Σε συνέχεια του χθεσινού, βαθαίνουμε την επεξεργασία του επιχειρήματος «κι αλλού υπάρχει διαφθορά». Πράγματι. Υπάρχει. Ισχυρίζομαι, ωστόσο, πως είναι αντιπαραγωγική, ανώφελη και βαθύτατα κυνική στάση απέναντι σε όσα συμβαίνουν στη χώρα να λέει κανείς «αυτή είναι η Ελλάδα». Ακούω αυτή τη φράση από μικρό παιδί κι αρνούμαι να τη δεχτώ.
Οι συγκρίσεις με άλλες χώρες ενέχουν πάντα απλουστεύσεις. Ειδικά όταν γίνονται σ’ ένα ημισέλιδο. Εχετε δίκιο πως οι λόγοι που άλλες χώρες τα πάνε καλά είναι ποικίλοι και πολυπαραγοντικοί. Μάλιστα, άνετα μπορούμε να διαφωνήσουμε για το περιεχόμενο της φράσης «η χώρα τα πάει καλά». Κάθε χώρα έχει τη δική της μοναδική ιστορία, τους πολίτες της (που είναι ένσαρκοι πολύπλοκοι άνθρωποι και όχι «δείγμα» σε στατιστική), τις αξίες της, που μεταβάλλονται, και τη ζωντανή καθημερινότητά της.
Πουθενά δεν είναι παράδεισος. Δεν ήταν λίγα τα προβλήματα διαφθοράς και κράτους δικαίου στην Πολωνία. Σκάνδαλα συγκλονίζουν εδώ και καιρό τη σοσιαλιστική Ισπανία. Για την ακρίβεια, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για το 2025, 69% των Ευρωπαίων θεωρούν πως η χώρα τους αντιμετωπίζει πρόβλημα διαφθοράς.
Η διαφθορά σχετίζεται αιτιωδώς με τις υποδομές που δεν συντηρούνται, με δυστυχήματα τύπου Τέμπη και τη δημιουργία παράλληλης πραγματικότητας μέσω φιλοκυβερνητικών ανακοινώσεων στα μέσα ενημέρωσης, τα αντικοινωνικά δίκτυα και τη Βουλή. Σχετίζεται με την παρασιτική, κυνική «εργασία» κομματικών στελεχών σε κρίσιμους τομείς του Δημοσίου και με το ανησυχητικό γεγονός ότι η Ελλάδα δεν επενδύει στο μέλλον, το περιβάλλον, στην ιατρική έρευνα, στις τέχνες, στα τρένα, στο ανθρώπινο δυναμικό της, που είναι εξουθενωμένο ή υποαπασχολούμενο.
Μπορούμε, επίσης, να διακρίνουμε ανάμεσα στο πρόβλημα και στη λύση. Πώς αντιδρά η Ελλάδα στην αποκάλυψη ενός σκανδάλου; Λειτουργεί η άμεση, υποδειγματική τιμωρία των υπευθύνων και εφαρμόζεται η αρχή της διαφάνειας; Νομίζω έχουμε δει μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Τι συμβαίνει άραγε στις «ήσυχες», μη προβεβλημένες κρίσιμες θέσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση κονδυλίων; Στελεχώνονται από τους καλύτερους/τις καλύτερες με βάση την πείρα, το έργο και το βιογραφικό ή καταλαμβάνονται από χειροκροτητές;
Σύμφωνα με μελέτη του Ευρωβαρόμετρου, 97% των Ελλήνων δηλώνει πως η χώρα έχει πρόβλημα διαφθοράς. Είμαστε πρώτοι σ’ αυτήν τη λίστα που, φυσικά, αφορά την υποκειμενική πρόσληψη του ζητήματος εκ μέρους των πολιτών. Σχεδόν 100% των ερωτηθέντων Ελλήνων θεωρεί πως υπάρχει διαφθορά στους θεσμούς της χώρας κι ένα 94% πως οι τοπικοί και κοινοτικοί οργανισμοί λειτουργούν διεφθαρμένα (Citizen’s Attitudes Towards Corruption In The EU, in 2025, Eurobarometer Survey).
Ανεξάρτητα, λοιπόν, από τις δικαιολογίες που επιστρατεύονται και μοιάζουν με ρατσιστικές/αυτο-υπονομευτικές αισχρότητες, οι πολίτες δεν βλέπουν τη διαφθορά σαν «χρόνια παθογένεια», εγγενές χαρακτηριστικό του πληθυσμού των Ελλήνων ιθαγενών ή άλυτο γρίφο. Τη βλέπουν σαν κακό που αντιμετωπίζεται απολύτως αναποτελεσματικά.
Η διαφθορά προωθεί περαιτέρω τα υλικά συμφέροντα όσων ήδη επωφελούνται από την «τοποθέτησή» τους. Προκαλεί δυσπιστία και συρρίκνωση της πολιτικής φαντασίας. Ετσι, απλοί, καλοί άνθρωποι απο-πολιτικοποιούνται καταλείποντας το πεδίο στα «στελέχη». Ολ’ αυτά απάδουν προς τη συλλογική μας επιτυχία, είναι, όμως, απότοκο μίας παραδοξότητας. Οι υποτιθέμενοι λάτρεις των αρρύθμιστων αγορών συντηρούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ όσοι επιχειρούν, δημιουργούν και δουλεύουν «εκεί έξω» αντιμετωπίζουν δυσανάλογες δυσκολίες.
