Ο Διονύσης Σαββόπουλος δίσταζε. «Δεν ξέρω», έλεγε, «αν κάνει να το πω». Εκανε μάλλον πως δίσταζε να διηγηθεί την πρόσφατη εμπειρία του στο νοσοκομείο, όπου τον έστειλε για λίγο ένας βαρύς κορωνοϊός.
«Μου ‘καναν», είπε μετά μια μικρή παύση, «σε όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου, ενδοφλεβίως, διουρητικά. Κι ένα βράδυ, που λες, ξυπνάω μούσκεμα. Είχα κατουρηθεί. Τα σεντόνια! Οι πιτζάμες! Και να ντρέπομαι. Τι να κάνω; Τι; Να φωνάξω τις νοσοκόμες και να με δουν; Να χαλάσει η εικόνα μου; Πώς θα γίνει; Ναι, αλλά και τι να κάνω; Εικόνα ξε-εικόνα, χτυπάω το κουδούνι. Ερχονται οι νοσοκόμες. Αψογες! Δεν έδωσαν σημασία. Λέν’, “σηκωθείτε, κύριε Σαββόπουλε”. Βγάζουν σεντόνια, βγάζουν κουβέρτες. “Βγάλτε τις πιτζάμες σας, θα σας βοηθήσουμε”. Και κάποια στιγμή, είμαι όρθιος τώρα εγώ. Γυμνός, σαν ένα σκουλήκι. Κατουρημένος. Κι αισθάνομαι μια τόσο μεγάλη ντροπή. Δεν είμαι πια ούτε ο Σαββόπουλος, ούτε ο δεν-ξέρω-ποιος. Κι εκείνη τη στιγμή που το ένιωσα αυτό, σαν να μου ήρθε έτσι, ένα πολύ ευχάριστο συναίσθημα. Οτι δεν είμαι τίποτε. Και είμαι μόνο ένα πλάσμα με καλή διάθεση. Αυτό ένιωσα. Αφημένος στα χέρια των ειδικών».
Κανείς δεν πρόσεξε, ούτε θα θυμάται αυτή τη διήγηση του Σαββόπουλου την περασμένη Τρίτη στον Παύλο Τσίμα. Ολοι έπεσαν με τα μούτρα στη φράση που εκστόμισε λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, στην ίδια συνέντευξη, για την εκλογική του προτίμηση. Για μία ακόμη φορά στη σταδιοδρομία του Σαββόπουλου, ο πολιτικός επισκίαζε τον λυρικό. Το σκανδαλάκι κατάπινε την ποίηση.
Ισως όμως χρειάζεται να προσέξει κανείς το ένα για να καταλάβει και το άλλο.
Το δημόσιο πρόσωπο που μοιράζεται την εκλογή του (που δίνει, είπαν, «γραμμή») είναι το ίδιο που έχει την τόλμη να μοιραστεί μια στιγμή ακραίας υπαρξιακής αδυναμίας. Είναι το πρόσωπο που βρίσκει τη γλώσσα να περιγράψει σχεδόν γλυκά αυτό που συνήθως σκεφτόμαστε με τρόμο. Την αρρώστια. Τη στιγμή κοντά στο τέλος που ξαναπαίρνεις τη μορφή με την οποία ήρθες στη ζωή: ένα ανυπεράσπιστο βρέφος. Ενα άγραφο ον που δεν είναι ακόμη κανείς· είναι ένα τίποτε που παίρνει υπόσταση μόνο από τη φροντίδα των άλλων.
Δεν έχει βέβαια κανένα πολιτικό νόημα αυτή η παραβολή. Μπορεί ωστόσο να λειτουργήσει σαν έμμεση παρότρυνση για να νιώσει κανείς καλύτερα τον εαυτό του στα λίγα δευτερόλεπτα που θα μείνει μόνος στο παραβάν, έχοντας αφήσει απέξω την ταυτότητά του.
Τι κάνει εκεί κλεισμένος και αθέατος, χωρίς ταυτότητα; Τι κάνουν δίπλα του κλεισμένοι κι απομονωμένοι ταυτόχρονα χιλιάδες άλλοι; Πού πάει το χέρι του; Το χέρι τους;
Η στιγμιαία μοναξιά που απαιτεί η δημοκρατία δεν σε χωρίζει· σε δένει με τους άλλους.
Αποθέματα
Αποδείχθηκε εύκολο για τη Νέα Δημοκρατία. Δεν χρειαζόταν να πει πολλά στην προεκλογική περίοδο. Δεν χρειαζόταν καν να ασχοληθεί με την αποδόμηση των αντιπάλων της. Χρειάστηκε απλώς να αφήνει να ακούγεται η αμηχανία των άλλων στο πιο ζωτικό ερώτημα της κάλπης. Αρκούσε στη Ν.Δ. να ρωτάει και να ξαναρωτάει: Ποιος θα κυβερνήσει; Τι κυβέρνηση προτείνουν οι άλλοι; Πώς θα συγκροτηθεί αφού την απορρίπτουν εκείνοι που καλούνται να τη συγκροτήσουν; Και πώς να τους πιστέψεις ότι ξέρουν τι προτείνουν, αφού η προσφορά τους άλλαζε από μέρα σε μέρα, επειδή δεν έβγαιναν τα «κουκιά»; Η ευκολία όμως του διλήμματος της Ν.Δ., αν επιβεβαιωθεί στην κάλπη, θα προσδιορίζει και το εύρος της εντολής που τυχόν θα λάβει. Θα έχει ζητήσει και θα έχει πάρει εμπιστοσύνη επειδή εξασφαλίζει την περιλάλητη «σταθερότητα»· δηλαδή το μη χάος· τη στοιχειώδη αποφυγή της οπισθοδρόμησης. Δεν εκμαίευσε καμία ενθουσιώδη επιλογή. Ούτε μια νομιμοποίηση χωρίς όρια. Γι’ αυτό και θα ήταν λάθος μια υπέρ της ετυμηγορία να εκληφθεί σαν παραγραφή. Οι προσδοκίες μπορεί να είναι χαμηλές. Χαμηλά είναι όμως πια είναι και τα αποθέματα ανοχής.
Τοξικότης μηδέν
Αλλιώς την περιμέναμε αυτήν την προεκλογική περίοδο. Ξεκινήσαμε για ραντεβού στα γουναράδικα. Και καταλήξαμε σε ραντεβού στα πρωινάδικα.
