Οι δύο άνδρες μοιάζουν αρκετά. Προωθήθηκαν από τους πολιτικούς τους χώρους σαν σωτήρες, διεκδίκησαν θέσεις και αξιώματα που δεν αντιστοιχούσαν στα ταλέντα τους, κέρδισαν εκλογές με διακηρύξεις που δεν τήρησαν, συμμάχησαν με αντιπάλους, πέρασαν την καλή τους τύχη για στρατηγική ευφυΐα κι έχουν και οι δύο την ψευδαίσθηση ενός λαμπρού πολιτικού πεπρωμένου, που τους περιμένει τάχα σαν ραντεβού με την Ιστορία. Δεν είναι τυχαία η διαρκής επιθυμία του Χάρη Δούκα να συνεργαστεί με τον Αλέξη Τσίπρα· η πολιτική κουλτούρα του πρώην πρωθυπουργού τού ταιριάζει περισσότερο από εκείνη του ΠΑΣΟΚ – γι’ αυτό άλλωστε και προσπαθεί να τραβήξει το κόμμα του προς τον Τσίπρα. Η τελευταία δήλωσή του περί συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ με την ΕΛΑΣ δεν θα έπρεπε να προκαλέσει την έκπληξη που προκάλεσε. Οποιος έχει μπει στον κόπο να ακούσει τον ξύλινο λόγο του δημάρχου, με τις παρωχημένες αντιδεξιές του κορώνες και τα μεγάλα πλην κενά λόγια, όφειλε να προβλέψει ότι κάπως έτσι φαντάζεται τη διεύρυνση της (κεντρο)αριστεράς: σαν οπορτουνιστικό πρότζεκτ του οποίου οι λεπτομέρειες ωχριούν μπροστά στη μεγάλη εικόνα. Αλλωστε, και στο θέμα της δημαρχίας με παρόμοιο τρόπο κινήθηκε ο Χάρης Δούκας: σημασία είχε να χάσει ο εχθρός. Το ότι ο νέος δήμαρχος δεν μπορεί ούτε και θέλει να κάνει τη δουλειά είναι επουσιώδες.
Ταιριάζουν;
Μια ενδεχόμενη σύμπραξη ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ, ωστόσο, είναι προβληματική όχι μόνο ως προς τις λεπτομέρειες. Το θέμα δεν είναι ποιο κόμμα θα έχει το πάνω χέρι, αλλά τι είδους πολιτική μπορεί να παραγάγει ο συνδυασμός ενός άκαπνου, προσωποπαγούς σχηματισμού με ένα ιστορικό κίνημα αρχών. Πώς ακριβώς θα συγκυβερνούσε ο Τσίπρας της «κωλοτούμπας» με το ΠΑΣΟΚ της θεσμικής υπευθυνότητας; Για όσους εξετάζουν την πολιτική με ορίζοντα που υπερβαίνει τον μετεκλογικό ενθουσιασμό, η «συνθήκη ανατροπής» που ανέφερε ο Χάρης Δούκας δεν είναι επαρκής βάση σύγκλισης. Και μετά την ανατροπή τι θα γίνει; Να συζητηθούν οι γραμμές και τα προγράμματα των δύο κομμάτων, λέει ο δήμαρχος, ώστε να βρεθούν από τώρα οι κοινές αναφορές για μια κυβερνητική συνεργασία. Μα ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει καν πρόγραμμα· έχει θεωρητικούς άξονες με τους οποίους πάνω-κάτω συμφωνούν όλοι. Σε κάθε περίπτωση, η πρόθεση συνεργασίας προέκυψε πριν από την προγραμματική συζήτηση. Θα ήταν επομένως χρήσιμο να εξηγούσε ο Χάρης Δούκας τι τον έκανε να την εκδηλώσει, προτού εκδηλώσει προθυμία εκείνος που μέχρι χθες δεν είχε κόμμα και άρα έχει τη συνεργασία περισσότερο ανάγκη. Τι είδε στον Τσίπρα που του άρεσε τόσο; Τον λαϊκισμό, το δημοψήφισμα, το τρίτο μνημόνιο, τις ύβρεις προς το ΠΑΣΟΚ και τα στελέχη του;
Αυτονομία
Η αρνητική αντίδραση των συντρόφων του Δούκα στην πολιτική του προπέτεια είναι ένδειξη πως το ΠΑΣΟΚ δεν συμφωνεί συνολικά με την προσέγγιση του Τσίπρα και της ΕΛΑΣ. Το ότι η θέση Δούκα εγγράφεται ως αιρετική μπορεί λοιπόν να σημαίνει πως ο δήμαρχος πολιτεύεται με το λάθος κόμμα· αν βρίσκει θελκτική την προοπτική συνεργασίας με τον πρώην πρωθυπουργό, ίσως είναι φρονιμότερο να πάει να τον συναντήσει στη δική του πλατφόρμα, αντί να σύρει με το ζόρι την παράταξή του σ’ αυτήν. Ο αντίλογος στα παραπάνω είναι γνωστός: Αν δεν συνεργαστεί, το ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται να κυβερνήσει στο ορατό μέλλον. Οσο αρνείται τα ποσοστά του, το κόμμα αρνείται και την ανάταξή του. Παρ’ όλα αυτά, η δημιουργία σεναρίων που το δυσφημούν δεν συμβάλλει ιδιαίτερα στη βελτίωση της κατάστασής του. Αν το ΠΑΣΟΚ μπει σε συζητήσεις με το νεοπαγές κόμμα Τσίπρα, τι μήνυμα στέλνει στους ψηφοφόρους του; Τους μεν κεντρώους που δεν έχουν ξεχάσει το 2015, τους εξωθεί στη Ν.Δ.· στους αριστερούς λέει πως είτε ψηφίσουν ΠΑΣΟΚ είτε ΕΛΑΣ, το ίδιο κάνει. Είναι μεγάλη υπόθεση η αυτονομία τελικά. Αλλά για να την πιστέψουν οι ψηφοφόροι, πρέπει πρωτίστως να την πιστέψουν εκείνοι που την επικαλούνται.
