Η απόφαση του ΠΑΣΟΚ να αποκηρύξει κάθε σενάριο συνεργασίας με τη Ν.Δ. δεν αποτέλεσε έκπληξη. Αντιθέτως, μοιάζει επιβεβλημένη προκειμένου να υπηρετήσει τη στρατηγική του να ανακτήσει τον ρόλο του ως ο δεύτερος βασικός πυλώνας του πολιτικού μας συστήματος. Οταν είσαι αξιωματική αντιπολίτευση και δεύτερος στις δημοσκοπήσεις, οφείλεις να διεκδικήσεις τον ρόλο αυτό. Μπορεί ενίοτε η ρητορική και ορισμένες κινήσεις που τη συνοδεύουν να μην είναι ενδεδειγμένες, ωστόσο η απόφαση καθαυτή είναι στρατηγικά ορθή.
Οπως αντίστοιχα στρατηγικά ορθή είναι η πίεση που ασκεί η Ν.Δ. στο ΠΑΣΟΚ. Εγκαλώντας το για λαϊκιστική στροφή, το σπρώχνει πιο αριστερά, το ταυτίζει με κόμματα που απωθούν τους πιο μετριοπαθείς ψηφοφόρους, επιδιώκει να κυριαρχήσει εκείνη σε ένα πιο «κεντρογενές» ακροατήριο, καθώς και να προσεταιριστεί από τώρα το (καθόλου αμελητέο) τμήμα των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ που θα προτιμούσε συγκυβέρνηση με τη Ν.Δ. παρά με κόμματα της ευρύτερης Αριστεράς.
Το γεγονός βέβαια ότι και τα δύο κόμματα κάνουν αυτό που μοιάζει σωστό δεν σημαίνει ότι η επιλογή τους δεν κρύβει και κινδύνους.
Για το ΠΑΣΟΚ η απώλεια της μάχης του «κέντρου» και της «σταθερότητας» κοστίζει απευθείας διαρροές προς τη Ν.Δ. Είναι δε σωστή απόφαση μόνο αν είναι εκείνο δεύτερο κόμμα. Αν στην πορεία προς τις εκλογές αυτό αμφισβητηθεί, όλα αλλάζουν.
Στην παρούσα φάση, το να παραμείνει το ΠΑΣΟΚ δεύτερο κόμμα μοιάζει το πλέον πιθανό. Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις έχει μικρή, έστω, άνοδο. Το ότι γίνεται πόλος έλξης διαφόρων «ξέμπαρκων» στελεχών δείχνει μια τάση στον εντός της αντιπολίτευσης ανταγωνισμό. Ταυτόχρονα, ούτε ο κ. Τσίπρας ούτε η κ. Καρυστιανού, δημοσκοπικά τουλάχιστον, αναπτύσσουν ιδιαίτερη δυναμική. Η ρευστότητα ωστόσο του πολιτικού περιβάλλοντος και η έξαρση του αντισυστημισμού καθιστά κάθε εκτίμηση επισφαλή.
Ερώτημα είναι πώς επιδρά όλο αυτό σε σχέση με τη Ν.Δ. Με βάση τα σημερινά ποσοστά της, η Ν.Δ. διατηρεί ένα σαφές προβάδισμα και έναν ανθεκτικό πυρήνα ψηφοφόρων. Απέχει ωστόσο από την αυτοδυναμία, ενώ δεν φαίνεται να έχει δυνητικούς εταίρους. Για την ακρίβεια, όλα τα κόμματα ξορκίζουν το ενδεχόμενο συνεργασίας μαζί της, ακόμα και εκείνα για τα οποία ένα τέτοιο ενδεχόμενο μοιάζει μονόδρομος.
Είναι προφανές ότι τα περισσότερα μικρότερα κόμματα είτε φοβούνται το κόστος που συνήθως καταβάλλει ο μικρός εταίρος ενός κυβερνητικού σχήματος είτε προτιμούν να έχουν έναν καταγγελτικό παρά κυβερνητικό ρόλο.
