Το καλύτερο επιχείρημα για την ποιότητα και την πληρότητα της ελληνικής δημοκρατίας είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Η ύπαρξή του στον δημόσιο βίο θυμίζει ότι η Αριστερά κυβέρνησε επί σχεδόν πέντε χρόνια στην πιο εύφλεκτη στιγμή της Μεταπολίτευσης, χωρίς να συμβεί τίποτε απ’ όσα η ίδια η Αριστερά του ύστερου 20ού αιώνα είχε προφητέψει.
Η Αριστερά –προφανώς με λαϊκίστικες παραχαράξεις και ιδεολογικές κλεψιγαμίες, προφανώς σιαμαία με τους ΑΝΕΛ– πήρε την εξουσία και την άσκησε. Κυριάρχησε σε μια πλουραλιστική δημοκρατία, με θεμιτό και αθέμιτο ανταγωνισμό από άλλους πόλους ισχύος, εσωτερικούς και εξωτερικούς, χωρίς να κλονιστεί από αυτούς περισσότερο απ’ ό,τι την κλόνισαν τα ίδια τα λάθη της. Οι ίδιες της οι πλάνες.
Γι’ αυτό και είναι άκαιρο και αστήρικτο να τσουβαλιάζει τώρα κανείς τον Τσίπρα μαζί με τους εχθρούς της δημοκρατίας, που ρίχνουν κυριολεκτικά στην πυρά τους πολιτικούς αντιπάλους τους. Που δεν βλέπουν αντιπάλους, αλλά μόνον εχθρούς, άξιους εξοντώσεως.
Ο Τσίπρας, λένε, κατάγεται από εκείνη την παράταξη που δεν εγκατέλειψε ποτέ τη ρητορική δικαιολόγησης της φωτιάς· που εξακολουθούσε ύστερα από δεκαετίες πολιτικής ομαλότητας να υπερασπίζεται τις μολότοφ σαν τον υπερθετικό της νόμιμης «πάλης» – σαν μια συγγνωστή υπερβολή. Ομως, το μείζον στη βιογραφία τη δική του και της παράταξης από την οποία προέρχεται, δεν είναι η «εφηβεία» του, αλλά η ωριμότητά του. Δεν είναι η ρητορική της αμφισβήτησης της αστικής δημοκρατίας, αλλά η ένταξη στο αφομοιωτικό της υπόδειγμα. Η έμπρακτη αναγνώριση της αξιακής υπεροχής της.
Η αντοχή της πολιτικής βίας στην Ελλάδα εξηγείται συχνά ως απόρροια του εμφυλιακού τραύματος. Σε αντίθεση με την Ισπανία, όπου επιβλήθηκε η συμφωνία της λήθης, διά της οποίας η κοινωνία αποφάσισε να απωθήσει το παρελθόν και να μην το αφήσει να τη στοιχειώσει, η ελληνική Μεταπολίτευση εξελίχθηκε σε μια διαρκή άσκηση μνήμης, όπου το τραύμα ήταν διαρκώς ενεργό ως πηγή πολιτικής νομιμοποίησης – ως δραστικό «ηθικό πλεονέκτημα». Κανένας από τους δύο δρόμους δεν ήταν ακίνδυνος. Στην Ισπανία το παρελθόν έμεινε ανεπεξέργαστο. Στην Ελλάδα έχασκε αιμάσσον.
Αυτή η γενεαλόγηση της ρουτίνας της βίας, όμως, δεν λέει πια τίποτε. Οσοι είχαν τα ιστορικά βιώματα, έχουν πεθάνει. Οσοι τα κληρονόμησαν –και τα χρησιμοποίησαν σαν πολιτικό καύσιμο– έχουν αποσυρθεί από τον δημόσιο βίο. Ή έχουν «αποφοιτήσει» από το φροντιστήριο της μεταπολιτευτικής εμπειρίας. Εχουν περάσει πάνω από δέκα χρόνια από τότε που η Αριστερά κυβέρνησε. Τώρα σχεδόν όλες οι πολιτικές εκφάνσεις της αποκηρύσσουν τον εξτρεμισμό που ρισκάρει με το αίμα.
Κάποτε η ομόθυμη καταδίκη της βίας ήταν ζητούμενο. Μετά τον δολοφονικό εμπρησμό στη Θεσσαλονίκη, ήταν δεδομένο. Οι νεοδημοκρατικοί αυτοματισμοί του παρελθόντος δεν επιτρέπουν την αξιοποίηση του νωπού (και εύθραυστου) δεδομένου – δεν επιτρέπουν τον σχηματισμό της υγειονομικής ζώνης από τις δυνάμεις της δημοκρατικής ομαλότητας.
Οι γκαζάκηδες είναι αντικείμενο της αστυνομίας και της ποινικής δικαιοσύνης. Οχι της πολιτικής αντιπαράθεσης. Χωρίς την πολιτική ομοθυμία δεν αρκεί η αστυνομία.
Λεβέντηδες
Σκέψου έναν τύπο. Θυμώνει. Αφρίζει. Βρίζει τους πάντες. Τους καταριέται. Μιλάει για την πολιτική όπως θα μιλούσε για μπάλα, με τα μυαλά μονίμως στα κάγκελα. Κι έχει την πεποίθηση ότι αυτός θα τα έκανε όλα καλύτερα, αν μια μέρα τον κάναμε πρωθυπουργό. Τη μηχανή του υβρεολογίου του δεν την κινεί μόνο η πεποίθηση. Την τρέφει και η άμεση σχέση με τους απρόσωπους άλλους. Τα σχόλιά τους –έξαλλα, χλευαστικά, εμπρηστικά– κρατούν τη φλόγα του ζωντανή. Αυτός ο τύπος ήταν κάποτε ένας κι έκανε one man show στην τηλεόραση. Ηταν ο Βασίλης Λεβέντης. Πόσοι όμως είναι σήμερα οι Λεβέντηδες; Πόσοι έχουν, χάρη στα νέα Μέσα, αποκτήσει κοινό, με το οποίο μπαίνουν σε καθημερινή άμιλλα χολής; Πόσα διαγγέλματα κατά φαντασίαν πρωθυπουργήσιμων περνούν κάθε μέρα από την παλαμιαία οθόνη μας; Ο Λεβέντης ήταν μια προφητική ενσάρκωση του ήθους των κοινωνικών δικτύων. Είχε ανοίξει ένα μιντιακό χωραφάκι όπου έβρισκαν βοσκή εκατοντάδες τρολ, προτού αρχίσει να τρολαρμενίζει ο κόσμος όλος. Τότε τους έβγαζε στον αέρα ο Λεβέντης. Τώρα τους βγάζει για βοσκή ο αλγόριθμος στην παγκόσμια αγορά της οργής.
