Πού πάνε οι παραστάσεις όταν τελειώνουν; Οι θεατές τις θυμούνται; Μιλούν για αυτές; Σε αυτές τις ερωτήσεις θα επιχειρήσουν να μας δώσουν απάντηση οι ίδιοι οι εργαζόμενοι του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου με μια βραδιά open mic και «ανοικτών» παρουσιάσεων. Η συγκεκριμένη δράση σηματοδοτεί αφενός τους φετινούς εορτασμούς των είκοσι χρόνων λειτουργίας της Πειραιώς 260, και αφετέρου και την ολοκλήρωση του κύκλου παρουσιάσεων και συζητήσεων σε επιμέλεια του Δημήτρη Παπανικολάου.
Με τον τίτλο «Πυγολαμπίδες» και έμπνευση από το γνωστό «Άρθρο των πυγολαμπίδων» του Πιερ Πάολο Παζολίνι, αλλά και το βιβλίο «Η επιβίωση των πυγολαμπίδων» του Ζωρζ Ντιντί Υμπερμάν, ο γνωστός ακαδημαϊκός μας καλεί να σκεφτούμε τις πυγολαμπίδες ως σύμβολο ανθεκτικότητας.
Εύθραυστες και συχνά αόρατες, επανέρχονται εδώ ως μια υπενθύμιση. Ο Δημήτρης Παπανικολάου βρίσκεται για μια ακόμη χρονιά στις αίθουσες της Πειραιώς 260, μόνο που φέτος οι συζητήσεις του εμπλουτίζονται από ένα επιτελεστικό στοιχείο. Κάπου ανάμεσα στη διάλεξη, την περφόρμανς και τον συλλογικό στοχασμό, ο κύριος άξονας των lecture performances που παρουσιάζονται είναι η έννοια της συμμετοχής και η έννοια της δράσης. Και καθώς η αυλαία πέφτει, ο λόγος δίνεται στους εργαζόμενους του φεστιβάλ, σε εκείνους που παρακολουθούν την πορεία των παραστάσεων από την αρχή μέχρι το τέλος – αλλά και τη συνέχειά τους.
Συναισθήματα που μένουν
«Πολλά τα ερωτήματα που έχουν γεννηθεί μέσα από αυτή τη διαδικασία και ένας άνθρωπος μόνος του τι να σου κάνει; Με ερωτήσεις και ανοιχτό διάλογο με το κοινό θα προσπαθήσουμε να τα βάλουμε όλα σε τάξη. Όλη μας η μνήμη για τα έργα που έχουμε δει και μας άγγιξαν (είτε θετικά είτε αρνητικά), όλα τα ωραία και τα άσχημα που έχουν χαραχθεί στο μυαλό και στην καρδιά μας, θα μας βοηθήσουν να φτιάξουμε μαζί έναν κόσμο για όλα αυτά που κατάφεραν να μας συν-κινήσουν», περιγράφει ένα από τα μέλη της ομάδας, ο ηθοποιός Αναστάσιος Χριστοφιλόπουλος καθώς τους συναντάμε στις πρόβες. Οι δέκα από τους έντεκα συμμετέχοντες είναι άλλωστε ηθοποιοί. Αναρωτιέμαι τι νιώθουν οι ίδιοι βλέποντας άλλους ανθρώπους επί σκηνής. Τι σκέφτονται παρακολουθώντας όλες αυτές τις διαφορετικές παραγωγές και τι περιμένουν τώρα που θα βρεθούν σε αυτόν τον χώρο που τόσο καλά γνωρίζουν.
«Υπάρχει ένα σημείο όπου βρίσκονται οι άνθρωποι που αγαπήσαμε και χάθηκαν, οι στιγμές που ανατριχιάσαμε και κλάψαμε, οι παιδικές μας αναμνήσεις που επανέρχονται στο τώρα. Κάπου εκεί είναι τοποθετημένες και οι αγαπημένες παραστάσεις που τελείωσαν», σημειώνει ο σκηνοθέτης Δημήτρης Κατσιμίρης που έχει αναλάβει και τον συντονισμό της ομάδας, θέλοντας να μας καθοδηγήσει σε αυτό ακριβώς το σημείο. Οι παραστάσεις, όμως, είναι ένα άυλο προϊόν, όπως σχολιάζει ο Θοδωρής Λουφόπουλος. «Το μαγικό είναι ότι σε μια παράσταση που παίζεται για 10 μέρες, καμία από τις 10 παραστάσεις δεν είναι πραγματικά ίδια, ούτε σαφώς παράγει το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα. Επομένως, το ερώτημα δεν είναι πού πηγαίνει μια παράσταση όταν τελειώνει αλλά πώς ταξιδεύει, καθώς απευθύνεται σε ανθρώπους, οι οποίοι αλλάζουν, προσθέτουν, αφαιρούν και αναθεωρούν».
Όταν τα φώτα κλείνουν
Για την ίδια εμπειρία θα μιλήσει και η Κατερίνα Σταματάκη, η οποία ως ταξιθέτρια εδώ και πέντε καλοκαίρια στο Ηρώδειο, στην υποδοχή θεατών με αναπηρία, έμαθε τι σημαίνει ισότητα, πρόσβαση, αλλά και προσωπικά όρια. Οι Μαρία Ιερείδου και Ιφιγένεια Μακρή θα αφηγηθούν από το δικό τους πρίσμα τον μαγικό κόσμο των παραγωγών όταν τα φώτα κλείνουν. Για την Ιωάννα Άντζακα οι παραστάσεις μένουν στους διαδρόμους της Πειραιώς 260, εκεί από όπου περνούν οι θεατές, τα σκηνικά και οι μπαλαντέζες, καλώντας μας έτσι να προσέξουμε ξανά τα βήματά μας στον χώρο.
Οι απαντήσεις ποικίλουν κι αυτό είναι που καθιστά το συγκεκριμένο εγχείρημα σημαντικό και συνάμα τρυφερό. Για τη Βασιλική Χρυσικού οι παραστάσεις μένουν στις προσωπικές μας ιστορίες, σε αυτές που συζητάμε και ενίοτε ξεχνάμε⋅ για την Ερασμία Τσίπρα στις καρέκλες και στα ίχνη που αφήνουμε πάνω τους⋅ για την Πισσία Αφροδίτη στη θερμότητα που δημιουργείται στον χώρο, ενώ για τον Σταύρο Καλλιγά επιβιώνουν σε ένα προσωπικό ποίημα που αντλεί από τις πυγολαμπίδες. Η πρόβα ολοκληρώνεται κι εκείνοι ετοιμάζονται να ανέβουν σε λίγες μέρες στη σκηνή.
Φέρνω ξανά στον νου μου το ερώτημα. Καθώς φεύγω από την Πειραιώς 260 συνειδητοποιώ πως ακόμη μέσα μου υπάρχουν τα λόγια και οι σκέψεις των παιδιών. Σε λίγο θα βρίσκονται και πάλι στο πόστο τους, στις αίθουσες. Θα ελέγχουν τα εισιτήρια και θα υποδεικνύουν στο κοινό τις θέσεις του. Κι όλα αυτά, ενώ ήδη ξέρουν πως δεν τελειώνουν οι παραστάσεις.
ΠΥΓΟΛΑΜΠΙΔΕΣ – Πού πάνε οι παραστάσεις όταν τελειώσουν; στις 27 Ιουλίου στον Χώρο Β της Πειραιώς 260
