Δεν γνωρίζω αν υπάρχει άλλη χώρα όπου να συνυπάρχουν τόσο πολλοί υποψήφιοι πρωθυπουργοί. Ανακαλώ το παρελθόν και δεν βρίσκω κάτι παρόμοιο να έχει παρατηρηθεί σε καμία άλλη εποχή. Πριν πάμε όμως στο θέμα μας, θέλω να κάνω μια παρένθεση για να σας αναπτύξω την «εξίσωση της ικανοποίησης». Η πλέον συνήθης μορφή της βρίσκεται στην ψυχολογία και είναι η ακόλουθη: «Ικανοποίηση = Πραγματικότητα – Προσδοκίες». Παρόλο που φαίνεται μια πολύ απλή εξίσωση, εντούτοις είναι εξαιρετικά αποκαλυπτική και με πολλές εφαρμογές.
Με απλά λόγια, επειδή η «Πραγματικότητα» είναι σταθερά, όσο μεγαλώνουν οι «Προσδοκίες» τόσο μειώνεται η «Ικανοποίηση». Μάλιστα, όταν οι προσδοκίες είναι μεγαλύτερες από την πραγματικότητα, τότε έχουμε αρνητική ικανοποίηση, δηλαδή απογοήτευση. Αν το καλοσκεφτείτε θα διαπιστώσετε ότι αφορά τη φιλία, τον έρωτα, τις επαγγελματικές σχέσεις και γενικά όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Ακόμα και ένα ταξίδι αναψυχής ή μια αγορά ενός προϊόντος, ή και ένα δείπνο σε εστιατόριο.
Φαίνεται, λοιπόν, ότι αυτή την απλούστατη εξίσωση την αγνοούν σε πολύ μεγάλο βαθμό οι πολιτικοί μας, οι οποίοι δημιουργούν με τις υποσχέσεις τους τεράστιες προσδοκίες και έτσι αυτοεγκλωβίζονται και καταλήγουν στην απογοήτευση.
– Μαρία Καρυστιανού
Ηδη ανακοίνωσε την πρόθεσή της να μετέχει στις επόμενες εκλογές με το κόμμα της «Ελπίδα για τη Δημοκρατία». Η στενή συνεργάτις της Μαρία Γρατσία, έκανε πρόσφατα την ακόλουθη δήλωση: «Εχει απαντηθεί κατηγορηματικά από την κυρία Καρυστιανού. Η θέση που έχει διατυπωθεί είναι ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία συνεργασία. Ωστόσο, όπως έχει επισημάνει η ίδια, η χώρα δεν θα μείνει ακυβέρνητη. Καλό είναι, όμως, να αντιμετωπίζουμε το ζήτημα με σύνεση. Είναι ένα ενδεχόμενο, το οποίο όλοι αντιλαμβανόμαστε, να υπάρξει ακόμη και αυτοδυναμία. Κανείς δεν μπορεί να το αποκλείσει».
Ομολογώ ότι με ξεπερνά αυτή η δήλωση. Καταλαβαίνω ότι κανένας πολιτικός δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τις εκλογές με ηττοπάθεια, αλλά για ένα κόμμα που οι δημοσκοπήσεις το δείχνουν να κινείται σε μονοψήφια ποσοστά, η αυτοδυναμία που προϋποθέτει 36%+ είναι μάλλον απίθανος στόχος.
Ο αείμνηστος Αντώνης Λιβάνης, που διετέλεσε σύμβουλος του Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά και του πατέρα του, έλεγε πως για τη δημιουργία ενός κόμματος χρειάζονται τρία πράγματα: «ταμείο, αρχείο και αρχηγός».
Το κόμμα, λοιπόν, έχει αρχηγό, πιθανόν να έχει και αρχείο από τα εκατομμύρια υπογραφές που συγκέντρωσε η Μάνα των Τεμπών, αλλά δεν μας έχει πει απολύτως τίποτα για το ταμείο. Επανειλημμένως η κυρία Καρυστιανού έχει διακηρύξει ότι επιδιώκει τη διαφάνεια στην πολιτική και ότι θα κυνηγήσει τους διεφθαρμένους πολιτικούς. Νομίζω όμως ότι προέχει να ενημερώσει τον κόσμο από πού χρηματοδοτούνται οι δραστηριότητες του κόμματός της. Συγκέντρωση στο Ολύμπια, γραφεία στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα. Ταξίδια και μετακινήσεις απαιτούν χρήματα, πολλά χρήματα. Ποιος λοιπόν χρηματοδοτεί την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία»;
Η ίδια έχει επανειλημμένως διακηρύξει ότι θα βάλει φυλακή τους «διεφθαρμένους» πολιτικούς. Νομίζω όμως ότι αν θέλει να πείσει το ακροατήριό της, το οποίο φυλλορροεί, πρέπει να μας πει για τα οικονομικά του κινήματός της. Αλλιώτικα θα είναι ανακόλουθη και πολύ σύντομα θα χάσει και τους υπόλοιπους δυνητικούς ψηφοφόρους της.
