Είχε βέβαια προηγηθεί η αντίδραση στελεχών της ρωσικής πρεσβείας. Ομως, η τοξική τους γλώσσα περισσότερο εξέθετε τους απολογητές της εισβολής, παρά τους βοηθούσε να εκδηλωθούν και να σερβίρουν τον ισχυρισμό ότι μόνο μια περιδεής ουδετερότητα θα συνέφερε την Ελλάδα. Αν η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών σκόπευε όντως να προκαλέσει κάποιον αντίκτυπο στον παραλήπτη του ανακοινωθέντος, το μέσο δεν ήταν πρόσφορο. Ο ωμός εκφοβισμός δεν πιάνει.
Το Κρεμλίνο πρόδωσε εξαρχής αυτή την αδυναμία του: Δεν μπορούσε να περάσει το χάσμα που χωρίζει την πολιτική κουλτούρα από την κουλτούρα του δυτικού κόσμου. Η τεράστια καταστροφή ηθικού κεφαλαίου που έχει υποστεί η Ρωσία στα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης οφείλεται και στην υποτίμηση των αντανακλαστικών των δημοκρατικών κοινωνιών. Η βία δεν μπορεί να καμουφλαριστεί με τον μανδύα καθεστωτικής προπαγάνδας. Η ανοχή των άλλων δεν μπορεί να εξασφαλισθεί με απειλές.
Γιατί η Μόσχα δεν μπορεί να μιλήσει στη γλώσσα της δυτικής δημοκρατίας.
Το ότι η ρωσική «πυρηνική» καμπάνια κατατροπώνεται από τα επικοινωνιακά «νεροπίστολα» ενός πρώην κωμικού φαίνεται παράδοξο, αλλά δεν είναι. Η επαγγελματική προϋπηρεσία του Ουκρανού προέδρου στην τέχνη του θεάματος τον κατέστησε περισσότερο ικανό να απευθύνεται στο παγκόσμιο κοινό. «Εχει μάθει πώς να συγκινεί το ακροατήριό του», όπως είπε στον New Yorker ένας σύμβουλός του. Στην ψηφιακή σφαίρα η πειθώ και η συναισθηματική ευφυΐα έχουν την πυρηνική ισχύ.
Το ρωσικό καθεστώς είχε καταλάβει σωστά τις αδυναμίες του δικτυωμένου κόσμου – και τις εκμεταλλεύθηκε στυγνά. Δεν είχε όμως καταλάβει τη δύναμή του. Τώρα αποδεικνύεται ότι είναι πολύ ευκολότερο να κάνεις πληροφοριακές δολιοφθορές, καταστρέφοντας τα αφηγήματα των άλλων, παρά να ασκείς θετική επιρροή, εμπνέοντας με το δικό σου αφήγημα.
Η ψευδαίσθηση της επιβολής διαπνέει το διάβημα της Ζαχάροβα, αλλά όχι μόνο. Διαμόρφωσε συνολικά τις ελληνορωσικές σχέσεις κατά την τελευταία δεκαετία τουλάχιστον. Η Ελλάδα αντιμετωπιζόταν από τη Ρωσία ως αδύναμος κρίκος της Ευρώπης – μια ευάλωτη χώρα στην οποία δεν άξιζε κανείς να επενδύσει. Αξιζε μόνο να «διεισδύσει», όχι για να χτίσει αμοιβαίως επωφελή συμμαχικά ερείσματα, αλλά μόνο για να χαλάσει τα ερείσματα των άλλων.
Η Ζαχάροβα απλώς αποκρυστάλλωσε φραστικά την παλιά πλάνη: Η «ειδική σχέση», η αντάξια του «ιστορικού δεσμού» της Ελλάδας με τη Ρωσία, δεν ήταν ποτέ εφικτή, όχι επειδή δεν τη θέλησε η Ελλάδα – που κάποτε προσέπεσε έως και γονυκλινής στη Μόσχα· αλλά επειδή δεν τη θέλησε ποτέ η Ρωσία. Δεν ήθελε την «ειδική σχέση». Ηθελε όμως να κρατάει ζωντανή την πλάνη.
