Είναι μάλλον δύσκολο να φανταστεί κανείς το κυριακάτικο τραπέζι χωρίς το ταψί με τις λεμονάτες, ριγανάτες πατάτες με τις τραγανές ακρούλες. Ή τα καλοκαίρια χωρίς μπάμιες και φασολάκια χωρίς μελωμένες πατατούλες και μια παρτίδα χρυσαφιές τηγανητές πατάτες δίπλα στα κεφτεδάκια και στη χωριάτικη. Όταν δεν έχουμε προλάβει να ψωνίσουμε, μια κατσαρόλα πατάτες γιαχνί δίνει τη λύση. Είναι βασικό συστατικό πολλών ελληνικών φαγητών οι ταπεινοί κόνδυλοι που έφτασαν στην Ευρώπη από τη Νότια Αμερική την εποχή των Ανακαλύψεων, για να θρέψουν πολλούς λαούς σε δύσκολες εποχές. Και την ένταξή τους στο ελληνικό διαιτολόγιο την οφείλουμε στον Ιωάννη Καποδίστρια.
Πατάτες καλλιεργούνταν ήδη σε μικρό βαθμό στα Επτάνησα όταν το 1828 ο Καποδίστριας ανέλαβε καθήκοντα Κυβερνήτη της Ελλάδας. Η ιστορία ότι χρειάστηκε να θέσει σε εφαρμογή ένα σχέδιο «αντίστροφης ψυχολογίας» για να τις δοκιμάσουν οι δύσπιστοι, κλείνοντάς τις σε μια αποθήκη και βάζοντας φρουρούς να τις φυλάνε για να θεωρηθεί ότι είναι πολύτιμες και να τις κλέψουν, είναι μύθευμα, όπως εξηγεί στο βιβλίο του Μύθοι, παρεξηγήσεις και άβολες αλήθειες της ελληνικής Ιστορίας, ο Σταύρος Παναγιωτίδης. Όπως επισημαίνει ο κοινωνιολόγος με διδακτορικό στην Ιστορία συγγραφέας, ανάλογες διηγήσεις συναντάμε και σε άλλες χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ρωσία, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές. Ακόμη και χωρίς το κόλπο, πάντως, με τον «απαγορευμένο καρπό», έδειξε σοβαρό ενδιαφέρον για τη διάδοση της καλλιέργειας της πατάτας. Ήταν κομμάτι του επισιτιστικού του πλάνου. Τα πρώτα βήματα έγιναν με τον ίδιο να απευθύνει αιτήματα για σπόρους και τεχνογνωσία εντός και εκτός Ελλάδας, να φέρνει ειδικούς και να επιβλέπει τις φυτεύσεις στην Αίγινα και στον Πόρο, με τη συνέχεια να γράφεται στο Γεωργικό Σχολείο που ίδρυσε στην Τίρυνθα.
 |
 |
Χορταστική και οικονομική, η πατάτα ήρθε, έμεινε, και εκπλήρωσε τον σκοπό της και με το παραπάνω. Συστατικό- μπαλαντέρ, μια που βοηθούσε το φαγητό να αυγατίσει, να φτουρίσει, να ταΐσει πολλά στόματα σε οικογένειες που είχαν μπόλικα, τρύπωσε στις κατσαρόλες, απλώθηκε στα ταψιά, άλλαξε τη μορφή πολλών συνταγών της λαϊκής κουζίνας, γέννησε νέες και πήρε μόνιμη θέση στο ελληνικό τραπέζι. Ταίριαξε εξαιρετικά με το ελαιόλαδο, το κρεμμύδι και την επίσης ξενόφερτη ντομάτα, που διέσχισε και αυτή τον Ατλαντικό. Μαγειρεύτηκε με το κρέας και με τα αυγά. Έγινε γιαχνί, ψευτοκεφτέδες, πατατόψωμα και πατατόπιτες, μπήκε στη σκορδαλιά, έθρεψε γενιές και γενιές.
 |
 |
Κάθε τόπος βρήκε τους δικούς του τρόπους να τις μαγειρεύει. Οι νησιώτικες ομελέτες όπως η φρουτάλια ή φουρτάλια της Άνδρου, που κάποτε την τηγάνιζαν κυρίως με γλίνα (χοιρινό λίπος) και τα σφουγγάτα που κάνουν στη Μυτιλήνη, στην Κρήτη, και σ΄άλλα μέρη, οι πενταράτες πατάτες από την Νάξο, που μαγειρεύονται με μπόλικο κρεμμύδι, πιπεριές, κολοκυθάκια και μυρωδικά, η πατατόπιτα ή πατέ ή μπομπότα Τήνου, που έβγαζε από παλιά άφθονες πατάτες στην εύφορη πεδιάδα της Κώμης, είναι μερικές μόνο συνταγές που απεικονίζουν το πώς ενσωματώθηκε στις τοπικές κουζίνες της χώρας μας. Είναι και η πατατοσαλάτα με σύγλινο, πορτοκάλι και ελιές από τη Μάνη, η γκουρκουλόπιτα με πατάτες και πράσα από το Ζαγόρι, οι οφτές πατάτες της Κρήτης, οι ναξιώτικοι πατατοκεφτέδες, το αμοργιανό πατατάτο. Παρακάτω θα βρείτε πολλές παραδοσιακές συνταγές με πατάτες. Δοκιμάστε και τις κοκκινιστές τσακώνικες, με γλυκό τραχανά, που στην τοπική ιδιόλεκτο λέγονται «μπατάτσε με τραχανά». Η συνταγή είναι της Ελένης Τσουκάτου, από το βιβλίο Γεύσεις Τσακώνων της Ελένης Μάνου, ερευνήτριας της τσακώνικης παράδοσης και οικιακής μαγείρισσας. Είναι ακριβώς αυτό που λέγαμε παραπάνω: φαγητό για να φτουρίσει.
Δείτε εδώ 26 παραδοσιακές ελληνικές συνταγές με πατάτες.
