Η εξαγγελία δημιουργίας κόμματος από την κ. Καρυστιανού ήταν απολύτως προδιαγεγραμμένη. Ο δημόσιος λόγος της εδώ και καιρό δεν περιοριζόταν στην τραγωδία των Τεμπών, καθώς η ίδια έχτιζε σταδιακά ένα προφίλ που υπερέβαινε το συγκεκριμένο πλαίσιο. Το ίδιο το ζήτημα των Τεμπών, εξάλλου, από ένα σημείο και πέρα λειτούργησε ως αφορμή εκδήλωσης μιας ευρύτερης δυσαρέσκειας αλλά και ως θρυαλλίδα μιας νέας πολιτικής ριζοσπαστικοποίησης.
Η υψηλή δημοφιλία της –ακόμα και αν οφειλόταν στην αυτονόητη συμπάθεια προς τα θύματα μιας τραγωδίας–, σε συνδυασμό με την καχεξία των περισσότερων αντιπολιτευτικών κομμάτων, ανέδειξε την κ. Καρυστιανού ως εκπρόσωπο μιας συλλογικής αγανάκτησης. Ο πειρασμός της μετάβασης στην κεντρική πολιτική σκηνή ήταν μεγάλος και οι όποιες αμφισημίες απλώς προεξοφλούσαν το τι θα ακολουθήσει.
Το πώς θα εξελιχθεί το νέο πολιτικό εγχείρημα ασφαλώς δεν μπορεί να προεξοφληθεί. Ο λόγος και οι πρωτοβουλίες που θα αναπτύξει, οι θέσεις που θα πάρει, η ανθεκτικότητα που θα επιδείξει απέναντι στην κριτική και στις επιθέσεις που θα δεχτεί, η ποιότητα και πολιτική ικανότητα των στελεχών που θα προσελκύσει θα κρίνουν αν η συγκυριακή δημοφιλία μετατραπεί όντως σε πολιτική δυναμική. Σε πρώτη φάση, πάντως, το πιθανότερο είναι ότι το νέο κόμμα θα κάνει «γκελ», η διάρκεια του οποίου μένει να φανεί στην πορεία. Τίθεται συνεπώς το ερώτημα πώς αυτό θα επηρεάσει τους πολιτικούς συσχετισμούς.
Η βασικότερη μεταβολή έχει να κάνει κυρίως με τον χώρο της αντιπολίτευσης, η οποία αποκτά έναν ακόμα ισχυρό παίκτη. Κάτι που αφορά τόσο τα πιο «αντισυστημικά» κόμματα όσο και τα πιο παραδοσιακά – κυβερνητικά. Οι μέχρι σήμερα μετρήσεις δείχνουν ότι η απήχηση της κ. Καρυστιανού είναι οριζόντια.
Θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η σχέση μεταξύ όλων αυτών των κομμάτων θα εξελιχθεί σε ανταγωνιστική και αυτό έχει ήδη διαφανεί. Η μεν κ. Καρυστιανού απορρίπτει όσους έχουν ήδη κυβερνήσει, τα δε υφιστάμενα κόμματα ξεκίνησαν να την επικρίνουν σε μια προσπάθεια να περιχαρακώσουν το κοινό τους, αναλογιζόμενα, πιθανότατα αυτοκριτικά, τη στρατηγική που έως σήμερα ακολούθησαν απέναντί της.
Μπορεί κάποιοι να ενοχληθούν από την επισήμανση, αλλά είναι γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της αντιπολίτευσης επέδειξε πολιτική μυωπία ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα. Για τους δικούς της πολιτικούς λόγους επένδυσε στο συναισθηματικό φορτίο που κουβαλούσε η κ. Καρυστιανού στηρίζοντας κάθε δημόσια παρέμβασή της. Υιοθέτησε έτσι μια ρητορική η οποία γινόταν όλο και πιο οξεία, η οποία τροφοδοτούσε έναν νέο ριζοσπαστισμό.
Σήμερα η κ. Καρυστιανού αναδεικνύεται –στην παρούσα φάση τουλάχιστον– σε άμεσο ανταγωνιστή των περισσοτέρων κομμάτων. Η Πλεύση Ελευθερίας, η Ελληνική Λύση, η Νίκη, το ΜέΡΑ25 φαίνεται να πλήττονται ευθέως από την είσοδό της στην πολιτική.
