Η δεξαμενή μπροστά στο μνημείο του Λίνκολν έχει βγάλει γλίτσα πράσινη. Κομμάτια της νέας μόνωσης, που τοποθετήθηκε με απευθείας ανάθεση για να δώσει στο νερό το βαθύ μπλε της αμερικανικής σημαίας, επιπλέουν ανάμεσα στο πλαγκτόν. Σε αυτήν την επιφάνεια καθρεφτίζεται το έθνος στα διακοσιοστά πεντηκοστά γενέθλιά του.
Η χώρα εμφανίζεται στον χώρο. Τα μνημεία της είναι εμπράγματοι ορισμοί της. Τα μνημεία της μιλούν.
Μόλις οκτακόσια μέτρα από εκεί όπου το νερό πρασινίζει, ένα παραπέτασμα από λευκούς μουσαμάδες καλύπτει μέρος της πρόσοψης του Κέντρου Κένεντι για τις Παραστατικές Τέχνες. Μοιάζει σαν γάζα πάνω στο πρόσωπο του κτιρίου. Απλώθηκε εκεί για να κρύψει από το δημόσιο βλέμμα την αποκαθήλωση του ονόματος του Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος έχει εγκαταστήσει εαυτόν επικεφαλής του Κέντρου Κένεντι. Εχει βάλει εγκάθετους στη διοίκηση. Δεν του ήταν αρκετό. Θέλησε και το όνομά του στη μαρκίζα. Πάνω από το «The John F. Kennedy Memorial Center for the Performing Arts» προστέθηκε ένα «The Donald J. Trump and». Το δικαστήριο διέταξε να αφαιρεθούν τα δεκαoκτώ γράμματα –και η μία τελεία– της προσθήκης. Μόνο το Κογκρέσο, είπε η απόφαση, έχει αρμοδιότητα να αλλάξει την ονομασία του εθνικού ιδρύματος. Η «διόρθωση» έγινε αθέατα –πίσω από το παραπέτασμα– και, σύμφωνα με το ρεπορτάζ των NYT, αθόρυβα. Χεράτα. Δεν απαιτήθηκε η χρήση ηλεκτρικού εξοπλισμού για να ξυστεί το αποτύπωμα της πολιτικής αυθαιρεσίας. Οι μουσαμάδες θα μείνουν εκεί μέχρι να τελεσιδικήσει η απόφαση. Για να μη φαίνεται ο σφετερισμός ξεκαρφωμένος.
Δεν μιλούν όμως μόνο τα παλιά μνημεία, τα βανδαλισμένα από το παρακράτος του ναρκισσισμού. Μιλούν και τα νέα. Μία εβδομάδα μετά την αποκαθήλωση στο Κέντρο Κένεντι, είχε εγκαίνια το Κέντρο Ομπάμα. Μίλησε εκεί ο πρώην πρόεδρος και έδειξε πάλι μεγάλη, υψιπετή ανωτερότητα. Δεν ανέφερε τον Ακατονόμαστο. Δεν κυλίστηκε στη γλίτσα της πολιτικής συγκυρίας. Ηρθη στο ύψος της διανοίας του και άρθρωσε ξανά την παλαιά πίστη, για την «αψίδα του ηθικού σύμπαντος» που «κλίνει προς τη Δικαιοσύνη». Την εκζήτηση αυτών των στοχασμών αποκρυσταλλώνει ο πύργος του Κέντρου Ομπάμα – ένας υπεραρχιτεκτονημένος όγκος ύψους 69 μέτρων, με ανάγλυφες τις λέξεις μιας ομιλίας του πρώην προέδρου στην κορυφή του. Ενα εγώ από λείο μπετόν.
Δυόμισι αιώνες από την ιδρυτική πράξη της πληρέστερης σύγχρονης δημοκρατίας –από τη διακήρυξη ότι όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι και προικισμένοι με αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα, μεταξύ των οποίων το δικαίωμα στη ζωή, στην ελευθερία και στην επιδίωξη της ευδαιμονίας– τα τοπόσημα στην Ουάσιγκτον και στο Σικάγο μαρτυρούν ιστορικό ίλιγγο. Στην πρωτεύουσα μια μανική εξουσία χτυπιέται στους τοίχους, επιχειρώντας να κατεδαφίσει κάθε εμπόδιο στην απολυταρχική της βούληση για δύναμη. Στο νέο προεδρικό καθίδρυμα λαμβάνει αισθητική υπόσταση η αυταρέσκεια της φιλελεύθερης ελίτ, που έχει να αντιτάξει στην καταρράκωση των θεσμών μόνο τον κούφιο ιδεαλισμό της.
Θα υπάρχει, βέβαια, πάντα η μέσα μας Αμερική. Αυτή που έχει καθορίσει το αισθητήριό μας με τις ταινίες και τις μουσικές της, που ύφανε τις συνειδήσεις μας με τα μεγάλα της μυθιστορήματα, που μας ξεσκόλισε με τη σαγήνη των καταναλωτικών της φαντασιώσεων. Αυτό δεν κάνει, άλλωστε, επί έναν αιώνα, ο αντι-ιμπεριαλιστικός εαυτός μας; Διαχωρίζει την υπερδύναμη που αναπαρήγαγε τα αποικιοκρατικά αμαρτήματα, τα οποία ιδρύθηκε για να θεραπεύσει, από τις πολιτισμικές εξαγωγές της χώρας της ελευθερίας – σαν να ήταν δύο οι Αμερικές και να μπορούσαμε να τις ξεχωρίσουμε. Σαν να μπορούσε να υπάρξει αυτός ο πολιτισμός χωρίς αυτήν τη δημοκρατία. Σαν να μην αξίζει να θαυμάζεις τα αμερικανικά δικαστήρια, όσο τον Μπομπ Ντίλαν και την Μπίλι Χόλιντεϊ· τα αμερικανικά πανεπιστήμια, όσο την Εμιλι Ντίκινσον και τον Φίλιπ Ροθ· τον αμερικανικό Τύπο, όσο τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ και τους αδελφούς Κοέν.
Η έκπληξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ δεν είναι ο ίδιος ο Τραμπ. Είναι το πόσο εύκολα υποκύπτουν στις προβλέψιμες ορέξεις του τα ζωτικά όργανα της αμερικανικής δημοκρατίας: η Δικαιοσύνη, τα μέσα ενημέρωσης, η ακαδημαϊκή κοινότητα. Δεν έχουν συνθηκολογήσει όλοι. Εκεί επιζούν και δρουν ακόμη τα αντισώματα.
Από εκείνους τους πυλώνες εκπορεύεται και η προσδοκία ότι δεν θα χρειαστεί αυτήν τη σημαδιακή 4η Ιουλίου να καταφύγουμε στη νεφέλη μιας πνευματικής Αμερικής, την οποία θα φυλάττουμε νοερά σε πείσμα της πολιτικής πραγματικότητας. Στις τρύπες που άφησε η ξηλωμένη μαρκίζα του Kennedy Center φύεται η ελπίδα ότι η υπαρκτή Αμερική θα εξακολουθήσει να υπάρχει. Θα ξαναφυτρώσει και θα ανθήσει ξανά κόντρα στον καιρό.
