Δεν θα το δείτε γραμμένο με πηχυαίους τίτλους, αλλά την περασμένη Πέμπτη ο πόλεμος στην Ουκρανία ξεπέρασε τις 1.569 ημέρες. Κρατάει πλέον για πάνω από τέσσερα χρόνια και τρεις μήνες, διάρκεια με συμβολική σημασία γιατί o πόλεμος που εξαπέλυσε η Ρωσία ως «ειδική στρατιωτική αποστολή» με στόχο την άμεση κατάκτηση της Ουκρανίας ξεπέρασε σε διάρκεια τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αλλά και ο Α΄ Παγκόσμιος, όταν ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1914, φαινόταν ότι θα τελείωνε γρήγορα: οι Γερμανοί έφθασαν 40 χιλιόμετρα έξω από το Παρίσι, ώσπου οι Γάλλοι τους σταμάτησαν τον Σεπτέμβριο με αποτέλεσμα να «παγώσει» το μέτωπο έως το τέλος σχεδόν του πολέμου και να υποστούν οι στρατοί την κόλαση των χαρακωμάτων. Σπάνια εξελίσσονται οι πόλεμοι όπως τους σχεδιάζουν οι ηγέτες. Οι διάδοχοί τους, όμως, εύκολα ξεχνούν πόσο απρόβλεπτοι μπορεί να αποδειχθούν.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι ο πιο άγριος αυτή τη στιγμή – φθάνει να σκύψει κανείς πάνω από τις τραγωδίες στη Γάζα ή στο Σουδάν για να το διαπιστώσει. Ούτε είναι οικονομικά ο πιο καταστροφικός: ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν ενδέχεται να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημία στη διεθνή οικονομία. Είναι όμως αναμφίβολα ο πόλεμος με τη μεγαλύτερη πολιτική σημασία για την Ευρώπη, καθώς η έκβασή του θα επηρεάσει αποφασιστικά το μέλλον της.
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει είναι τεράστιες και μια νίκη της Ρωσίας θα μπορούσε να τις καταστήσει μη διαχειρίσιμες. Οι Ουκρανοί, με άλλα λόγια, δεν μάχονται μόνο για την ύπαρξή τους, μάχονται συγχρόνως και για εμάς. Και γι’ αυτό πολύ σωστά πράττουμε που τους στηρίζουμε, αν και το κάνουμε λιγότερο από όσο θα έπρεπε.
Και οι Ουκρανοί δεν μάχονται απλά, αντιστέκονται με εντυπωσιακό σθένος. Φέτος έζησαν δίχως ηλεκτρικό και θέρμανση μέσα στον πιο βαθύ χειμώνα, καθώς οι Ρώσοι βομβάρδιζαν ανηλεώς τους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς τους.
Και όμως, δεν κατάφεραν να τους λυγίσουν. Ολοι τούς είχαν ξεγραμμένους όταν ο Τραμπ τους πρόσφερε βορά στον Βλαντιμίρ Πούτιν επιπλήττοντας τον Ζελένσκι σκαιά, στην περίφημη συνέντευξη του Λευκού Οίκου.
Οι Ουκρανοί δεν μάχονται μόνο για την ύπαρξή τους, μάχονται συγχρόνως και για εμάς. Είναι αναμφίβολα ο πόλεμος με τη μεγα- λύτερη πολιτική σημασία για την Ευρώπη, καθώς η έκβασή του θα επηρεάσει αποφασιστικά το μέλλον της.
Πόσοι και πόσοι δεν έλεγαν ύστερα από αυτό πως η Ρωσία είχε πια κερδίσει τον πόλεμο, πως η Ουκρανία δεν είχε καμία τύχη και πως δεν απέμεναν παρά μόνον λίγες εβδομάδες στον Ζελένσκι; Καθόλου τυχαία, οι ίδιοι που πρόβλεπαν το 2022 ότι η Ουκρανία θα κατέρρεε μέσα σε τρεις ημέρες.
Και όμως, οι Ουκρανοί βρίσκουν λύσεις με αξιοθαύμαστο τρόπο. Με το σθένος που έχουν οι λαοί που μάχονται για να υπάρξουν, με την αρχική αμερικανική στρατιωτική βοήθεια και αργότερα την ευρωπαϊκή οικονομική βοήθεια (και αυτό ήταν μια μεγάλη επιτυχία, που αξίζει να αναδειχθεί) και με τη μοναδική ευφυΐα που χαρακτηρίζει τους ελεύθερους ανθρώπους όταν έχουν απέναντί τους έναν πολύ υπέρτερο εχθρό, οι Ουκρανοί κατάφεραν να βρουν στην τεχνολογία τον τρόπο για να ροκανίσουν για άλλη μια φορά την κτηνώδη ρωσική δύναμη. Τα νέα ουκρανικά drones, που παράγονται πλέον σε τεράστιες ποσότητες, πέτυχαν να αναχαιτίσουν τη ρωσική προέλαση πλήττοντας καθημερινά δεκάδες στόχους στο εσωτερικό της αχανούς χώρας και παραλύοντας την τροφοδοσία του ρωσικού μετώπου.
Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, πως έφθασε η λήξη του πολέμου. Ο πόλεμος έχει ταυτιστεί για τον Πούτιν με την ίδια του την επιβίωση: ξέρει ότι αν δεν κατορθώσει να πετύχει τουλάχιστον την κατάκτηση του Ντονμπάς, θα χρειαστεί να λογοδοτήσει για τους τουλάχιστον 225.000 νεκρούς Ρώσους στρατιώτες που θυσίασε.
Γι’ αυτό και κάθε ημέρα που η Ουκρανία συνεχίζει να στέκεται όρθια είναι μια ημέρα νίκης, γι’ αυτό και η Ευρώπη πρέπει όχι μόνο να συνεχίσει να στηρίζει τον γενναίο αγώνα της, αλλά και να αναζητήσει σε αυτόν την έμπνευση και τη δύναμη που τόσο έχει ανάγκη.
*O κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, κάτοχος της έδρας Gladstone στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
