουλειά ακόμα για να πλησιάσει τα διεθνή πρότυπά της), για να μάθω κατιτίς παραπάνω άνοιξα δυο-τρεις χάρτινες εγκυκλοπαίδειες, όχι ακριβώς «του παλιού καιρού».
Παραβιαζόμαστε, είναι η αλήθεια, να παλιώσουμε τα πάντα, υπακούοντας και στις πολιορκητικές ρεκλάμες – από το κινητό μας και το αυτοκίνητό μας έως το ρολόι και τα ρούχα μας. Ασχέτως αν ειδικά τα ρούχα μας τα ακριβοαγοράζουμε επιμελώς σκισμένα και εργοστασιακώς ψευτοπεπαλαιωμένα, ακολουθώντας μια εξισωτική οικουμενική μόδα που συμπεριλαμβάνει στους λάτρεις της τους πάμπλουτους αστέρες της κάθε σόου μπίζνες (ποδοσφαιριστές, τενίστες, ηθοποιούς, τραγουδιστές) και τους «καταραμένους» των φτωχογειτονιών του Πρώτου, του Δεύτερου ή του Τρίτου Κόσμου. Ο «καλός ο μύλος», της αγοράς, της διαφήμισης και της μίμησης, όλους μάς αλέθει.
Η Δημοκρατία του Κάμπο Βέρντε λοιπόν, όπως είναι το επίσημο όνομα της χώρας, είναι νησιωτικό κράτος στον κεντρικό Ατλαντικό Ωκεανό, σε μια περιοχή που απαντά σποραδικώς και ως Μακαρονησία, λόγω της ταύτισής της από ορισμένους με τα περίφημα Νησιά των Μακάρων της παρηγορητικής αρχαιοελληνικής μυθολογίας.
Η Δημοκρατία του Κάμπο Βέρντε λοιπόν, όπως είναι το επίσημο όνομα της χώρας, είναι νησιωτικό κράτος στον κεντρικό Ατλαντικό Ωκεανό, σε μια περιοχή που απαντά σποραδικώς και ως Μακαρονησία, λόγω της ταύτισής της από ορισμένους με τα περίφημα Νησιά των Μακάρων της παρηγορητικής αρχαιοελληνικής μυθολογίας. Δέκα νησιά της Προσήνεμης συστάδας και πέντε της Υπήνεμης, δεν ξεπερνούν στη συνολική τους έκταση την έκταση της Εύβοιας.
Οι κάτοικοί τους, περί το μισό εκατομμύριο, είναι ακόλουθοι του ρωμαιοκαθολικισμού στη συντριπτική πλειονότητά τους (93%), με τους υπόλοιπους προτεστάντες (7%) ή πιστούς τοπικών ανιμιστικών θρησκειών. Το 71% του πληθυσμού είναι κρεολοί (μουλάτοι, μιγάδες από μαύρους και λευκούς), το 28% μαύροι και μόλις το 1% λευκοί, γεγονός που δεν τους εμπόδισε να ηγεμονεύουν, και δη «χριστιανοδημοκρατικά», όπως σε τόσα και τόσα μέρη του πλανήτη. Οι Καμποβερντιανοί που ζουν ως οικονομικοί πρόσφυγες στο εξωτερικό, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη «μητρική» (τρόπος του λέγειν) Πορτογαλία, υπερβαίνουν αριθμητικά όσους επιμένουν να ζουν στα νησάκια, που δεν έχουν πολλά να τους προσφέρουν, και εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας που τα έχει πλήξει πολλές φορές.
Οι Πορτογάλοι που έφτασαν στα νησιά αυτά στα χρόνια 1456-1460, τα βρήκαν ακατοίκητα, μόνο ψαράδες από την απέναντι Σενεγάλη ήταν έως τότε οι επισκέπτες τους. Ιδρυσαν εκεί την αποικία τους το 1462, έφεραν καραβιές σκλάβων Αφρικανών για να τους δουλεύουν και πολύ γρήγορα ο τόπος έγινε κόμβος για την ανάπτυξη της πλέον ντροπιαστικής για την ανθρωπότητα εκδοχής του εμπορίου: του διατλαντικού δουλεμπορίου. Με την παρακμή του δουλεμπορίου, μετά το 1876, η αποικία μαράζωσε. Πολύ αργότερα, το 1975, έναν χρόνο μετά την «επανάσταση των γαριφάλων» στην Πορτογαλία, τα νησιά έγιναν ανεξάρτητη δημοκρατία, χάρη και στους μακρόχρονους απελευθερωτικούς αγώνες του Αφρικανικού Κόμματος Ανεξαρτησίας της Γουινέας-Μπισάου και του Πράσινου Ακρωτηρίου.
Η Ευρώπη καυχιέται αμετροεπώς και ασύστολα για πολλά, μένοντας όμως με αυτοαπαλλακτική δολιότητα στην επιφάνεια των πραγμάτων. Καυχιέται λοιπόν και για την «Εποχή των Ανακαλύψεων». Για τους αιώνες δηλαδή (από τον 15ο έως τον 18ο) που οι καραβέλες της, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας αρχικά, ξεχύθηκαν στους ωκεανούς κυνηγώντας μπαχαρικά και άλλα πολύτιμα αγαθά και προσφέροντας «χριστιανισμό», αλλά στην πιο βάρβαρη εκδοχή του, θεμελιωμένο σε μια λογοκριμένη ή λευκανθείσα εκδοχή της Βίβλου.
Οι θαλασσοπόροι-ιεραπόστολοι άνοιξαν νέους πλουτοφόρους εμπορικούς δρόμους, συνέβαλαν στην οικονομική άνθηση της ευρωπαϊκής μήτρας τους και «παγκοσμιοποίησαν» τον πλανήτη. Οι όπου γης αυτόχθονες ωστόσο, που αντιμετωπίστηκαν σαν πρωτόγονοι προάνθρωποι και αποδεκατίστηκαν από τα όπλα και τις νέες ασθένειες, για τις οποίες ο οργανισμός τους ήταν απροετοίμαστος, δεν έχουν λόγο να χαίρονται που τους ανακάλυψαν οι πεπολιτισμένοι ούτε να τιμούν τον Χριστόφορο Κολόμβο, πολλώ δε μάλλον τον Φερδινάνδο Κορτές. Το λεγόμενο «κολομβιανό αντάλλαγμα» δεν αφορούσε τη μεταφορά μεταξύ Ευρώπης, Αφρικής και Αμερικής μόνο φυτών, ζώων και εκατομμυρίων αλυσοδεμένων ανθρώπων, αλλά και μικροβίων.
Θα συνεχίσουμε την άλλη Κυριακή.
