Για τη σειρά μου, για όσους δηλαδή βγήκαμε από το αυγό μας στο ξεκίνημα της μεταπολίτευσης, το έργο του Μάριο Βίτι ανήκε στις πιο πλούσιες πηγές όπου έσκυβε η λογοτεχνική-φιλολογική περιέργειά μας. Ηταν ένα από τα αυτονόητά μας. Οσοι δεν είχαν την τύχη ν’ ακούσουν τα μαθήματα του μεγάλου νεοελληνιστή στη Φιλοσοφική της Θεσσαλονίκης, τον χειμώνα 1975-1976 («θυμάμαι την αίθουσα κατάμεστη από φοιτητές» έγραψε αργότερα ο ίδιος, με δίκαιο καμάρι) πρωτοσυναντήθηκαν μαζί του το 1977, μέσα στις σελίδες της μελέτης του «Η Γενιά του Τριάντα: ιδεολογία και μορφή». Ακόμα μιλάμε για τη Γενιά αυτή, την επιβλητικότερη της νεοελληνικής λογοτεχνίας και την πιο διάσημη, χάρη και στον Βίτι.
Εναν χρόνο μετά, το 1978, κυκλοφόρησε η «Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας» του Βίτι. Με τα χρόνια, με τις πολλές μεταφράσεις και επανεκδόσεις και τη χρήση του ως πανεπιστημιακού εγχειριδίου, το βιβλίο αυτό λειτούργησε στο εξωτερικό ως η κυριότερη πηγή άντλησης ψηφίδων προς σχηματισμό της εικόνας της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η εικόνα αυτή θα ήταν πλουσιότερη αν θεμελιωνόταν και στις «Ιστορίες» του Κ.Θ. Δημαρά (παρά την αστοχία του ως προς την αξία του Καρυωτάκη και του Παπαδιαμάντη) και του Ι.Θ. Κακριδή, ο οποίος θεωρούσε πως η «Ιστορία» του Δημαρά συνιστούσε «την πληρέστερη και την πιο υπεύθυνη ώς τώρα παρουσίαση» της λογοτεχνίας μας.
Η ελληνική γλώσσα όμως ήταν και παραμένει «μικρή», περιφερειακή, αν λογαριάσουμε πόσοι τη μιλούν, σε σύγκριση λ.χ. με τα ιταλικά. Χαίρεται και καμαρώνει κάθε φορά που ένας Βίτι επισκέπτεται τη λογοτεχνία της, τη μαθαίνει και μας τη μαθαίνει, την αγαπάει, ανακαλύπτει παλαιά, ανεπαρκώς γνωστά κείμενά της και τα εκδίδει, τέλος την προβάλλει διεθνώς με επιμονή και μεράκι, σαν εθελοντής πρεσβευτής της. Μολαταύτα, αν όντως υπάρχει αγωνία για την προώθηση της ελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό, η πολιτεία δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από το έργο των σπουδαίων εθελοντών πρεσβευτών, όπως ο Βίτι.
Ομιλητικός ο χάρτης των ελληνιστών, μελετητών ή/και μεταφραστών, μας λέει ότι τον σχηματίζει κυρίως το τυχαίο (μερικά ελληνικά γονίδια, ένας έρωτας, ένα σαγηνευτικό ταξίδι), και ότι σοβαρή μέριμνα για την ανανέωση του δυναμικού δεν υπάρχει. Για καλή μας τύχη, η μητέρα του Βίτι ήταν Ελληνίδα, κι αυτό επηρέασε τις επιλογές του γιου. Η αδρανής αναμονή ωστόσο των σποραδικών δωρημάτων της τύχης δεν είναι ακριβώς εμπνευσμένο σχέδιο.
