Η κυβέρνηση, επειδή αυτοπροσδιορίζεται ως μεταρρυθμιστική, διπλασιάζει τον μισθό των μητροπολιτών, αλλά όχι και των κληρικών. Το ΠΑΣΟΚ, επειδή αυτοπροσδιορίζεται ως θεσμική αντιπολίτευση, δεν αντιδρά στην οικονομική στήριξη των αρχιερέων και καταθέτει πρόταση για δωρεάν μετακινήσεις στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς για τους κάτω των 24 χρόνων. Το κόμμα Τσίπρα, επειδή είναι πιο αριστερό και πιο ριζοσπαστικό, επίσης δεν ενοχλείται με το δώρο στην Εκκλησία, αλλά πλειοδοτεί έναντι του ανταγωνιστή του στον προοδευτικό χώρο, αντιπροτείνοντας δωρεάν μετακίνηση με τα ΜΜΜ για όλους πλην τουριστών.
Τι μαθαίνουμε από όλα αυτά; Οτι η Εκκλησία εξακολουθεί να έχει τεράστια πολιτική επιρροή, ότι η παραδοσιακή ψηφοθηρική κουλτούρα δεν έχει αλλάξει, θεωρητικά και πρακτικά, ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές εγκαταλείπονται ακόμη και ως προεκλογική εξαγγελία και αντικαθίστανται από υποσχέσεις παροχών, η έκταση και το βάθος των οποίων ποικίλλουν ανάλογα με το πολιτικό υποκείμενο που τις υποστηρίζει.
Είναι κακό να μπαίνει δωρεάν στο λεωφορείο ένας νέος ή και ένας ηλικιωμένος; Οχι βέβαια. Αλλά το σημαντικότερο είναι να διευκολύνονται πρώτα οι ευάλωτοι (άνεργοι, φτωχοί, ασθενείς κ.ο.κ.) σε συγκοινωνίες ασφαλείς, σύγχρονες και αποτελεσματικές. Δεν έχει νόημα, δηλαδή, να απαλλάσσεται από το εισιτήριο ένας που δεν δυσκολεύεται να το πληρώσει, αλλά να μην τον εξυπηρετούν το δίκτυο, η συχνότητα των δρομολογίων και οι συνθήκες μεταφοράς. Οσοι χρησιμοποιούν τα ΜΜΜ ξέρουν ότι το οικονομικό κόστος είναι το μικρότερο πρόβλημα. Αν, μάλιστα, έχουν εμπειρία μετακίνησης σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καταλαβαίνουν πόσο μεγάλη είναι η ελληνική καθυστέρηση.
Και γιατί να μην καταργηθούν οι Πανελλαδικές; Περιλαμβάνεται άλλωστε και στο πρόγραμμα του κυβερνώντος κόμματος, ενώ υπάρχει ευρεία συναίνεση για το εθνικό απολυτήριο, που θα απαλλάξει τους μαθητές από τις βασανιστικές εξετάσεις εισαγωγής στα ΑΕΙ. Με τόσο υψηλό ποσοστό μαθητών που φοιτούν σε ιδιωτικά σχολεία, θα πρέπει πρώτα να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει ταξικότητα στην πρόσβαση στο δημόσιο πανεπιστήμιο. Επίσης, θα πρέπει οι σχολές, ειδικά οι περιζήτητες, να ορίσουν τα κριτήρια επιλογής εφόσον προκύψει συνωστισμός (κάτι βέβαιο, π.χ., στις ιατρικές). Και ακολουθεί πλήθος προϋποθέσεων (όπως η αλλαγή της διδακτέας ύλης στα σχολεία) που απαιτούν χρόνο, διαβούλευση και προετοιμασία.
Κατακερματισμός, αποχή, πόλωση – πολλά είναι τα νέα χαρακτηριστικά του πολιτικού τοπίου, αλλά ισχυρότερα παραμένουν τα παλιά: πελατειασμός, λαϊκισμός, επικοινωνιακές ευκολίες, αντίσταση στη μεταρρύθμιση και προτεραιότητα στον υπολογισμό του πολιτικού κόστους, βραχυπρόθεσμος σχεδιασμός (μέχρι τις επόμενες εκλογές, ακόμη και μέχρι την επόμενη δημοσκόπηση).
Σε μια κυβέρνηση συνεργασίας Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ – ΕΛΑΣ θα υπήρχε συναίνεση στη στάση της πολιτείας έναντι της Εκκλησίας και διαφωνία για το αν προέχει η επαναφορά της 13ης σύνταξης ή βολεύει καλύτερα το χριστουγεννιάτικο επίδομα. Και κάπως έτσι, το 2029 θα θύμιζε 2009.
