Το Ozempic μπήκε στη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων τα τελευταία χρόνια με σκοπό να επηρεάσει κυρίως το στομάχι και την όρεξη για φαγητό. Ωστόσο, η επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Ανσουτς, Αλισον Σαπίρο, έκπληκτη διαπίστωσε σημαντικές αλλαγές και στον εγκέφαλο, οι οποίες θα μπορούσαν να συνδέονται με τη χρήση του συγκεκριμένου φαρμάκου.
Η Αλισον συμμετείχε ως ερευνήτρια σε μια επιστημονική ομάδα που μελέτησε 13 έφηβες και νεαρές γυναίκες με ορμονική διαταραχή στις οποίες χορηγήθηκαν φάρμακα τύπου GLP-1, όπως το Ozempic. Στο πλαίσιο των εξετάσεων για την καταγραφή της επίδρασης του φαρμάκου στον οργανισμό τους, η Σαπίρο έλαβε εγκεφαλικές τομογραφίες πριν και μετά τη θεραπεία και διαπίστωσε ότι προέκυψαν εκτεταμένες αλλαγές.
Μέσα σε μόνο λίγους μήνες, οι εγκεφαλικές συνδέσεις στο Δίκτυο Εξέχουσας Σημασίας, το οποίο εστιάζει στην προσοχή, είχαν πολλαπλασιαστεί. «Δεν περιμέναμε να δούμε αυτό το αποτέλεσμα και πραγματικά δεν ξέρουμε τι σημαίνει», σχολιάζει η Σαπίρο.
Το Ozempic και άλλα φάρμακα GLP-1 θεωρήθηκαν αρχικά μια σημαντική ανακάλυψη στον τομέα του μεταβολισμού: φάρμακα που δρουν σαν ορμόνες για τον έλεγχο της πείνας, του σακχάρου στο αίμα και του βάρους. Ωστόσο, καθώς οι επιστήμονες ερευνούν πιο λεπτομερώς τον τρόπο δράσης αυτών των φαρμάκων, τα πρώτα στοιχεία υποδηλώνουν ότι τα GLP-1 ενδέχεται επίσης να αναδιαμορφώνουν τμήματα του εγκεφάλου.
Το Ozempic και οι αλλαγές στον εγκέφαλο
Δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν σήμερα αυτά τα φάρμακα σε όλο τον κόσμο, μετατρέποντας αυτό που ξεκίνησε ως θεραπεία για την παχυσαρκία και τον διαβήτη σε αυτό που θα μπορούσε να είναι το μεγαλύτερο ακούσιο πείραμα της σύγχρονης ιατρικής στον τομέα των νευροεπιστημών.
Οι επιστήμονες μελετούν τα GLP-1 –φάρμακα που μιμούνται τις ορμόνες που εμπλέκονται στην όρεξη, στο σάκχαρο του αίματος και στην πέψη– για να διαπιστώσουν αν τελικά επηρεάζουν όχι μόνο τη διατροφική συμπεριφορά, αλλά και τον εθισμό, τις γνωστικές λειτουργίες, τη νευροεκφύλιση, ακόμη και την ευχαρίστηση.
Η αναδυόμενη έρευνα σχετικά με τα GLP-1 αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης επιστημονικής στροφής μακριά από την αντιμετώπιση της υγείας του εγκεφάλου και της σωματικής υγείας ως ξεχωριστών τομέων. Ολο και περισσότερο οι επιστήμονες θεωρούν τους δύο τομείς στενά συνδεδεμένους.
Σημειώνεται πάντως ότι δεν είναι όλες οι αναφερόμενες ψυχικές επιδράσεις των φαρμάκων GLP-1 θετικές. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα ιατρεία ορισμένοι χρήστες έχουν αναφέρει ένα είδος «ομίχλης εγκεφάλου» και άλλοι κάτι ευρύτερο και πιο δύσκολο να οριστεί: μια παράξενη συναισθηματική «επίπεδη κατάσταση». Ορισμένοι άνθρωποι περιγράφουν επίσης λιγότερη ευχαρίστηση, μειωμένο ενδιαφέρον για χόμπι, ακόμη και μειωμένη σεξουαλική επιθυμία.
Το μυστήριο του τρόπου λειτουργίας
Οι ορμόνες και οι υποδοχείς στους οποίους στοχεύουν τα φάρμακα GLP-1 σχηματίζουν ένα εκτεταμένο δίκτυο επικοινωνίας που εκτείνεται πολύ πέρα από το στομάχι. Το σύστημα, το οποίο ενεργοποιείται φυσιολογικά μετά το φαγητό, βοηθά στη ρύθμιση της πείνας, του σακχάρου στο αίμα και της πέψης, ωστόσο, οι υποδοχείς βρίσκονται διάσπαρτοι σε όλο το σώμα, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς και ορισμένων περιοχών του εγκεφάλου.
Οι επιστήμονες βρίσκονται ακόμη στα αρχικά στάδια της έρευνας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα φάρμακα GLP-1 επηρεάζουν τα νευρικά δίκτυα. Επειδή τα φάρμακα αυτά αποτελούνται από σχετικά μεγάλα μόρια, οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη σίγουροι για το πόσα από αυτά μπορεί να διαπεράσουν τον εγκεφαλικό φραγμό, μια προστατευτική μεμβράνη που απομονώνει τον εγκέφαλο από την κυκλοφορία του αίματος.
Αυτή η αβεβαιότητα έχει εγείρει ένα ευρύτερο ερώτημα: Τα φάρμακα δρουν άμεσα στον εγκέφαλο ή αναδιαμορφώνουν το νευρικό σύστημα πιο έμμεσα;
Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι και τα δύο μπορεί να ισχύουν. Ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν ότι τα GLP-1 βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής που μπορεί να βλάψει τους νευρώνες με την πάροδο του χρόνου, ενώ άλλες έρευνες δείχνουν ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα μπορεί να βοηθούν τα εγκεφαλικά κύτταρα να επιβιώσουν και να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά.
Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες είναι ότι τα GLP-1 ενδέχεται να μειώνουν τη φλεγμονή στον εγκέφαλο. Αλλοι επιστήμονες υποθέτουν ότι αυτά τα φάρμακα ενδέχεται να δρουν πιο άμεσα στα ίδια τα εγκεφαλικά κύτταρα, βοηθώντας τα να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά και να αντέχουν στο στρες. Αυτές οι δύο επιδράσεις ενδέχεται να συμβαίνουν ταυτόχρονα.
Οι επιστήμονες διερευνούν επίσης εάν αυτή η διαδικασία αλλαγής οφείλει την προέλευσή της στο έντερο και όχι στον εγκέφαλο. Οι φυσικά παραγόμενες ορμόνες GLP-1 επικοινωνούν με τον εγκέφαλο μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου, της μακράς οδού σηματοδότησης που συνδέει το πεπτικό σύστημα με τον εγκέφαλο και καθοδηγεί τις αισθήσεις της πείνας και του κορεσμού. Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι αυτά κυκλώματα εντέρου-εγκεφάλου ενδέχεται επίσης να επηρεάζουν τη διάθεση, τις επιθυμίες και τη γνωστική λειτουργία.
Με πληροφορίες από Washington Post
