Ο κ. Τσίπρας κατάφερε με το βιβλίο του να στρέψει την πολιτική συζήτηση πάνω του. Οι φορτίσεις που ακόμα προκαλεί αλλά και η έκταση και ένταση των σχετικών συζητήσεων δείχνουν πόσο έντονα έχει χαραχτεί στη συλλογική μας μνήμη η περίοδος που πρωταγωνίστησε.
Πέραν τού να ξαναγίνει επίκεντρο συζητήσεων, ο κ. Τσίπρας είχε δύο επιπλέον στόχους. Πρώτον, να διαχειριστεί το τραύμα αξιοπιστίας που του προκάλεσαν τα γεγονότα του 2015, το οποίο δεν επουλώθηκε ποτέ. Λέει συνεπώς ξανά το δικό του αφήγημα, προσδοκώντας η απόσταση του χρόνου να λειάνει την όλη εικόνα. Δεύτερον, το βιβλίο εντάσσεται στη στρατηγική του στόχευση να επαναπροσδιοριστεί όχι ως ριζοσπάστης, αλλά ως ώριμος πλέον διαχειριστής. Ως κάποιος που έχει μάθει από τα λάθη του και μπορεί να καλύψει το κενό «κυβερνησιμότητας». Πετυχαίνει τους στόχους του;
Κατ’ αρχάς όλα όσα ανέφερε ο κ. Τσίπρας σε σχέση με το 2015 έχουν ξαναειπωθεί. Οσοι έχουν αρνητική εικόνα για όσα συνέβησαν δεν θα αλλάξουν γνώμη μετά 10 χρόνια επειδή θα τα ξανακούσουν. Αντιθέτως, η επαναφορά και μόνο αυτής της συζήτησης ενοχλεί. Οχι μόνο όσους στήριξαν τον κ. Τσίπρα τότε, αλλά κυρίως όσους ήταν απέναντί του. Τους απλούς πολίτες που χλευάστηκαν ως «γερμανοτσολιάδες» επειδή είχαν αντιληφθεί εγκαίρως όσα εκείνος συνειδητοποίησε ως πρωθυπουργός όταν η χώρα έφτασε στο χείλος του γκρεμού. Αν ο κ. Τσίπρας είχε κάνει αυτή την αυτοκριτική όταν κυβερνούσε, η μετέπειτα πορεία του θα ήταν διαφορετική.
Αντιθέτως, ακόμα και η σημερινή αυτοκριτική του δεν αφορά στρατηγικές επιλογές, αλλά λάθη τακτικής και επιλογής συνεργατών. Οταν όμως θέλεις να δείξεις ότι όντως άλλαξες, οφείλεις να εστιάζεις και σε πιο στρατηγικά ζητήματα.
Ενα τέτοιο στρατηγικό λάθος μοιάζει να επαναλαμβάνεται και τώρα. Βάσει της συνολικής εικόνας του και των ποσοστών δυνητικής ψήφου σε όλες τις μετρήσεις, φαντάζει πολύ δύσκολο –σε πρώτη φάση τουλάχιστον– ο κ. Τσίπρας να διεκδικήσει την πρώτη θέση. Ως πιο ρεαλιστικός στόχος μοιάζει αρχικά να σταθεροποιηθεί σε δεύτερο κόμμα και εν συνεχεία να συσπειρώσει γύρω του όλες τις δυνάμεις της (κεντρο)αριστερής αντιπολίτευσης.
Η έντονη αναμόχλευση του παρελθόντος κάθε άλλο παρά υπηρετεί αυτή τη στρατηγική επιδίωξή του. Κατ’ αρχάς μεγαλώνει το χάσμα με το ΠΑΣΟΚ και φέρνει σε δύσκολη θέση όσα στελέχη του προωθούν τη συνεργασία μαζί του. Εμπλέκεται σε συγκρούσεις με πολιτικά πρόσωπα, τα οποία άμεσα ή αργότερα θα θελήσει να προσεταιριστεί. Προβάλλοντας τη δική του «συστημική» προσαρμογή αφήνει πολιτικό χώρο σε δυνάμεις της ευρύτερης Αριστεράς, σε μια εποχή μάλιστα αυξημένης αντισυστημικότητας.
