Σε έναν χώρο που πολλοί εξακολουθούν –ίσως στερεοτυπικά– να θεωρούν «ανδρικό», η Όσα Χάγκλουντ ηγείται σήμερα ενός από τα σημαντικότερα κέντρα εξέλιξης συστημάτων ασφάλειας της αυτοκινητοβιομηχανίας. Στην εικοσαετή διαδρομή της στη Volvo Cars ανέλαβε σημαντικές θέσεις ευθύνης: από την ανάλυση πραγματικών συγκρούσεων και τη στρατηγική ασφάλειας μέχρι την εξέλιξη συστημάτων ανάρτησης. Σήμερα, η αντιπρόεδρος της σουηδικής εταιρείας και επικεφαλής του Volvo Cars Safety Centre μιλάει για την ασφάλεια όχι σαν μια ψυχρή τεχνική διαδικασία, αλλά σαν μια βαθιά ανθρωποκεντρική αποστολή.
«Όταν έφτασα στην ηλικία που έπρεπε να επιλέξω σπουδές, βρισκόμουν ανάμεσα στην ιατρική και τη μηχανολογία», θυμάται. «Σκεφτόμουν ότι οι γιατροί βοηθούν τους ανθρώπους να γίνουν καλά αφού έχουν ήδη αρρωστήσει, όμως αυτό που με τράβηξε προς τη μηχανολογία και την ασφάλεια ήταν ότι δεν θέλω να αναπτύσσω τεχνολογία για χάρη της ίδιας της τεχνολογίας. Με ενδιαφέρει τι μπορεί να προσφέρει αυτή η τεχνολογία στη ζωή των ανθρώπων και πώς μπορεί να την κάνει καλύτερη». Η ίδια θεωρεί ότι αυτό είναι κάτι που συχνά ξεχνά η βιομηχανία. «Πρέπει να παραμείνουμε προσγειωμένοι και να θυμόμαστε πως ό,τι δημιουργούμε πρέπει να βοηθά τους ανθρώπους να ζουν καλύτερα. Και αυτό σημαίνει ότι έχουμε την υποχρέωση να σκεφτόμαστε τόσο τι προσφέρει το προϊόν στον πλανήτη και στη ζωή γενικότερα, όσο και το πώς λειτουργεί για τον μέσο άνθρωπο».
Διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικές ανάγκες
Η συζήτηση αναπόφευκτα φτάνει και στο θέμα της θέσης μιας γυναίκας σε έναν χώρο όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, ειδικά σε τεχνικούς τομείς, όπως η ρύθμιση των αναρτήσεων ενός αυτοκινήτου, αντικείμενο με το οποίο έχει επίσης ασχοληθεί. Η Χάγκλουντ αποφεύγει τις εύκολες απαντήσεις. «Νομίζω ότι πρέπει πρώτα να αναγνωρίσουμε ότι όλοι είμαστε διαφορετικοί άνθρωποι. Η ποικιλομορφία δεν αφορά μόνο το φύλο, αλλά και το πολιτισμικό υπόβαθρο, τις εμπειρίες ζωής, τον τρόπο σκέψης. Όταν φέρνεις μαζί ανθρώπους με διαφορετικές εμπειρίες, δημιουργείς diversity [ποικιλομορφία] και αυτό είναι πολύ θετικό, γιατί βοηθά να γίνουν καλύτερα κατανοητές οι ανάγκες διαφορετικών ανθρώπων».
Παραδέχεται, πάντως, ότι η εμπειρία ενός άνδρα και μιας γυναίκας εξακολουθεί να διαμορφώνεται διαφορετικά μέσα στην κοινωνία. «Σε έναν ιδανικό κόσμο, το αν είσαι άνδρας ή γυναίκα δεν θα έπρεπε να είναι παράγοντας διαφοροποίησης. Όμως ας είμαστε ειλικρινείς, η εμπειρία τού να μεγαλώνεις ως άνδρας ή ως γυναίκα εξακολουθεί να είναι διαφορετική». Η ίδια δηλώνει τυχερή για το περιβάλλον που βρήκε στη Volvo. «Πάντοτε ένιωθα ότι με στήριζαν και μου έδιναν ευκαιρίες να εξελιχθώ. Είχα την αίσθηση ότι αυτό που είχε σημασία ήταν τι λέγεται και όχι ποιος το λέει. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει ακόμη δουλειά να γίνει και πρέπει να παραμένουμε σε εγρήγορση απέναντι στις προκαταλήψεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στην κοινωνία».
