«Οταν ήμουν νεότερος, είχα μεγάλη όρεξη για φαγητό. Τώρα που έχω περάσει τα 60, χορταίνω πιο γρήγορα και δεν μπορώ να φάω όσο παλιά. Τι συμβαίνει;» είναι μια συχνή ερώτηση ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας στον γιατρό τους.
Είναι σύνηθες οι άνθρωποι να τρώνε λιγότερο όσο μεγαλώνουν, λέει ο Ρότζερ Α. Φίλντινγκ, καθηγητής διατροφής στη Σχολή Επιστήμης και Πολιτικής της Διατροφής Friedman του Πανεπιστημίου Ταφτς. Σε μια ανάλυση σχεδόν 60 μελετών, για παράδειγμα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω κατανάλωναν κατά 16% έως 20% λιγότερες θερμίδες σε σύγκριση με τους νεότερους ενηλίκους.
Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί συμβαίνει αυτό, επισημαίνει η Μπάρμπαρα Ρολς, καθηγήτρια διατροφικών επιστημών στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια. Διάφοροι παράγοντες, μεταξύ των οποίων και η ηλικία, μπορεί να επηρεάσουν την όρεξη ενός ανθρώπου και το πόσο χορτάτος αισθάνεται μετά το φαγητό, οπότε δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί μία αιτία.
Ακολουθούν ορισμένες πιθανές αιτίες, σύμφωνα με τους ειδικούς, καθώς και τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτές.
Το αίσθημα της πείνας
Οι ορμονικές αλλαγές που συνοδεύουν τη γήρανση μπορούν να επηρεάσουν το πόσο θέλει να φάει κανείς, λέει η δρ Μάργκαρετ Μάνους, παθολόγος στο νοσοκομείο Houston Methodist.
Περιορισμένες μελέτες έχουν δείξει, για παράδειγμα, ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικοι παράγουν λιγότερη γκρελίνη –την ορμόνη που προκαλεί το αίσθημα της πείνας– σε σύγκριση με τους νεότερους. Αν συμβαίνει αυτό ή αν ο οργανισμός συνεχίζει να παράγει την ίδια ποσότητα γκρελίνης αλλά δεν ανταποκρίνεται σε αυτήν τόσο έντονα όσο παλαιότερα, είναι πιθανό να μειωθεί η επιθυμία για φαγητό, εξηγεί η Μάνους.
Αλλες μελέτες έχουν δείξει ότι, καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, παράγουν μεγαλύτερες ποσότητες δύο άλλων ορμονών –της λεπτίνης και της χολοκυστοκινίνης–, οι οποίες προκαλούν το αίσθημα του κορεσμού. Ως αποτέλεσμα, σημειώνει η Μάνους, τρώνε λιγότερο.
Υπάρχουν επίσης περιορισμένα στοιχεία που δείχνουν ότι όσο μεγαλώνουμε το στομάχι αδειάζει πιο αργά, λέει η Ρολς. Αυτή η μεταβολή μπορεί να καθυστερεί την επανεμφάνιση του αισθήματος της πείνας μετά ένα σνακ ή ένα γεύμα.
Ειδικοί προτείνουν στους ενηλίκους άνω των 65 ετών να κάνουν ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα για αύξηση της όρεξης.
Επιπλέον, οι άνθρωποι τείνουν να χάνουν μυϊκή μάζα με την ηλικία, προσθέτει ο Φίλντινγκ. Ο μυϊκός ιστός καταναλώνει περισσότερες θερμίδες από τον λιπώδη ιστό, επομένως όσοι έχουν μικρότερη μυϊκή μάζα χρειάζονται και λιγότερη τροφή.
Μη λαχταριστό φαγητό
Με την πάροδο του χρόνου, η όσφρηση και η γεύση μπορεί να εξασθενήσουν, αναφέρει η Ρολς. Σε μια μελέτη του 2022, στην οποία συμμετείχαν 60 άτομα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, μεταξύ των συμμετεχόντων ηλικίας άνω των 50 ετών, λίγο περισσότεροι από τους μισούς εμφάνιζαν μειωμένη ευαισθησία στη γεύση, ενώ το 70% είχε μειωμένη όσφρηση.
Αν το φαγητό δεν έχει καλή γεύση ή δεν μυρίζει ευχάριστα, είναι φυσικό να θέλετε να φάτε λιγότερο, λέει η Ρολς. Σε μια μελέτη με 359 ηλικιωμένους στην Ολλανδία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ανέφεραν πως η αίσθηση της γεύσης τους ήταν μειωμένη είχαν και μικρότερη όρεξη σε σύγκριση με όσους δήλωσαν ότι η γεύση τους δεν είχε επηρεαστεί.
Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι, επίσης, τρώνε συχνά μόνοι τους, γεγονός που μπορεί να τους οδηγεί στο να τρώνε λιγότερο. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι τρώνε περισσότερο όταν γευματίζουν μαζί με άλλους, ιδιαίτερα με φίλους και αγαπημένα πρόσωπα, επισημαίνει η Ρολς. Η τάση αυτή μπορεί να οφείλεται στο ότι, όταν τρώνε παρέα με άλλους, παραμένουν περισσότερη ώρα στο τραπέζι – και όσο περισσότερο διαρκεί το γεύμα, τόσο περισσότερο τρώνε.
Τρόποι αντιμετώπισης
Αν η όρεξή σας έχει μειωθεί και θέλετε να την επαναφέρετε, η Μάνους συνιστά να γυμνάζεστε τακτικά. Οταν καίτε θερμίδες, ο οργανισμός επιδιώκει να τις αναπληρώσει μέσω της τροφής.
Η προπόνηση με βάρη μπορεί να είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη, τονίζει η Μάνους, επειδή αυξάνει τη μυϊκή μάζα, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο την όρεξη. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των Ηνωμένων Πολιτειών συνιστούν στους ενηλίκους άνω των 65 ετών να κάνουν ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Η Μάνους προτείνει ασκήσεις με πολλές επαναλήψεις και μικρά βάρη (για παράδειγμα, με περίπου ένα έως 4,5 κιλά) ή με λάστιχα αντίστασης.
Αν τρώτε λιγότερο και ανησυχείτε μήπως εμφανίσετε διατροφικές ελλείψεις, ο Φίλντινγκ συνιστά να ακολουθείτε μια ισορροπημένη διατροφή, δίνοντας έμφαση σε τρόφιμα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και άπαχες πηγές πρωτεΐνης. Οσοι δεν έχουν αρκετή όρεξη για τρία πλήρη γεύματα την ημέρα, ίσως τα καταφέρουν καλύτερα αν καταναλώνουν τέσσερα ή πέντε μικρότερα γεύματα μέσα στην ημέρα, λέει η Μάνους. Χρήσιμα διαδικτυακά εργαλεία υπολογισμού μπορούν να σας βοηθήσουν να εκτιμήσετε τις θερμιδικές σας ανάγκες.
Η Ρολς προτείνει επίσης να γευματίζετε με φίλους και αγαπημένα πρόσωπα. Παράλληλα, δοκιμάστε να πειραματιστείτε με βότανα και μπαχαρικά, ώστε να αντισταθμίσετε τυχόν μείωση της όσφρησης και της γεύσης. Στύψτε λίγο λεμόνι πάνω στο κοτόπουλό σας ή προσθέστε λίγη καυτερή σάλτσα στα αυγά σας. «Δώστε λίγο περισσότερη ζωντάνια στις γεύσεις», συμβουλεύει η Ρολς.
