Το σενάριο που δυσφημιστικά ονομάζουμε «κυβέρνηση των ηττημένων» είναι ένα σενάριο αθροίσματος πλειοψηφικού. Αν ποτέ το επέτρεπαν οι συσχετισμοί, θα έδινε κοινοβουλευτική πλειοψηφία πλέον των 150. Η κυβέρνηση ανοχής όμως, παρότι ακραίο συνταγματικό ενδεχόμενο, δεν θα είχε καν κανονική κοινοβουλευτική υπεροχή.
Πώς πρέπει με αυτά τα δεδομένα να εξηγήσει κανείς τη στάση του Αλέξη Τσίπρα; Παρά την πολυφωνία στο κόμμα του, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ απορρίπτει την (πλειοψηφική) κυβέρνηση των ηττημένων ως αντίθετη στη δημοκρατική λογική. Αποδέχεται όμως τη (μειοψηφική) κυβέρνηση ανοχής σαν θεμιτό ενδεχόμενο, χωρίς να ενοχλείται η δημοκρατική του ευαισθησία. Παρότι αμφότερα τα σενάρια αποκλείονται από τις δημοσκοπικές καταγραφές, ο Τσίπρας αναλαμβάνει προεκλογικά το κόστος αυτής της αντίφασης. Γιατί;
Μια εξήγηση είναι ότι έχει ανάγκη να εμφανιστεί ως διεκδικητής της χρήσιμης ψήφου. Η αντιμητσοτακική εκδοχή της πατροπαράδοτης αντιδεξιάς δεν του αρκεί, αν δεν μπορεί να προτείνει την κατάληξή της σε κάτι που να μοιάζει με πιθανή κυβερνητική λύση. Το πρόβλημα είναι ότι όλοι οι δυνητικοί συντελεστές αυτής της λύσης την αρνούνται κατηγορηματικά.
Νέες αντιφάσεις και παλιά στρατηγικά ελλείμματα.
Γι’ αυτή την άρνηση δεν ευθύνεται μόνο, αορίστως, η έλλειψη κουλτούρας συνεργασιών. Ευθύνεται και ο ίδιος ο Τσίπρας, ο οποίος ανέκαθεν αντιμετώπιζε το ΠΑΣΟΚ σαν απολίθωμα του παλαιού «συστήματος». Μέχρι προχθές ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ υπαινισσόταν ότι ακόμη και η νέα ηγεσία του «προοδευτικού» του εταίρου είναι «εκβιάσιμη» (για να μη μιλήσει κανείς για τις αδέσποτες μπαλοθιές από τον ΣΥΡΙΖΑ ότι ο Ανδρουλάκης είναι «λίγος» και το ΠΑΣΟΚ «απολειφάδι»).
Η αδυναμία διεκδίκησης «χρήσιμης» ψήφου οφείλεται όμως κυρίως στο γεγονός ότι ο Τσίπρας αποφάσισε μόνον όψιμα να απευθυνθεί στους ψηφοφόρους που επιλέγουν με στρατηγικά κριτήρια.
Στις μεγάλες κρίσεις της τετραετίας ο ΣΥΡΙΖΑ υπέκυπτε στις αντισυστημικές ροπές του, περιμένοντας κάθε φορά ότι –πότε η καραντίνα και πότε η ενεργειακή κρίση, πότε οι υποκλοπές και πότε τα Τέμπη– θα προκαλούσαν κλονισμό της κυβέρνησης «από τα κάτω». Οι επισκέψεις στον Στουρνάρα και στον Σολτς ήρθαν πολύ αργά για να μπορούν να αλλάξουν τη φυσιογνωμία του κόμματος. Ακόμη και τώρα παραμένουν συμβολικά αδύναμες, γιατί εξουδετερώνονται από την επίκληση της ανοχής του Βαρουφάκη.
Αυτή τη σύγχυση αποτυπώνουν –για να μην πούμε «σταθμίζουν»– οι δημοσκοπήσεις. Η πολιτική ανατροπή θα προϋπέθετε ότι η αξιωματική αντιπολίτευση θα ανταγωνιζόταν το κυβερνών κόμμα – θα μπορούσε να προσελκύσει ψηφοφόρους που επέλεξαν Ν.Δ. το 2019. Για να είναι ανταγωνιστικός, ο Τσίπρας θα έπρεπε να έχει ως στόχο να πάρει από τον Μητσοτάκη. Τώρα βρίσκεται στην ανάγκη να μη χάσει προς τον Βαρουφάκη.
