Επειδή ρωτάτε, μόνο γι’ αυτό απαντώ. Οχι, στο κουίζ που έφτιαξε το πολιτιστικό τμήμα της «Καθημερινής» και θα βρείτε στην ιστοσελίδα της εφημερίδας, δεν συμπεριλάβαμε ερώτηση για τον Καζαντζίδη. Παίξτε άφοβα. Αλλωστε, όλες οι απορίες φαίνεται πως έχουν απαντηθεί και οι κρίσεις της Δευτέρας Παρουσίας του «Στέλιου» μέσω του πολύ καλού Χρήστου Μάστορα έχουν περατωθεί, μεταξύ… μελομακάρονου και αχλαδιού. Το τάιμλαϊν των τελευταίων ημερών ξεχείλιζε από πατριαρχία, τοξική αρρενωπότητα, μισογυνισμό. Ολες οι λέξεις-κλειδιά ήταν εκεί και κάπου κάπου όλο και ξεμύτιζε και μια ξεχασμένη λαϊκότητα.
Το λέει ωραία και μελαγχολικά ο Ολιβιέ Ρουά στο τελευταίο του βιβλίο «Η ισοπέδωση του κόσμου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εστία. Ο ουρανός δεν θα πέσει στα κεφάλια μας, όπως φοβόταν ο Οβελίξ, αλλά θα μας πάρει όλους παραμάζωμα η κρίση της κουλτούρας –όχι κάποιας κουλτούρας– αλλά της ίδιας της έννοιας της κουλτούρας· μιας «κοινά μοιρασμένης πολιτισμικής προφάνειας», όπως το θέτει ο Γάλλος πολιτικός επιστήμων και καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας.
Ενα από τα συμπτώματα αυτής της κρίσης είναι και το σπορ που ευδοκιμεί διαδικτυακώς και όχι μόνον: η κουλτούρα της ακύρωσης. Το σβήσιμο των «κακών στιγμών» όχι από τη μνήμη αλλά «από τη μνημόνευση». Ετσι, λέει ο Ρουά, ζούμε σε ένα αιώνιο παρόν. Σαν τα παιδιά. Και στο αιώνιο παρόν μας συνυπάρχουμε σαν ίσοι προς ίσους με τους κεκοιμημένους καλλιτέχνες και το έργο τους και τους κρίνουμε σαν να κυκλοφορούν ανάμεσά μας. Το ίδιο δεν έγινε με τον Καραγάτση πριν από μερικούς μήνες και με τα βιβλία του Ρόαλντ Νταλ;
Το παρελθόν, η Ιστορία, τα έργα τέχνης, τα τραγούδια, οι στίχοι δεν διαβάζονται πια αγκαζέ με τα πολιτισμικά τους συμφραζόμενα, αλλά σαν πληροφορίες, σαν data, απογυμνωμένα και στείρα, χάνοντας το βαθύτερο νόημά τους. Κάπως έτσι, σύμφωνα με τον Ρουά, ο άνθρωπος προτιμάει να φτιάχνει κανόνες για το καθετί, ένα κανονιστικό μοντέλο διαβίωσης όπου όλα ταξινομούνται, ζυγίζονται, βαθμολογούνται και δικάζονται στη στιγμή. Το πρόβλημα με την παρακμή της κουλτούρας, γράφει ο Γάλλος διανοητής και με αυτό επιστρέφουμε στην ακρόαση του «Αγριολούλουδου», δεν είναι τόσο η ίδια η παρακμή. Αυτό συνέβαινε πάντα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν φαίνεται κάτι νέο και καλύτερο στον ορίζοντα, που θα ενώσει τις κοινωνίες αντί να τις τεμαχίζει σε μικρά κουτάκια. Αυτό που κάποτε λέγαμε όραμα. «Διώξε με και μη λυπάσαι», όμως. Ας φύγει το 2024 και θα τσακωθούμε αργότερα. Καλή χρονιά.
