Στις 30 Ιουλίου 1912 πέθανε στο Τόκιο ο αυτοκράτορας Μεϊτζί, ο οποίος εγκαινίασε την ομώνυμη εποχή στην ιστορία της Ιαπωνίας. Τον διαδέχθηκε ο γιος του, Γιοσιχίτο, ο οποίος έμεινε γνωστός ως αυτοκράτορας Ταϊσό και εισήγαγε τη χώρα σε μια διαφορετική πολιτική και κοινωνική φάση. Η εποχή Μεϊτζί είχε ταυτιστεί με τον εκσυγχρονισμό και την ανάδειξη της Ιαπωνίας σε μεγάλη δύναμη· η εποχή Ταϊσό θα συνδεόταν με μια πιο ανοιχτή πολιτική ζωή, αλλά και με τις αντιφάσεις μιας κοινωνίας που άλλαζε με ταχύτητα.
Ο Μεϊτζί ανέβηκε στον θρόνο το 1867, σε μια περίοδο κατά την οποία το σογκουνάτο Τοκουγκάβα κατέρρεε και η Ιαπωνία αναγκαζόταν να εγκαταλείψει την πολύχρονη πολιτική απομόνωσής της. Η Αποκατάσταση Μεϊτζί του 1868 εγκαινίασε μια σειρά βαθιών μεταρρυθμίσεων: καταργήθηκε το φεουδαρχικό σύστημα, δημιουργήθηκε ενιαίο κράτος, θεσπίστηκε υποχρεωτική εκπαίδευση και συγκροτήθηκε σύγχρονος στρατός, ενώ η κυβέρνηση επένδυσε συστηματικά στη βιομηχανία, στις μεταφορές και στις υποδομές. Το 1889 η χώρα απέκτησε σύνταγμα και κοινοβούλιο, διατηρώντας ωστόσο ιδιαίτερα ισχυρές εξουσίες για τον αυτοκράτορα και τους στενούς συμβούλους του.
Μέσα σε λιγότερο από μισό αιώνα η Ιαπωνία είχε μετατραπεί σε μία από τις ισχυρότερες χώρες της Ασίας. Η νίκη της στον Α΄ Σινοϊαπωνικό Πόλεμο (1894-1895) και, κυρίως, η επικράτησή της επί της Ρωσίας στον Ρωσοϊαπωνικό Πόλεμο (1904-1905) αιφνιδίασαν τη διεθνή κοινότητα και κατέστησαν σαφές ότι μια νέα δύναμη είχε εμφανιστεί στον παγκόσμιο χάρτη. Ταυτόχρονα, όμως, η επιτυχία αυτή συνοδεύτηκε από την ενίσχυση του στρατού, την ανάπτυξη ενός έντονου εθνικισμού και την επέκταση της ιαπωνικής επιρροής στην Κορέα και τη Μαντζουρία.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, η υγεία του αυτοκράτορα Μεϊτζί είχε επιδεινωθεί. Ο θάνατός του στις 30 Ιουλίου 1912 προκάλεσε βαθιά συγκίνηση στην Ιαπωνία. Η κηδεία του, που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο, αποτέλεσε μια μεγάλη κρατική τελετή και έδωσε την ευκαιρία στο καθεστώς να παρουσιάσει την περίοδο της βασιλείας του ως μια ενιαία πορεία εθνικής αναγέννησης και προόδου.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε την ημέρα της κηδείας η αυτοκτονία του στρατηγού Νόγκι Μαρεσούκε και της συζύγου του. Ο Νόγκι, ένας από τους γνωστότερους στρατιωτικούς της περιόδου, ακολούθησε τον νεκρό αυτοκράτορα στον θάνατο σύμφωνα με μια παλαιά σαμουραϊκή παράδοση. Η πράξη του αντιμετωπίστηκε από ορισμένους ως ύστατη έκφραση πίστης και αφοσίωσης, αλλά από άλλους ως αναχρονιστικό κατάλοιπο ενός κόσμου που η ίδια η εποχή Μεϊτζί είχε επιχειρήσει να ξεπεράσει.
Τον καιρό του θανάτου του Μεϊτζί, η χώρα είχε ήδη αλλάξει ριζικά. Ωστόσο, ο διάδοχός του δεν επρόκειτο να ασκήσει τον ίδιο ρόλο. Ο Γιοσιχίτο αντιμετώπιζε από νεαρή ηλικία σοβαρά προβλήματα υγείας και σταδιακά αποσύρθηκε από τα δημόσια καθήκοντά του. Η περιορισμένη παρουσία του επέτρεψε στην κυβέρνηση, στα πολιτικά κόμματα και στο κοινοβούλιο να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή στη λήψη των αποφάσεων.
