Χωράει τάχα στη στενοποριά των διλημμάτων η πραγματική ζωή με τις αμέτρητες πτυχές της, που αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοσυγκρούονται την ίδια ώρα; Οι μανιχαϊστές θα απαντούσαν ενθουσιωδώς «ναι». Είτε θρησκειολογικά τούς εννοήσουμε είτε πολιτικά. Η δυϊστική οντολογία του Πέρση θρησκευτικού μεταρρυθμιστή Μάνη ή Μανιχαίου, που τον 3ο αιώνα μ.Χ. ανέμειξε στοιχεία του χριστιανισμού, του βουδισμού και του ζωροαστρισμού, στο θρησκευτικό πεδίο ηττήθηκε, μετά και τις διώξεις που υπέστησαν οι πιστοί της από ζωροαστριστές, χριστιανούς και μουσουλμάνους.
Σαν τρόπος ανάγνωσης και πρόσληψης των πραγμάτων, όμως, άντεξε και συνεχίζει ν’ αντέχει. Η διχοτόμηση των πραγμάτων σε καλό – κακό, φως – σκοτάδι κτλ., στην οποία συρρικνώνει η απλούστευση τον μανιχαϊσμό, παραμένει δελεαστικός. Στον ατομικό βίο («εγώ ο άριστος, οι άλλοι χείριστοι και άδικοι»), στον κοινωνικό και βέβαια στον πολιτικό, περιοριστικά ταυτόσημο με τον κομματικό. Είναι ένας τρόπος ξεκούραστος. Μπορεί η «θεωρία των πάντων» ή «τελική θεωρία» να παραμένει υπόθεση των επιστημόνων, που επιθυμούν σφόδρα να εξηγήσουν όλες τις πτυχές του σύμπαντος σε ένα και μόνο συνεκτικό πλαίσιο, η «ερμηνεία των πάντων» ωστόσο είναι έτοιμη από καιρό και την προσφέρει το βίαιο κόψιμο του κόσμου στα δύο: στο αγαθό και φωτεινό, που το κρατάς στον δικό σου λογαριασμό, και στο κακό και σκοτεινό, που το καταλογίζεις στους αντίθετούς σου επιθετικά και ειρωνικά, επιχειρώντας να τους εγκλωβίσεις σε διλήμματα. Με όπλο αυτή τη διανοητική αυθαιρεσία, ερμηνεύεις τα πάντα όπως σε βολεύει, παραβλέποντας την πολυπλοκότητά τους.
Το «αποστομωτικό» δίλημμα των ημερών είναι το «βιβλιοθήκη ή βαριοπούλα;». Ακόμα και όσοι το θέτουν, κυβερνητικοί και φιλοκυβερνητικοί, δεν μπορεί παρά να ξέρουν ότι ζορίζουν υπέρμετρα την πραγματικότητα, παρασυρμένοι από το αρχικό βήτα των δύο λέξεων, για να τη στριμώξουν σε σχήματα απλοϊκά πλην βολικά. Βολικά για να ασκήσουν αντιπολίτευση στην αντιπολίτευση, όπως συνηθίζουν οι κυβερνήσεις όταν βραχυκυκλώνονται. Το νεοδημοκρατικό βραχυκύκλωμα είναι η «πανεπιστημιακή αστυνομία». Για να την επιβάλει, καταγγέλλει συλλήβδην τους αντίθετους σαν κουκουλοφόρους, μπαχαλάκηδες, εχθρούς των γραμμάτων. «Βαριοπουλίστας» υπάρχουν. Λίγοι. Δεν ισούνται με τον διαμαρτυρόμενο φοιτητόκοσμο. Και, πάντως, ο φοιτητής που χτυπήθηκε στο πρόσωπο από βολίδα κρότου-λάμψης, δεν φορούσε κουκούλα.