Υπό προϋποθέσεις, ωστόσο, η «πολιτική μοναξιά» της Ν.Δ. μπορεί να μετατραπεί σε πλεονέκτημα. Το κοινό που ανησυχεί μήπως η χώρα μπει σε παρατεταμένη πολιτική αστάθεια είναι υψηλό. Η ανάγκη να έχει η χώρα σταθερή κυβέρνηση σε ένα ταραγμένο διεθνές περιβάλλον δεν είναι θεωρητική κατασκευή – θα είναι μοιραία πολιτική αυταπάτη όποιου το προσεγγίσει ως τέτοια. Η πραγματικότητα θέτει το ζήτημα, όχι κάποιο κομματικό επιτελείο.
Οσο η Ν.∆. είναι πρώτη δημοσκοπικά και όσο δεν αποτυπώνεται μια συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης (ποιοι, με ποιους για να κάνουν τι), θα μπορεί να διεκδικήσει πιο εύκολα το εκλογικό σώμα που δίνει προτεραιότητα στη σταθερότητα. Χωρίς μάλιστα να κοπιάσει ιδιαίτερα για αυτό, δεδομένου ότι το βάρος της άρνησης συνεργασιών θα ανήκει περισσότερο στα υπόλοιπα κόμματα και λιγότερο σε εκείνην.
Αρκεί βέβαια η Ν.Δ. να βρει μια ισορροπία ανάμεσα στην πάγια θέση της υπέρ των αυτοδύναμων κυβερνήσεων και στην ανάγκη να κυβερνηθεί η χώρα, με μια ρητορική και ύφος που δεν θα εκπέμπει αλαζονεία και όντως θα μεταφέρει την πίεση στα υπόλοιπα κόμματα.
Για τη Ν.∆. η έλλειψη δυνητικών κυβερνητικών εταίρων είναι κυρίως πολιτικό και λιγότερο πρακτικό ζήτημα. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει κάποιο κόμμα του «κεντρώου» χώρου που θα μπορούσε να συγκυβερνήσει αν δεν επιτευχθεί αυτοδυναμία (στις πρώτες ή στις δεύτερες εκλογές αν χρειαστεί), θα πρέπει να αναζητήσει εταίρο σε κάποιο κόμμα του «αντισυστημικού» χώρου. Τα περισσότερα από αυτά τα κόμματα, όμως, ήταν απέναντι στη Ν.Δ. σε όλες τις βασικές επιλογές της αυτά τα χρόνια. Από την εξωτερική πολιτική και τα ζητήματα οικονομίας μέχρι τον εμβολιασμό και ζητήματα εσωτερικής επικαιρότητας. Μια απόπειρα της Ν.Δ. να προσεγγίσει προεκλογικά αυτό το ακροατήριο προκειμένου να καταστήσει πιο εύκολη μια μελλοντική συνεργασία θα είχε τον κίνδυνο να θολώσει το δικό της κεντρικό πολιτικό μήνυμα, αφήνοντας παράλληλα όλο το πολιτικό τοπίο χωρίς σαφείς διαχωριστικές γραμμές. Αυτό θα ήταν τρομερά επιζήμιο για εκείνην. Στην προσπάθειά της να διευκολύνει την επόμενη μέρα των εκλογών, θα δυσκόλευε θεαματικά τις μέρες της πριν από αυτές.
Είναι βέβαιο ότι στην πορεία προς τις εκλογές το ζήτημα της κυβερνησιμότητας θα είναι το πλέον κεντρικό στην πολιτική αντιπαράθεση. Και είναι ακόμα πιο βέβαιο ότι η «υπερήφανη» –και εύκολη– άρνηση συνεργασιών σήμερα, θα γίνει blame game αύριο, αν η χώρα κινδυνεύσει να μπει σε περιπέτειες.
*O κ. Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
