Στις 23 του περασμένου Αυγούστου ο Αλέξανδρος Νικολαΐδης θυμήθηκε ότι το 2008, την ίδια μέρα, είχε κατακτήσει το αργυρό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Πεκίνο. Με ελαφρύ αυτοσαρκασμό έγραψε στο Τwitter ότι οι εφημερίδες τον αποκαλούσαν τότε «χρυσό στις καρδιές μας» – σαν να μην είχε το μετάλλιο που όντως κατέκτησε άξιο βάρος, ώστε να χρειάζεται την επιχρύσωση των καρδιών μας.
Ηταν ένας πρώτος υπαινικτικός αποχαιρετισμός, που προετοίμαζε το αντίο που ακολούθησε – και που μπορεί να είχε ήδη γραφτεί.
Οποιος έχει ζήσει τη μακρά φθορά που προκαλεί αυτή η ασθένεια· όποιος έχει δει κάποιον δικό του να λιώνει, μπορεί να φανταστεί και τον ολυμπιονίκη να ψάχνει ένα παράθυρο διαύγειας και σωματικής αντοχής για να γράψει τα λόγια που μας άφησε.
Να ζεις τον θάνατό σου. Να βλέπεις το τέλος, κι ωστόσο να μην παραιτείσαι. Να βρίσκεις το ψυχικό σθένος να διηγηθείς την εμπειρία του θανάτου, όχι για να θρηνήσεις τη ζωή που χάνεις, αλλά για να την υμνήσεις. Για να εμπνεύσεις και τους υπολοίπους, τους επιζώντες που θα σε διαβάσουν, ότι αξίζει να τη ζήσουν σαν να επρόκειτο να τη στερηθούν την επόμενη στιγμή.
Να ζεις τον θάνατό σου, κι ωστόσο να μην παραιτείσαι.
Ο Νικολαΐδης πρόλαβε να ενσαρκώσει το ανθρώπινο υπόδειγμα που μας προτείνει με τη διαθήκη του. Ακόμη και χωρίς την εμπλοκή του στην πολιτική, η τελευτή του ολυμπιονίκη, όπως μπόρεσε ο ίδιος να την αρθρώσει –απλά, χωρίς μελοδραματισμούς– θα είχε προκαλέσει την ίδια πάνδημη συγκίνηση.
Ομως, το γεγονός ότι ο λόγος αυτός προερχόταν από ένα πρόσωπο που είχε αγωνιστεί και στην πολιτική αρένα, καθιστά οδυνηρή μια αντίθεση που δεν μπορεί κανείς εύκολα να προσπεράσει.
Πόσο λείπει ένας λόγος με κάποιο ανθρώπινο βάθος από τη δημόσια σφαίρα; Γιατί χρειάζεται ένας τέτοιος θάνατος –όπως και πέρυσι ο θάνατος της Γεννηματά– για να μας αφήσει ξαφνικά άλαλους η εκκωφαντικότητα της μηδενολογίας που κυριαρχεί όλες τις υπόλοιπες μέρες στον δημόσιο λόγο;
Γιατί να μη διατηρούμε, και μετά το πένθος, έστω το ένα χιλιοστό από τη φευγαλέα επίγνωση που αποκτήσαμε πάνω από το φέρετρο του Νικολαΐδη;
Ο άθλος του νεκρού ολυμπιονίκη είναι ότι κατόρθωσε να δώσει νόημα σε αυτό που κάνει τους περισσότερους απλώς να γογγύζουν. Χάρη στην αναλαμπή του δικού του νοήματος, είδαμε στιγμιαία και τον ωκεανό της τοξικής ανοησίας που μας περιβρέχει.