Επαναπροσδιορίζοντας τη ζώνη ασφαλείας
Η αφορμή της παρουσίας της στην Ελλάδα ήταν το λανσάρισμα του νέου Volvo EX60 στη χώρα μας. Στο μοντέλο αυτό, μεταξύ άλλων, η σουηδική φίρμα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει ένα αντικείμενο ταυτισμένο ιστορικά με την ίδια: τη ζώνη ασφαλείας. Περισσότερο από 65 χρόνια μετά την παρουσίαση της ζώνης τριών σημείων, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η νέα Multi-Adaptive Safety Belt ανοίγει μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση στην προστασία των επιβατών. «Η ζώνη ασφαλείας τριών σημείων είναι ίσως το πρώτο μεγάλο παράδειγμα του πώς η Volvo βασίζει την εξέλιξη της τεχνολογίας σε πραγματικά ατυχήματα και πραγματικούς ανθρώπους», εξηγεί η Όσα Χάγκλουντ. «Μελετήσαμε πώς τραυματίζονται οι άνθρωποι και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε καλύτερα το σώμα τους».
Το νέο σύστημα αξιοποιεί αισθητήρες μέσα και έξω από το αυτοκίνητο, ώστε να γνωρίζει όχι μόνο τι συμβαίνει γύρω από το όχημα, αλλά και ποιος βρίσκεται μέσα σε αυτό, δηλαδή το μέγεθος του σώματος, τη στάση του επιβάτη και τη θέση του καθίσματος. Χάρη στη μεγάλη υπολογιστική ισχύ του αυτοκινήτου, το EX60 μπορεί να αποφασίσει σε πραγματικό χρόνο πόση ακριβώς δύναμη πρέπει να ασκήσει η ζώνη στο σώμα κάθε ανθρώπου.
«Αυτό που θέλεις ουσιαστικά είναι να ασκείς όσο το δυνατόν μικρότερη δύναμη στο σώμα, αρκετή όμως ώστε να μην επιτρέψεις στον επιβάτη να χτυπήσει στο εσωτερικό του αυτοκινήτου», λέει. «Η ακριβής δύναμη αποφασίζεται εκείνη τη στιγμή, σε πραγματικό χρόνο, μέσα στο αυτοκίνητο. Βέβαια το σύστημα έχει ήδη “εκπαιδευτεί” πάνω σε διαφορετικά σενάρια και δεδομένα. Και χάρη στα over-the-air updates, όσο περισσότερα μαθαίνουμε τόσο μπορούμε να βελτιώνουμε περαιτέρω τη λειτουργία του».
Με στόχο τα μηδενικά ατυχήματα
Παρότι τα σύγχρονα αυτοκίνητα έχουν φτάσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ασφάλειας, η Volvo επιμένει πως υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μπροστά. «Το όραμά μας παραμένει το εξής: στοχεύουμε στα μηδενικά ατυχήματα. Κανείς δεν θα έπρεπε να εμπλέκεται σε σύγκρουση. Ίσως να μη φτάσουμε ποτέ απολύτως σε αυτό το σημείο, όμως η Volvo δεν πρόκειται ποτέ να σταματήσει να προσπαθεί».