Η κυρία αυτή, που θέλει να μας κυβερνήσει μόνη της, έχει κατά καιρούς κάνει τις πλέον εξωφρενικές δηλώσεις. Για μένα και μόνο η δήλωσή της ότι «για να γίνει κάποιος πρωθυπουργός δεν χρειάζεται καμία προϋπηρεσία. Χρειάζεται ήθος, βούληση, ικανούς συνεργάτες και να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον», δείχνει την πολιτική αφέλειά της. Η δουλειά ενός πρωθυπουργού θεωρείται ότι είναι το δυσκολότερο επάγγελμα στον κόσμο. Η κάθε απόφασή του επηρεάζει έναν ολόκληρο λαό, είτε θετικά είτε αρνητικά.
Ακόμη μας είπε ότι για να καταπολεμηθεί η ακρίβεια πρέπει να υπάρχει «η βούληση». Γνώριζα ότι με την πίστη μπορείς να μετακινήσεις βουνά, αλλά δεν φανταζόμουν ότι με τη βούληση μπορείς να κάνεις θαύματα. Είμαι απολύτως βέβαιος ότι αν ρωτήσει κανείς τυχαία στον δρόμο περαστικούς, αν έχουν τη βούληση να γίνουν νέοι, ωραίοι, πλούσιοι και υγιείς, όλοι θα έχουν τη βούληση αυτή. Το πώς όμως επιτυγχάνεται ο σκοπός, σίγουρα δεν φτάνει μόνο η βούληση αλλά χρειάζονται πολύ περισσότερα.
– Αλέξης Τσίπρας
«Αυτό που έγινε στις 26 Μαΐου είναι πρωτοφανές στη Μεταπολίτευση. Μέσα σε 24 ώρες από την ίδρυσή της η ΕΛΑΣ έγινε αξιωματική αντιπολίτευση. Και αυτό μας γεμίζει ευθύνη. Αν τα καταφέραμε μέσα σε 24 ώρες να γίνουμε αξιωματική αντιπολίτευση στη συνείδηση του ελληνικού λαού, μπορούμε σε λίγους μήνες να καταφέρουμε να γίνουμε και κυβέρνηση. […] Οποτε κι αν στηθούν οι κάλπες, θα γίνουμε πρώτο κόμμα και κυβέρνηση».
Αλλος ένας αιθεροβάμων. Παραιτήθηκε αφού έχασε με 17,8%. Αποκήρυξε τους συντρόφους του που τον ανέδειξαν και τώρα επανέρχεται σαν νέος Τσίπρας «φόρτε με αμμωνιαζόλ». Από όσο γνωρίζω rebranding γίνεται μόνο στις οδοντόκρεμες και στα απορρυπαντικά. Μου θυμίζει τον περίφημο μύθο του Αισώπου με την καλιακούδα. Ο Δίας προκήρυξε διαγωνισμό για το ωραιότερο πουλί. Η καλιακούδα, γνωρίζοντας πόσο άσχημη είναι πήγε στο ποτάμι όπου λούζονταν τα άλλα πουλιά και μάζεψε τα φτερά τους και τα κόλλησε πάνω στα δικά της. Οταν παρουσιάστηκε στα καλλιστεία, τα άλλα πουλιά τής ξεκόλλησαν τα φτερά τους και ο Αίσωπος καταλήγει: «Και κολεός ην πάλι κολεός».
Οι πολιτικοί μας δημιουργούν με τις υποσχέσεις τους τεράστιες προσδοκίες και έτσι αυτοεγκλωβίζονται και καταλήγουν στην απογοήτευση.
Η περίπτωσή του όμως αξίζει ειδική αντιμετώπιση. Στη συνέντευξή του στον Νίκο Χατζηνικολάου δήλωσε: «Αν κάποιος δεν θα μπορούσε να οδηγεί ούτε πατίνι είναι ο κ. Μητσοτάκης, με τον τρόπο που κυβερνά αυτά τα επτά χρόνια». Είναι από αυτές τις εξυπνάδες που κατά καιρούς λέει και γίνεται ρεζίλι. Αν κάποιος που δεν μπορεί να οδηγεί πατίνι τον έχει κερδίσει 6 φορές και τον υποχρέωσε σε παραίτηση, πόση αξία έχει ο ηττημένος; Μηδενική ή αρνητική.
