Μπορεί ένα κόμμα που είναι τριτοτέταρτο να εξακολουθεί να δηλώνει ως στόχο του την πρωτιά; Διατηρεί έτσι την αντιπολιτευτική αιχμή του ή μήπως υποσκάπτει όσο κύρος του έχει απομείνει, αρνούμενο την πραγματικότητα;
Στο ΠΑΣΟΚ αναπτύσσεται όλη η γκάμα των απαντήσεων. Από τον Χρήστο Κακλαμάνη και τη Νάντια Γιαννακοπούλου, που ομολογούν ότι ο στόχος της πρώτης θέσης δεν είναι ρεαλιστικός, μέχρι τον Παύλο Γερουλάνο που –αν και δεν μπορεί να κατηγορηθεί για πρόθεση εξωραϊσμού– επιμένει ότι στόχος ενός κυβερνητικού κόμματος πρέπει πάντα να είναι η πρώτη θέση.
Με όποιον κι αν συμφωνήσει κανείς, με τους ιδεαλιστές ή με τους ρεαλιστές της Χαριλάου Τρικούπη, η κατάσταση του ΠΑΣΟΚ δεν αλλάζει: Η ηγεσία μοιάζει τόσο αιφνιδιασμένη από την εντελώς προβλέψιμη επάνοδο του Τσίπρα, ώστε να οχυρώνεται συνειδητά στην επανάληψη. Δηλώνει ότι θα εξακολουθήσει να κάνει ό,τι έκανε, πεπεισμένη ότι έκανε το σωστό και ότι θα δικαιωθεί στο βάθος του χρόνου, όταν ο θόρυβος που σήκωσε το νέο κόμμα (του παλιού πρωθυπουργού) θα έχει καταλαγιάσει.
Και η ενδοπασοκική μειοψηφία; Ποια ήταν η δική της εναλλακτική στρατηγική, όσο ο πρόεδρος σπαταλούσε το παράθυρο ευκαιρίας που του δόθηκε για να μονοπωλήσει την (σοβαρή) αντιπολίτευση; «Εναλλακτική» προσφέρει μόνο ο Δούκας, που θέλει να εγγράψει και επισήμως το ΠΑΣΟΚ στις εφεδρείες του Τσίπρα. Οι υπόλοιποι –κομψοί ή όχι– επικριτές του Ανδρουλάκη έχουν περιοριστεί σε ρόλο σχολιαστή των δημοσκοπήσεων. Μοιρολογούν τη διολίσθηση, αλλά δεν είναι σε θέση να αρθρώσουν σχέδιο ανάσχεσής της.
Μπορεί να καταρτίζεις στρατηγική πάνω στην αποχή;
Η εύκολη απάντηση είναι ότι, όταν έχουμε ήδη μπει σε προεκλογικό χρόνο, δεν μπορεί εύκολα να διατυπωθεί δημοσίως στρατηγική εναλλακτική σε μια ηγεσία που ανανέωσε τη νομιμοποίησή της στο μέσον της τετραετίας. Δεν μπορεί εύκολα ο Γερουλάνος, που βγήκε «ολίγον» τρίτος, πίσω από τον Ανδρουλάκη και τον Δούκα, τον Οκτώβριο του 2024, να αμφισβητήσει καθολικά την πορεία της ηγεσίας. Μπορεί μόνο να επιχειρεί εναντίον της τηλεοπτικούς βελονισμούς, προοικονομώντας την «κανονική» αμφισβήτηση που θα ξεδιπλωθεί, αφού επέλθει το μοιραίο. Για να μπορεί τότε να λέει «εγώ τα είχα πει».
Ετσι, καθώς το κόμμα ανταγωνίζεται την Καρυστιανού για την τρίτη θέση, εκδηλώνει ένα σάστισμα, που δεν εκπορεύεται μόνο από την ηγεσία. Το ΠΑΣΟΚ χάνει ραγδαία επιρροή και το προτεινόμενο αντίδοτο είναι το κλισέ ότι «θα σηκώσουμε τους παλιούς από τον καναπέ». Τη θεωρία μηρυκάζει και ο Γερουλάνος, που επαναφέρει ως στόχο το φανταστικό ρεζερβουάρ της αποχής – των αμέτοχων του εκλογικού σώματος, οι οποίοι είναι «τριπλάσιοι της σημερινής δύναμης του ΠΑΣΟΚ».
Το κόμμα έτρεχε μόνο του επί τρία χρόνια και έσκασε πριν από τον τερματισμό. Η μόνη «εναλλακτική» που προτείνεται είναι να αναζητήσει ένα «εναλλακτικό» εκλογικό σώμα, που υπάρχει μόνο ως στατιστική άσκηση. Να κυνηγήσει τις σκιές.