Η νέα εποχή, ωστόσο, φέρνει και καινούργιες προκλήσεις· η υπερβολική εμπιστοσύνη στα ηλεκτρονικά συστήματα είναι μία από αυτές. «Αν βλέπεις κάτι που λειτουργεί σωστά κατά το 99% του χρόνου, υπάρχει ο κίνδυνος να μην μπορέσεις να αντιδράσεις στο 1% που δεν θα λειτουργήσει». Η ίδια θεωρεί ότι μεγάλο μέρος της σύγχρονης συζήτησης γύρω από τα ηλεκτρονικά συστήματα υποβοήθησης του οδηγού κινείται σε λάθος κατεύθυνση. «Υπάρχουν δύο διαφορετικές φιλοσοφίες: Η μία είναι να χρησιμοποιήσεις την τεχνολογία σαν να τοποθετείς έναν “αστυνομικό” δίπλα στον οδηγό, που συνεχώς λέει “πήγαινε πιο αργά”, “κοίτα εκεί”, “μην κάνεις αυτό”».
Νέες προκλήσεις
Η φιλοσοφία της Volvo, όπως τονίζει, είναι σχεδόν η αντίθετη. «Η ζωή των ανθρώπων δεν είναι η οδήγηση, αλλά τα πρόσωπα που αγαπούν, τα μέρη όπου θέλουν να πάνε, οι εμπειρίες που επιθυμούν να ζήσουν. Το αυτοκίνητο είναι το μέσο για όλα αυτά. Επομένως, αντί να ζητάμε από τον άνθρωπο να προσαρμοστεί στην τεχνολογία, θέλουμε η τεχνολογία να προσαρμόζεται στον άνθρωπο». Αυτό εξηγεί και γιατί τα σύγχρονα συστήματα επιτήρησης του οδηγού της Volvo έχουν σχεδιαστεί όχι για να «τιμωρούν» τον οδηγό, αλλά για να αντιλαμβάνονται πότε είναι κουρασμένος, αγχωμένος ή αφηρημένος. «Αν ένα σύστημα σε ενοχλεί συνεχώς χωρίς λόγο, θα σταματήσεις να το εμπιστεύεσαι. Και τότε δεν θα υπάρχει πραγματικό όφελος στο κομμάτι της ασφάλειας», τονίζει.
«Η ζωή των ανθρώπων δεν είναι η οδήγηση, αλλά τα πρόσωπα που αγαπούν, τα μέρη όπου θέλουν να πάνε, οι εμπειρίες που επιθυμούν να ζήσουν. Το αυτοκίνητο είναι το μέσο για όλα αυτά».
Καθώς η κουβέντα μεταφέρεται στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και στα SUV, η Όσα Χάγκλουντ εξηγεί πως κάθε νέα αρχιτεκτονική δημιουργεί διαφορετικές προκλήσεις. «Στα αυτοκίνητα εσωτερικής καύσης υπάρχει ένας μεγάλος κινητήρας μπροστά, που δημιουργεί συγκεκριμένες δυσκολίες σε μια μετωπική σύγκρουση. Όταν αυτός ο κινητήρας λείπει, όπως σε ένα EV, έχεις περισσότερο χώρο για απορρόφηση ενέργειας. Τότε όμως εμφανίζεται μια νέα πρόκληση, καθώς η μπαταρία δεν επιτρέπεται να παραμορφωθεί. Γι’ αυτό δημιουργούμε έναν ξεχωριστό “κλωβό ασφαλείας” και για την μπαταρία, όπως ακριβώς προστατεύουμε και τους επιβάτες».
Όσο για το μέλλον της πλήρως αυτόνομης οδήγησης, παραμένει μάλλον προσγειωμένη. «Νομίζω ότι αυτό το μέλλον απέχει ακόμη πολύ. Και πάντα θα υπάρχει το απρόβλεπτο. Κάτι μπορεί να πέσει στον δρόμο, ίσως να συμβεί και κάτι που δεν είχε προβλεφθεί. Επομένως, για πολλά χρόνια ακόμη πρέπει να συνεχίσουμε να εξελίσσουμε τόσο τα συστήματα αποφυγής ατυχημάτων όσο και την προστασία των επιβατών σε περίπτωση που ένα ατύχημα τελικά συμβεί».
