Και ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης και ο κ. Νίκος Ανδρουλάκης είχαν τα δίκια τους κατά την πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή.
Ο πρωθυπουργός είχε δίκιο όταν έλεγε ότι σε μια ταραγμένη διεθνή συγκυρία και με έκδηλη ανησυχία για μια κολοσσιαία ενεργειακή και οικονομική κρίση, η εγχώρια πολιτική αντιπαράθεση παροξύνεται και μάλιστα με αφορμές δυσανάλογες σε σχέση με την ένταση που τροφοδοτούν.
Ο κ. Ανδρουλάκης επίσης έχει δίκιο να σηκώνει θέματα που πιέζουν πολιτικά την κυβέρνηση. Αξιωματική αντιπολίτευση είναι, αυτή είναι η δουλειά και το καθήκον του. Ούτε είναι φυσικά αμελητέα τα ζητήματα θεσμικής τάξης. Κάνει μεγάλο λάθος όποιος τα υποβαθμίζει ως τέτοια.
Πού κάνουν λάθος στην κυβέρνηση; Στο ότι παραβλέπουν πως το κλίμα αυτό δημιουργήθηκε και από δικά τους λάθη. Ενα εκ των οποίων είναι η αδυναμία επηρεασμού της πολιτικής ατζέντας. Τις τελευταίες ημέρες η κυβέρνηση πέρασε ένα νομοσχέδιο που φιλοδοξεί να θεραπεύσει παθογένειες του δημοσίου τομέα που αφορούν τη ζωή και την περιουσία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Πέρασε απαρατήρητο καθώς επισκιάστηκε πλήρως από άλλα ζητήματα. Οι συμφωνίες στα ενεργειακά και στη χώρα μας και στην Κύπρο επίσης απασχόλησαν ελάχιστα – αν μάλιστα δεν υπήρχαν οι δηλώσεις Φιντάν ουδείς θα τις είχε πάρει χαμπάρι. Αλλες σημαντικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες, όπως η πρωτοβουλία για την οδική ασφάλεια ή για τα άτομα με πρόβλημα ακοής, απασχόλησαν ελάχιστα τον δημόσιο διάλογο.
Η απώλεια ελέγχου της πολιτικής ατζέντας είναι διαχρονικά βασικός λόγος απώλειας της πολιτικής υπεροχής και αυτό θα έπρεπε να απασχολήσει την κυβέρνηση. Η δε ανάκτησή της δεν μπορεί να γίνει με αυτοσχεδιασμούς –που είτε δεν αποδίδουν είτε κάνουν ζημιά– αλλά με έναν ευρύτερο σχεδιασμό και πειθαρχημένη επικοινωνιακή παρουσία.
Λάθος όμως κάνει και το ΠΑΣΟΚ. Στο μέτρο και στη δοσολογία. Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να εγκλωβίζεται στον κόσμο των κοινωνικών δικτύων, σε έναν διάλογο φανατικών που αναπαράγουν μια ανεξέλεγκτη ένταση. Οσο λάθος είναι να υποτιμάται η δυναμική των social media, τα οποία δεν είναι φυσικά αποκομμένα από την κοινωνία, άλλο τόσο λάθος είναι να θεωρούνται απολύτως αντιπροσωπευτικά της. Αυτό φάνηκε και στις εκλογές του 2023 όταν η εικόνα στα social media δεν προϊδέαζε για το αποτέλεσμα που θα ακολουθούσε.
Παρότι το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να παίρνει το πάνω χέρι στον χώρο της αντιπολίτευσης (το οποίο είναι το πρώτο και βασικότερο στοίχημα που πρέπει να κερδίσει ο κ. Ανδρουλάκης) κάπου χάνει το μέτρο όταν υιοθετεί μονοθεματικά μια ατζέντα και μια ρητορική που εν μέρει είναι υπονομευτική και για το ίδιο.
Οσο η πολιτική αντιπαράθεση θυμίζει παιχνίδι «κλέφτες και αστυνόμοι», όσο επικρατεί μια καταγγελτική ρητορική, το πλεονέκτημα θα το έχουν είτε τα κόμματα του λεγόμενου αντισυστημικού χώρου είτε γενικώς κόμματα που δεν έχουν κυβερνήσει. Οχι κόμματα που στη συνείδηση του κόσμου έχουν –δικαίως ή αδίκως– βεβαρημένο παρελθόν.
Η προτεραιότητα για το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε να είναι να διαμορφώσει ένα δικό του πολιτικό αφήγημα. Τι θα κάνει, πώς και με ποιους. Το να βρίζει από το πρωί ώς το βράδυ τον κ. Μητσοτάκη ικανοποιεί κάποιους φανατικούς αλλά δεν παράγει πρόσθετη πολιτική αξία για το ίδιο.
Τα πολιτικά κλισέ σπανίως περιγράφουν πλήρως την πραγματικότητα. Κάθε εκλογική αναμέτρηση έχει τις ιδιαιτερότητές της. Η Ν.Δ. το 2023, ο Τραμπ το 2024, πρόσφατα ο Μαμντάνι στον δήμο της Νέας Υόρκης εξελέγησαν επειδή προέταξαν τα ζητήματα οικονομίας και κόστους ζωής. Αντίστροφα, το ΠΑΣΟΚ έχασε τις εκλογές του 2004 παρά το ότι είχε μοιράσει προεκλογικά ένα κολοσσιαίο πακέτο παροχών και η χώρα ζούσε σε μια φούσκα ευδαιμονίας. Είχε ξοδέψει όμως το πολιτικό –εν μέρει και το ηθικό– του κεφάλαιο. Είχε κλείσει τον κύκλο του. Αλλά είχε και απέναντι ένα κόμμα, την τότε Ν.Δ., που με μια ήπια και μετριοπαθή ατζέντα δεν προκαλούσε ανησυχία στο κρίσιμο εκλογικό κοινό. Διαφορετικές εκλογές, διαφορετικά κριτήρια ψήφου.
Οι κρίσιμοι στρατηγικοί όροι, εν προκειμένω, είναι η ισορροπία, το μέτρο, η ψυχραιμία. Η στόχευση στο κοινό που πραγματικά μετράει. Οροι και τακτικές που εκ των πραγμάτων αποστρέφονται οι φανατικοί της πολιτικής και ειδικά του Διαδικτύου.
Σήμερα η μεν κυβέρνηση δυσκολεύεται να προτάξει την ατζέντα της και φθείρεται μέσα σε ένα περιβάλλον που και η ίδια τροφοδοτεί με λάθη και παραλείψεις, η δε αξιωματική αντιπολίτευση μετατρέπει το μένος της σε πολιτικό λόγο, παραβλέποντας τι περιμένει το κρίσιμο εκλογικό σώμα από εκείνην. Οταν όμως στον δημόσιο διάλογο χάνεται και η ουσία και το μέτρο, τότε χάνεται και η μπάλα. Και αυτό μακροπρόθεσμα δεν βγαίνει σε καλό.
O κ. Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
