Οι γλώσσες του κόσμου είναι πλούσιες σε διαλέκτους. Οπως αποκαλύπτουν τώρα οι επιστήμονες, το ίδιο συμβαίνει και στη «γλώσσα» των φαλαινών – φυσητήρων σε διαφορετικές γωνιές της Μεσογείου.
Οι φυσητήρες επικοινωνούν φωνητικά χρησιμοποιώντας ακολουθίες στακάτων λαρυγγισμών που ονομάζονται «codas». Ωστόσο, το ρυθμικό μοτίβο αυτών των κλικ, γνωστό ως «διάλεκτος», μπορεί να διαφέρει μεταξύ διαφορετικών μητριαρχικών ομάδων.
Σημειώνεται πως μία ομάδα φυσητήρων συνδέεται με μια άλλη μόνον εάν μοιράζονται την ίδια διάλεκτο και, ως εκ τούτου, ανήκουν στην ίδια «φωνητική φυλή».
«Η διάλεκτος χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση κοινωνικών δομών, στο πλαίσιο των οποίων τα ζώα αυτά συνεργάζονται», εξηγεί ο δρ. Λουκ Ρέντελ, του Πανεπιστημίου του Σεντ Αντριους και συν-επικεφαλής της νέας μελέτης. Ο ίδιος επισημαίνει ομοιότητες με τον τρόπο που οι άνθρωποι ενδεχομένως νιώθουν μεγαλύτερη οικειότητα να αλληλεπιδράσουν με κάποιον που μιλά την ίδια «γλώσσα» με εκείνους.
Τώρα, ο Ρέντελ και οι συνεργάτες του αναφέρουν ότι έχουν ανακαλύψει δύο διαφορετικές διαλέκτους μεταξύ των μεσογειακών φάλαινων – ενός μικρού, απειλούμενου πληθυσμού λίγων χιλιάδων ατόμων, ο οποίος πιστεύεται ότι εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε αυτά τα νερά πριν από περίπου 20.000 χρόνια.
Επιπλέον, αναφέρουν ότι η ανακάλυψη αυτή προσφέρει νέες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι διαλέκτοι των φάλαινων.
Στη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Proceedings of the Royal Society B επισημαίνεται πως, σύμφωνα με παλιότερες γενετικές μελέτες, φυσητήρες της Μεσογείου έχουν αποσχιστεί από άλλες φάλαινες-φυσητήρες. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η αναπαραγωγή μεταξύ των πληθυσμών της δυτικής και της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου είναι περιορισμένη – αν και έχει παρατηρηθεί μετακίνηση ατόμων μεταξύ των δύο περιοχών.
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν ηχογραφήσεις ομάδων μεσογειακών φυσητήρων, καταγραφές που πραγματοποιήθηκαν με υδρόφωνα σε διάστημα 112 ημερών μεταξύ του 2003 και του 2021. Οι ηχογραφήσεις αυτές έγιναν γύρω από την Ελληνική Τάφρο (που εκτείνεται από το Βόρειο Ιόνιο, νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης, μέχρι τη Ρόδο) στην ανατολική Μεσόγειο και γύρω από τις Βαλεαρίδες Νήσους, στα ανοικτά των ακτών της Ισπανίας, στη δυτική λεκάνη.
Οπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, οι φάλαινες στη δυτική λεκάνη της Μεσογείου χρησιμοποιούσαν μία «διάλεκτο» (τριών+ενός «κοφτών» ήχων ανά τακτά διαστήματα, ακολουθούμενων από μία μακρύτερη παύση και ένα ακόμα κλικ) ενώ εκείνες της ανατολικής μία ταχύτερη εκδοχή αυτής της «διαλέκτου» (αν και περιστασιακά παρήγαγαν και τη «δυτική» διάλεκτο).
Σύμφωνα με τον Ρέντελ, τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι οι φάλαινες-φυσητήρες εγκαταστάθηκαν αρχικά στη δυτική λεκάνη της Μεσογείου, προτού εξαπλωθούν προς τα ανατολικά και αναπτύξουν μια ταχύτερη διάλεκτο.
«Οι φάλαινες στην ανατολική λεκάνη “θυμούνται” τους παλιούς τρόπους επικοινωνίας, αλλά προχωρούν και έχουν μια ελαφρώς διαφορετική εκδοχή των codas, αλλά τις έχουν εξελίξει λίγο· τις έχουν αλλάξει», είπε.
Οπως σημειώνει ο ίδιος, από τα ευρύματα συνάγεται πως η διαδικασία δημιουργίας διαλέκτων ήταν αργή και απαιτούσε κάποιο βαθμό απομόνωσης μεταξύ των πληθυσμών – κάτι που, όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, είναι επίσης κομβικό στην εξέλιξη των ανθρώπινων γλωσσών και των «διαλέκτων» επικοινωνίας μεταξύ των πτηνών.
«Αυτό είναι το πρώτο παράδειγμα που διαθέτουμε, κατά το οποίο μπορούμε να εξετάσουμε ένα κομμάτι από τη συνολική εικόνα και να καταλάβουμε πώς δημιουργούνται οι νέες διάλεκτοι», λέει ο Ρέντελ. «Μέχρι σήμερα, απλώς γνωρίζαμε πως υπήρχαν αυτές οι διαφορετικές διαλέκτοι, αλλά δεν είχαμε κανένα στοιχείο για την προέλευσή τους. Και σήμερα βλέπουμε πώς μια ομάδα φάλαινων-φυσητήρων που έχει αποσχιστεί από τον κύριο πληθυσμό, έχει πλέον αρχίσει να αλλάζει και τη διάλεκτό της».
Πηγή: Guardian