Πλήττονται όμως και ο χώρος της συστημικής Αριστεράς (Τσίπρας και ΣΥΡΙΖΑ) αλλά και το ΠΑΣΟΚ. Και αν για τον ΣΥΡΙΖΑ η στάση του ήταν κάπου αναμενόμενη δεδομένων και των πολιτικών ορμέμφυτων του κόμματος, του ΠΑΣΟΚ μοιάζει προβληματική. Παρότι όλες οι μετρήσεις κοινής γνώμης έδειχναν ότι όποτε το ζήτημα των Τεμπών ήταν σε έξαρση το ΠΑΣΟΚ είχε πτώση προς όφελος πιο «ακραίων» κομμάτων, το ίδιο δεν κατάφερε να οριοθετήσει τον λόγο του, αλλά παρασύρθηκε σε μια ατζέντα που έστρωνε το έδαφος για μια συνολική αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος. Κάτι που εκ των πραγμάτων πλήττει τα πιο παραδοσιακά κόμματα όπως εκείνο.
Φτάσαμε έτσι στο σημείο τα περισσότερα αντιπολιτευτικά κόμματα να αντιμετωπίζουν σήμερα έναν πιθανό εκλογικό κίνδυνο λόγω της δυναμικής ενός προσώπου, την οποία δυναμική τα ίδια τροφοδότησαν! Μόνο που αντί το ρεύμα που δημιούργησε η κ. Καρυστιανού να ενισχύσει εκείνα –όπως προσδοκούσαν–, φαίνεται τελικά ότι μπορεί να το καρπωθεί η ίδια και μάλιστα εις βάρος τους.
Οσο για τη Ν.Δ., υπάρχουν δύο αναγνώσεις. Η Ν.Δ. δεν απειλείται άμεσα με απώλειες ψήφων. Δεν υπάρχουν ψηφοφόροι που ταλαντεύονται μεταξύ Ν.Δ. και κόμματος Καρυστιανού. Επηρεάζεται όμως έμμεσα, καθώς η δημιουργία ενός ακόμα κόμματος με αντισυστημικά χαρακτηριστικά μετατοπίζει τον πολιτικό διάλογο σε ένα πεδίο που δεν είναι προνομιακό για τη Ν.Δ.: «κατεστημένο» – «άφθαρτοι», «συστημικό» – «αντισυστημικό», «διεφθαρμένοι» – «αγνοί». Και όλο αυτό σε μια περίοδο αυξημένης αντισυστημικότητας (και διεθνώς), ιδίως στις νέες ηλικίες.
Σε μια εκλογική αναμέτρηση που η Ν.Δ. θα θέλει να αναδείξει πού ήταν η χώρα το 2019, πού βρίσκεται σήμερα, προς τα πού θέλει να πορευτεί, δίνοντας έμφαση σε πιο κεντρικά ζητήματα που η ίδια (θεωρεί ότι) υπερέχει, ο δημόσιος λόγος μπορεί να κυριαρχείται από μια αφοριστική και εν μέρει αντιπολιτική ρητορική που δεν θα τη διευκολύνει να αναπτύξει τη δική της στρατηγική.
Εκτός από τους κινδύνους –που δεν πρέπει να υποτιμηθούν λόγω της αρχικής ανάγνωσης περί μη διεκδικούμενων ψηφοφόρων–, δημιουργείται όμως και μια ευκαιρία για τη Ν.Δ. Να συσπειρώσει γύρω της τους ψηφοφόρους εκείνους που φοβούνται ένα νέο αντισυστημικό ξέσπασμα, έναν περαιτέρω κατακερματισμό και μια πολιτική αστάθεια που μπορεί να οδηγήσει τη χώρα σε περιπέτειες. Ιδίως αν τα υπόλοιπα «θεσμικά» – «κυβερνητικά» κόμματα συνεχίσουν να αγνοούν το συγκεκριμένο εκλογικό σώμα, το οποίο είναι λιγότερο φωνακλάδικο στα σόσιαλ μίντια αλλά πιο συνεπές στις κάλπες.
*O κ. Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