Και για να μην ξεχνιόμαστε πόσο γκαφατζής είναι. Υπενθυμίζω ότι στις 19 Οκτωβρίου 2017, στο φημισμένο Brookings Institution της Washington (ετήσιος προϋπολογισμός 97 εκατ. δολάρια), σε μια ομιλία η οποία με τις ερωτήσεις κράτησε 1 ώρα και 13 λεπτά, κατάφερε να «χύσει την καρδάρα» ακριβώς στο τελευταίο λεπτό της εκδήλωσης εκφωνώντας το αμίμητο «There is an expression in Greece, we have eaten the camel and remains the queue». Ηταν μάλιστα τόσο ευχαριστημένος με τον εαυτό του, που γέλασε δυνατά με το εύρημά του, το οποίο φυσικά προκάλεσε συγκαταβατικό γέλιο στον συνομιλητή, ο οποίος δεν μπορούσε να καταλάβει τι δουλειά έχει η queue (ουρά αναμονής) με την καμήλα!
Κάτι τελευταίο. Πώς χρηματοδοτείται το κόμμα του; Αφού επικαλείται την εντιμότητά του, πρέπει να μας πει από πού είναι οι πόροι του.
– Νίκος Ανδρουλάκης
Εδώ έχουμε για ιδιότυπη περίπτωση. Το 2023, πριν από τις εκλογές του Μαΐου με την απλή αναλογική, ο κραταιός Νικόλαος μας διαβεβαίωνε ότι «θα έχουμε πρωθυπουργό με ευρωπαϊκή εμπειρία». Τότε όλοι υποθέταμε ότι εννοούσε τον εαυτό του, γιατί κανένας άλλος αρχηγός κόμματος δεν είχε εμπειρία στην Ευρώπη. Οι εκλογές έγιναν, αλλά δεν προέκυψε κυβέρνηση, ούτε και πρωθυπουργός με ευρωπαϊκή εμπειρία. Ετσι πήγαμε στις εκλογές του Ιουνίου όπου κέρδισε πανηγυρικά ο Μητσοτάκης και σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Φαίνεται, όμως, ότι αυτή η ιστορία δεν ήταν αρκετή για να «προσγειώσει» τον κραταιό Νικόλαο, ο οποίος ονειρεύεται ότι στις επόμενες εκλογές «θα είναι πρώτος, έστω και με μία ψήφο διαφορά». Επικαλούμαι την Εξίσωση της Ικανοποίησης. Πόση απογοήτευση θα δημιουργηθεί στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, αλλά και στους συνεργάτες του, αν δεν πλησιάσει τον στόχο αυτό; Ακόμη πιο δύσκολο είναι να φανταστούμε, πώς και με ποιους θα κυβερνήσει, αφού έχει απορρίψει την οποιαδήποτε συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία; Το μόνο σχόλιο που μου έρχεται στο μυαλό είναι ένα τραγούδι της εποχής μου: «Πάμε στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα…».
– Κυριάκος Βελόπουλος
Το κόμμα του στις πρόσφατες ευρωεκλογές πήρε 9,30% και στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023 πήρε 4,44%. Και όμως τον άκουσα να διακηρύττει: «Εμείς θα κυβερνήσουμε». Χλωμό μού φαίνεται, αλλά βλέπετε οι πολιτικοί έχουν τη δική τους αριθμητική. Οταν με εφόδιο το πρόσφατο 4,44% φιλοδοξείς να κυβερνήσεις, τότε λυπάμαι αλλά δεν ζεις στα σύννεφα αλλά κοιμάσαι και ονειρεύεσαι.
– Ζωή Κωνσταντοπούλου
Παρόμοια περίπτωση. Σε συνέντευξή της στον Αντώνη Σρόιτερ (Απρίλιος 2025), όταν ρωτήθηκε αν είναι έτοιμη να γίνει πρωθυπουργός, απάντησε:
«Δεν δηλώνω έτοιμη, δηλώνω ότι ετοιμάζομαι. Ετοιμάζομαι κάθε μέρα και δουλεύω για τη στιγμή που θα γίνω πρωθυπουργός». Στην ίδια συνέντευξη εξήγησε τι εννοεί με το «ετοιμάζομαι»: «Το συζητάω με τον εαυτό μου… Είναι μια πολύ μεγάλη ευθύνη. Είναι μια ευθύνη στην οποία θα είμαι σε θέση να ανταποκριθώ. Οχι τώρα· ετοιμάζομαι κάθε μέρα».
Για να βάλουμε λίγο ρεαλισμό, αρκεί να δούμε τις πρόσφατες επιδόσεις της. Το κόμμα της στις πρόσφατες ευρωεκλογές πήρε 3,40% και στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023 πήρε 3,17%. Αμα η Ζωή με τέτοια χαμηλά ποσοστά ονειρεύεται πρωθυπουργία, τα σχόλια περιττεύουν.
Είδατε, λοιπόν, πόσους αρχηγούς κομμάτων έχουμε που φιλοδοξούν να μας κυβερνήσουν; Ο Θεός να μας λυπηθεί!
*Ο κ. Ανδρέας Γ. Δρυμιώτης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.
