Ζητούσε να τον ψηφίσουν για να τελειώσει το χάος. Αλλά το χάος τον κατάπιε. O Κιρ Στάρμερ υπέκυψε στην κατάρα του αξιώματός του. Στην έλξη της μαύρης τρύπας προς την οποία διολισθαίνουν γρήγορα οι πρωθυπουργοί του Ηνωμένου Βασιλείου μετά το Brexit. Είναι δυνατόν να μη φταίει το Brexit γι’ αυτήν τη θανάσιμη αλληλουχία;
Οι οικονομολόγοι δεν συμφωνούν. Δεν είναι εύκολο να μετρήσουν κατά πόσον οι χλιαρές οικονομικές επιδόσεις της χώρας οφείλονται στην αποκοπή της από την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Σε αυτή τη δεκαετία χτύπησαν πανδημίες, πόλεμοι, ανέλπιστοι δασμοί και πληθωριστικές κρίσεις, που θα επιβάρυναν ούτως ή άλλως τη βρετανική οικονομία, ακόμη κι αν είχε μείνει στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Ποιος μπορεί να πει αν θα ήταν καλύτερα ή χειρότερα; Ποιος μπορεί να πει αν ένα έθνος που είναι μεγάλο για την Ευρώπη, αλλά μικρό για τον κόσμο, τα καταφέρνει καλύτερα μόνο του;
Οι χαμηλοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης, πάντως, δυσκολεύουν την πολιτική, που με τη σειρά της δυσκολεύεται να καταστρώσει και να εφαρμόσει στρατηγική μακροπρόθεσμου μετασχηματισμού. Δεν είναι μόνο ο φόβος του πολιτικού κόστους και ο σοσιαλμιντιακός πυρετός που στενεύουν τον πολιτικό ορίζοντα. Ενας υπουργός δεν προλαβαίνει να μάθει καλά καλά το χαρτοφυλάκιό του σε δύο χρόνια. Δεν προλαβαίνει να αποκτήσει εποπτεία του αντικειμένου και πείρα για να το δαμάσει.
Μαζί με τους πρωθυπουργούς στη Βρετανία αλλάζουν και οι υπουργοί. Ο Guardian μέτρησε ότι, καθώς περνούσαν ο ένας μετά τον άλλο έξι πρωθυπουργοί μέσα στην τελευταία δεκαετία, άλλαξαν οκτώ υπουργοί Οικονομικών και εννιά υπουργοί Εξωτερικών. Αποτέλεσμα; Κανείς δεν προλαβαίνει να μάθει τη δουλειά. Κανείς δεν έχει τον χρόνο να ωριμάσει στο πηδάλιο και να αποκτήσει μακροσκοπική θέα για το πού πρέπει να οδηγήσει το σκάφος.
Πρωθυπουργοί που προσπαθούν να τραβήξουν τους εαυτούς τους από τα μαλλιά για να μη βυθιστούν.
Οι συνεχείς αλλαγές δεν ανανεώνουν το πολιτικό σύστημα. Απλώς το απορρυθμίζουν. Το διαλύουν. Χωρίς έμπειρο προσωπικό, με «ένσημα» διακυβέρνησης, σύστημα δεν μπορεί να συγκροτηθεί.
Αυτή είναι η έκδηλη συνέπεια του Brexit. Εκείνο το δημοψήφισμα ήταν η αυτοκτο-νική παράδοση του συστήματος στις αντισυστημικές ροπές, που μέχρι τότε μπο-ρούσε να τιθασεύει στους κόλπους του. Το δικομματικό «σύστημα», που είχε λειτουργήσει για έναν αιώνα, αυτοακυρώθηκε. Ενέδωσε σε μια λαϊκιστική παρόρμηση, την οποία, μετά τη δημοψηφισματική της εκδήλωση, δεν μπορούσε ούτε να ματαιώσει ούτε να εκπληρώσει.
Εκτοτε όλοι οι Βρετανοί πρωθυπουργοί μοιάζουν σαν να προσπαθούν να τραβήξουν πρώτα τους εαυτούς τους από τα μαλλιά για να τους βγάλουν από αυτή τη δίνη. Και τι συμβαίνει στο τέλος της αταξίας; Τι συμβαίνει όταν οι κοινωνίες εξαντλούνται από την αβεβαιότητα;
Οσοι ξορκίζουν το δίλημμα, που στο δεύτερο σκέλος του έχει το χάος, ας ρίξουν μια ματιά στο χάος εκεί που ήδη χάσκει.