Εξ ου και στην παρούσα φάση τα αρνητικά για τον κ. Τσίπρα μοιάζουν περισσότερα. Ολα βέβαια θα κριθούν στην πορεία. Το πρώτο και βασικότερο «στοίχημα» είναι το ποιος θα πάρει το πάνω χέρι στον χώρο της αντιπολίτευσης, ώστε να φιλοδοξεί ότι θα γίνει στη συνέχεια ο κύριος πόλος συσπείρωσης απέναντι στην κυβέρνηση.
Η Ν.Δ. θα κριθεί πρωτίστως από τα δικά της πεπραγμένα. Ο πειρασμός της διαρκούς σύγκρουσης με τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Τσίπρα θα είναι μεγάλος, αλλά μπορεί να αποδειχθεί αποπροσανατολιστικός.
Αν δεύτερος περάσει ο κ. Τσίπρας, θα έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Το δε ΠΑΣΟΚ ίσως μπει σε έναν κύκλο εσωστρέφειας. Αν όμως παραμείνει δεύτερο το ΠΑΣΟΚ, ο κ. Τσίπρας θα έχει χάσει το μομέντουμ.
Σημαντικό είναι και το πώς θα αντιδράσει η Ν.Δ. Με την επανεμφάνιση Τσίπρα αποκτά έναν αντίπαλο με δυνατότητα να επηρεάζει την πολιτική ατζέντα και που έχει «πρωθυπουργική» εικόνα, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους αντιπάλους της. Πέραν αυτών, πάντως, η επιστροφή Τσίπρα στρατηγικά μοιάζει επωφελής για τη Ν.Δ.
Κυρίως επειδή στο πρόσωπό του βρίσκει έναν αντίπαλο με τον οποίο μπορεί ευθέως να συγκριθεί. Αυτό τη διευκολύνει να αναπτύξει το αφήγημά της για το πού ήταν η χώρα το 2019, πού βρίσκεται σήμερα και πού θέλει να πάει. Αυτό θα ήταν δυσκολότερο αν είχε ως βασικό ανταγωνιστή ένα απολίτικο πρόσωπο ή κάποιον χωρίς πολιτικό παρελθόν.
Επιπλέον, η υπενθύμιση όσων ζήσαμε την περίοδο 2015-2019 και οι συγκρούσεις μεταξύ των πρωταγωνιστών της εποχής εκείνης είναι βέβαιο ότι θα λειτουργήσει συσπειρωτικά για ένα μέρος ψηφοφόρων της Ν.Δ.
Η Ν.Δ. πάντως θα κριθεί πρωτίστως από τα δικά της πεπραγμένα. Ο πειρασμός της διαρκούς σύγκρισης και σύγκρουσης με τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Τσίπρα θα είναι μεγάλος, αλλά μπορεί να αποδειχθεί αποπροσανατολιστικός. Οι ψηφοφόροι περιμένουν συγκεκριμένα πράγματα από εκείνη. Βελτίωση της καθημερινότητάς τους. Μετρημένη συμπεριφορά στην άσκηση εξουσίας. Ενδυνάμωση της χώρας. Και μια πρόταση για την επόμενη μέρα η οποία θα τους αφορά.
Θα είναι λάθος της Ν.Δ. να επενδύσει τα πάντα στη σύγκριση με τον κ. Τσίπρα. Λάθος που θα γίνει ακόμα μεγαλύτερο αν τον υποτιμήσει ή αντιμετωπίσει αλαζονικά. Η παρουσία του την ευνοεί αλλά δεν επαρκεί για να ανακτήσει τη δυναμική της.
*O κ. Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