Ετσι άρχισε η περίοδος που οι ιστορικοί αποκαλούν συχνά «Δημοκρατία Ταϊσό». Αν και η Ιαπωνία παρέμενε συνταγματική μοναρχία με ισχυρό αυτοκρατορικό θεσμό, η κοινοβουλευτική πολιτική γνώρισε πρωτοφανή ανάπτυξη. Τα πολιτικά κόμματα απέκτησαν μεγαλύτερο βάρος, ο Τύπος έγινε πιο δραστήριος, τα εργατικά και κοινωνικά κινήματα άρχισαν να οργανώνονται και οι δημόσιες συζητήσεις για τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις πολλαπλασιάστηκαν.
Η περίοδος αυτή συμπίπτει επίσης με μια εποχή έντονης οικονομικής ανάπτυξης. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δημιούργησε νέες ευκαιρίες για τις ιαπωνικές εξαγωγές, καθώς οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες είχαν στραφεί στις πολεμικές ανάγκες. Η παραγωγή αυξήθηκε, οι πόλεις αναπτύχθηκαν και διαμορφώθηκε μια ευρύτερη μεσαία τάξη. Ταυτόχρονα, όμως, η ταχεία ανάπτυξη συνοδεύτηκε από πληθωρισμό, εργατικές κινητοποιήσεις και κοινωνικές εντάσεις, όπως οι μεγάλες «Εξεγέρσεις του Ρυζιού» το 1918, όταν χιλιάδες πολίτες διαμαρτυρήθηκαν για την εκτίναξη των τιμών των βασικών αγαθών.
Το 1925 θεσπίστηκε η καθολική ψηφοφορία για όλους τους άνδρες άνω των 25 ετών, ένα από τα σημαντικότερα βήματα εκδημοκρατισμού στην ιστορία της χώρας. Την ίδια χρονιά, όμως, ψηφίστηκε και ο Νόμος για τη Διατήρηση της Δημόσιας Τάξης, ο οποίος έδινε στις αρχές ευρείες δυνατότητες καταστολής οργανώσεων και ιδεών που θεωρούνταν απειλή για το κράτος και τον αυτοκρατορικό θεσμό. Η αντίφαση αυτή αποτύπωνε τα όρια της «δημοκρατίας Ταϊσό»: η πολιτική συμμετοχή διευρυνόταν, αλλά ταυτόχρονα ενισχύονταν οι μηχανισμοί ελέγχου της κοινωνίας.
Στο εξωτερικό, η Ιαπωνία συνέχισε να διευρύνει την επιρροή της στην Ανατολική Ασία. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατέλαβε γερμανικές κτήσεις στον Ειρηνικό και στην Κίνα, ενώ μετά τη λήξη του πολέμου αναγνωρίστηκε ως μία από τις μεγάλες δυνάμεις του διεθνούς συστήματος και έγινε ιδρυτικό μέλος της Κοινωνίας των Εθνών. Παρά τις πιο φιλελεύθερες τάσεις στο εσωτερικό, οι επεκτατικές φιλοδοξίες της χώρας δεν εγκαταλείφθηκαν.
Ο ίδιος ο αυτοκράτορας Ταϊσό παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο των εξελίξεων. Από το 1921 τα καθήκοντά του ασκούσε ως αντιβασιλέας ο γιος του, πρίγκιπας Χιροχίτο, ο μετέπειτα αυτοκράτορας Σόουα. Οταν ο Ταϊσό πέθανε το 1926, η Ιαπωνία εισερχόταν ήδη σε μια νέα εποχή, κατά την οποία ο στρατός θα αποκτούσε ολοένα μεγαλύτερη επιρροή και ο μιλιταρισμός θα οδηγούσε τελικά τη χώρα στον δρόμο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ετσι, ο θάνατος του Μεϊτζί στις 30 Ιουλίου 1912 αποτέλεσε το σημείο μετάβασης από την περίοδο της θεαματικής οικοδόμησης του σύγχρονου ιαπωνικού κράτους σε μια εποχή όπου η χώρα αναζητούσε μια νέα ισορροπία ανάμεσα στον κοινοβουλευτισμό, την κοινωνική αλλαγή και τις αυξανόμενες διεθνείς φιλοδοξίες της. Αυτή η σύντομη περίοδος σχετικής πολιτικής φιλελευθεροποίησης θα αποδεικνυόταν τελικά προσωρινή, αλλά άφησε το δικό της, ξεχωριστό αποτύπωμα στην ιστορία της σύγχρονης Ιαπωνίας.
