Το είχαν ήδη αποφασίσει. Προτού ακούσουν τον Γάλλο πρόεδρο, προτού τον δουν να μοιράζει χαμόγελα στη Ρωμαϊκή Αγορά, στο Προεδρικό και στη Σαλαμίνα, κάποιοι στην Αθήνα είχαν αποφασίσει πώς θα τον αποδομούσαν.
Ενας πρόεδρος αδύναμος, εγκλωβισμένος στο πολιτικό τέλμα που ο ίδιος έχει προκαλέσει στο εσωτερικό της Γαλλίας. Ενας πρόεδρος υπό προθεσμία, που σπατάλησε το πολιτικό κεφάλαιο, και τώρα έχει μόλις δώδεκα μήνες μπροστά του μέχρι την πρόωρη αποστρατεία του. Ενας σύμμαχος που μας απευθύνει θερμά λόγια, όπως θα έκανε κάθε ευχαριστημένος έμπορος προς τον καλό πελάτη του.
Αυτές κι άλλες πολλές μερίδες προμαγειρεμένου κυνισμού ήταν έτοιμες στις αθηναϊκές πολιτικές κουζίνες για τον Μακρόν. Οποιος όμως άκουσε τον αληθινό Μακρόν, και όχι την καρικατούρα που είχαν ετοιμάσει οι ιδεασμοί του, θα ένιωσε ίσως λίγο πιο σίγουρος. Θα είχε την ευκαιρία να βγει από τη δίνη της γεωπολιτικής παραζάλης και της ανασφάλειας. Θα είχε λόγο να θυμηθεί τι σημαίνει να ζει κανείς στην Ευρώπη.
Μεγαλοστομίες; Ναι, ο Μακρόν δεν μασάει τα λόγια του. Δεν τα μάσησε όταν χρειάστηκε να περιγράψει τον ηγεμονισμό της Κίνας και τις αθέμιτες πρακτικές της. Δεν θέλησε να εξωραΐσει την τροπή που έχουν πάρει οι ευρωατλαντικές σχέσεις. Αντιθέτως.
Είπε στο κοινό του –και στους Ευρωπαίους εταίρους του– να μη θεωρούν ότι η απόσυρση της Αμερικής είναι έργο μόνο του Τραμπ. Να μη θεωρούν ότι έχει ημερομηνία λήξης. Η απομάκρυνση των ΗΠΑ από την Ευρώπη είναι «ιστορική τάση» που άρχισε πριν από τον Τραμπ (με τη στροφή προς την Κίνα και τον Ειρηνικό) και θα συνεχιστεί και έπειτα από αυτόν.
Το να πιστεύεις στην Ευρώπη στην εποχή της μεγάλης δυσπιστίας.
Ούτε τις αδυναμίες που καθηλώνουν την Ευρωπαϊκή Ενωση θέλησε να κρύψει ο Γάλλος πρόεδρος. Εχει έτοιμη τη διάγνωση για τις αγκυλώσεις που δεν επιτρέπουν στην Ε.Ε. να μετουσιώσει το οικονομικό της μέγεθος σε γεωπολιτική ισχύ. Ομως, μαζί με την αμείλικτη διάγνωση, ο Μακρόν εξέπεμπε και την κατασταλαγμένη πίστη στο κοινό εγχείρημα – πίστη που εκπορεύεται από τα λησμονημένα ιστορικά του επιτεύγματα.
«Κοιτάξτε μας», απάντησε ενστικτωδώς, για την κατάσταση της Ευρώπης. Δείτε τι έχουμε καταφέρει. Δείτε τι σημαίνει να ζεις σήμερα στην κοινότητα των κρατών που εξακολουθεί να παρέχει μεγαλύτερη ευημερία και ελευθερία, μεγαλύτερη ασφάλεια απ’ οποιοδήποτε άλλο μέρος στον κόσμο.
Χωρίς αυτή την πίστη –και την επίμονη υπόμνησή της– η Ευρώπη δεν έχει ψυχή. Δεν έχει την ηθικοπολιτική συνεκτική ουσία για να κρατήσει συντεταγμένες τις κοινωνίες της στον κοινό προσανατολισμό.
Μπορεί να έχει θαμπώσει ύστερα από εννέα χρόνια στην εξουσία, αλλά ο Μακρόν είναι ακόμη από τους λίγους που μπορούν να αρθρώσουν πειστικά και γοητευτικά τη σημασία του ευρωπαϊκού πειράματος και την ανάγκη διάσωσής του. Μπορεί να είναι και ο τελευταίος.
