Το «Τζένη Τζένη» ανήκει στην κατηγορία των ελληνικών ταινιών εκείνης της εποχής (δεκαετία του ’60) που παρότι έχουν διανύσει 60 χρόνια ζωής, δεν χορταίνεις να τις βλέπεις. Ξέρεις με ακρίβεια τις σκηνές, τις ατάκες, τα ρούχα των ηθοποιών, μπορείς να τη διαλύσεις και να την ανασυνθέσεις χωρίς να αστοχήσεις, σαν ένα παζλ οικείο και διασκεδαστικό, που κάθε φορά, όμως, φωτίζεται αλλιώς· ανακαλύπτεις μια ψηφίδα την οποία δεν είχες προσέξει. Οι ρόλοι και οι ηθοποιοί που τους ερμηνεύουν δεν διαχωρίζονται. Εχουν ταυτοποιηθεί στις δεκαετίες ως ιδανικοί ερμηνευτές, τόσο που είναι δύσκολο να αποφασίσεις τι προηγείται: οι χαρακτήρες που έπλασε η πένα των Γιαλαμά – Πρετεντέρη ή η Καρέζη, ο Μπάρκουλης, ο Παπαγιαννόπουλος, ο Κωνσταντάρας που τους ενσάρκωσαν;
Φέτος υπάρχει η «δημοσιογραφική αφορμή» (όπως λέμε). Είναι η επέτειος των 100 χρόνων από τη γέννηση του Κώστα Πρετεντέρη (1926-1978) και στο Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά παρουσιάζεται η θεατρική μεταφορά της ταινίας, με μεγάλη προσέλευση κοινού. Το ερώτημα δεν είναι γιατί αυτή η διαρκής επιστροφή και αποθέωση των ταινιών εκείνης της περιόδου. Εχουν σχεδόν όλα ειπωθεί: για νοσταλγία, αμεσότητα, καταγραφή της κοινωνικής ζωής, των σχέσεων, των πολιτικών συνηθειών (διαχρονικών, όπως το ρουσφέτι, η οικογενειοκρατία κ.ο.κ.), με χιούμορ, ευστροφία, σπιρτόζικους διαλόγους, σε μια γλώσσα μεγάλης ευστοχίας και ακρίβειας, ποτέ χυδαιότητας. Στον πρόλογο της έκδοσης της «Εστίας» με τα θεατρικά έργα του Κώστα Πρετεντέρη, ο Μάριος Πλωρίτης συνοψίζει καίρια: «Σ’ όσα έγραψε, ο Κώστας Πρετεντέρης γελάει με τα πάθη και τα παθήματα των ανθρώπων και της εποχής – δεν σαρκάζει με κακεντρέχεια. Ευθυμεί το θέατρο – δεν το ευτελίζει. Τέρπει το κοινό – δεν το εκβαρβαρώνει. Κι αυτό, δεν είναι μικρό χάρισμα και δώρημα, σ’ έναν καιρό και σ’ έναν κόσμο όπου το γέλιο παίρνει συχνά μορφή βιασμού και εκφαυλισμού».
Είναι, άραγε, οι χρήστες του Διαδικτύου, του Facebook, του Instagram, του X οι νέοι «χρονικογράφοι»;
Αν επιχειρούσαμε να κάνουμε μια αναγωγή στο σήμερα, ποιους θα κατονομάζαμε ως καταγραφείς των «παθών και των παθημάτων των ανθρώπων και της εποχής», και μάλιστα χωρίς κακεντρέχεια; Ποιοι είναι οι σύγχρονοι χρονογράφοι/χρονικογράφοι, αν εξαιρέσουμε την πολιτική ανάλυση ή την παρασκηνιακή πολιτικολογία; Αρκεί ο σχολιασμός της επικαιρότητας για να αναδειχθεί ένας δημοσιολόγος/δημοσιογράφος σε χρονογράφο; Δεν θα ανατρέξουμε στον Παύλο Παλαιολόγο, στην Ελένη Βλάχου, στον Φρέντυ Γερμανό ή στον Δημήτρη Ψαθά για να απαντήσουμε. Θα μπλέκαμε πολύ άσχημα. Τα ονόματα είναι πολλά, κάθε αναγνώστης είναι σίγουρο ότι είχε ή έχει την προτίμησή του, καθώς και στις πιο πρόσφατες δεκαετίες έχουν αναδειχθεί εξαιρετικοί «γραφιάδες», άνδρες και γυναίκες, στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο. Και στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στην τηλεόραση, καλλιτέχνες με διεισδυτικότητα (όπως ο Γιώργος Καπουτζίδης, ο Γιάννης Οικονομίδης ή οι Ρέππας – Παπαθανασίου, παλαιότερα) αναδεικνύουν με όπλο άλλος τη σάτιρα/κωμωδία, άλλος τον ωμό, ακραίο, ρεαλισμό, πτυχές της ελληνικής πραγματικότητας.
Τίποτα όμως δεν είναι ίδιο και καμία αξιολόγηση δεν μπορεί να είναι πλήρης αν εξαιρεθούν από την κουβέντα τα σόσιαλ μίντια. Είναι, άραγε, οι χρήστες του Διαδικτύου, του Facebook, του Instagram, του X, κ.λπ., οι νέοι «χρονικογράφοι»; Ακόμη κι αν οι διαφορές μοιάζουν αγεφύρωτες. Ο χρονικογράφος, για παράδειγμα, οφείλει να έχει το βλέμμα στραμμένο «προς τα έξω», προς την κοινωνία. Στα σόσιαλ μίντια, συχνότατα, το βλέμμα είναι «προς τα μέσα», η εικόνα είναι «πειραγμένη» για να κερδίσει την προσοχή. Η υπερπαραγωγή «σχολίων» και θορύβου κάνει τα πάντα αναλώσιμα. Κινούμενη άμμος για τον αναγνώστη του μέλλοντος.
