Στις 22 Ιουλίου 1969, ο δικτάτορας της Ισπανίας Φρανθίσκο Φράνκο παρουσίασε ενώπιον των Κορτές τον άνθρωπο που είχε επιλέξει για να τον διαδεχθεί στην ηγεσία της χώρας. Ηταν ο 31χρονος τότε Χουάν Κάρλος ντε Μπορμπόν, εγγονός του τελευταίου βασιλιά της Ισπανίας Αλφόνσου ΙΓ΄.
Η πρόταση εγκρίθηκε με συντριπτική πλειοψηφία από το νομοθετικό σώμα του καθεστώτος, ορίζοντας ότι μετά τον θάνατο ή την αποχώρηση του Φράνκο ο ισπανικός θρόνος θα περνούσε στον Χουάν Κάρλος.
Το ζήτημα της διαδοχής παρέμενε ανοιχτό σχεδόν από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας. Ο Φράνκο επέβαλε τη δικτατορία του σε ολόκληρη τη χώρα μετά τη νίκη των εθνικιστών στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, το 1939, χωρίς να επαναφέρει τον βασιλιά που είχε εγκαταλείψει τη χώρα μετά την ανακήρυξη της Δεύτερης Ισπανικής Δημοκρατίας το 1931.
Με τον νόμο περί διαδοχής του 1947, η Ισπανία ανακηρύχθηκε και πάλι βασίλειο, αλλά ο θρόνος παρέμεινε κενός. Ο Φράνκο διατήρησε ισόβια την αρχηγία του κράτους και απέκτησε το δικαίωμα να υποδείξει ο ίδιος τον μελλοντικό βασιλιά ή αντιβασιλέα.
Ο φυσικός διεκδικητής του θρόνου ήταν ο Δον Χουάν ντε Μπορμπόν, γιος του Αλφόνσου ΙΓ΄ και πατέρας του Χουάν Κάρλος. Οι σχέσεις του με τον Φράνκο, ωστόσο, ήταν κακές. Από την εξορία του, ο Δον Χουάν είχε ταχθεί υπέρ της αποκατάστασης μιας συνταγματικής μοναρχίας και είχε ασκήσει κριτική στον αυταρχικό χαρακτήρα του καθεστώτος.
Ο Φράνκο τον θεωρούσε υπερβολικά φιλελεύθερο και πολιτικά αναξιόπιστο. Προτίμησε επομένως να παρακάμψει τον πατέρα και να στραφεί στον γιο, του οποίου την εκπαίδευση μπορούσε να παρακολουθεί στενά.
Ο Χουάν Κάρλος είχε γεννηθεί στη Ρώμη το 1938, όπου ζούσε εξόριστη η ισπανική βασιλική οικογένεια. Το 1948, ύστερα από συμφωνία του Φράνκο με τον πατέρα του, εγκαταστάθηκε στην Ισπανία για να συνεχίσει εκεί τις σπουδές του.
Ακολούθησε στρατιωτική εκπαίδευση και στα τρία σώματα των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ παράλληλα προετοιμαζόταν για έναν ρόλο που παρέμενε ακαθόριστος. Το 1962 παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Σοφία της Ελλάδας, κόρη του βασιλιά Παύλου και της βασίλισσας Φρειδερίκης.
Στις 15 Ιουλίου 1969, ο Φράνκο κάλεσε τον Χουάν Κάρλος στην κατοικία του στο Ελ Πάρδο και τον ενημέρωσε ότι θα τον όριζε διάδοχό του «με τον τίτλο του βασιλιά». Μία εβδομάδα αργότερα, η απόφαση τέθηκε προς έγκριση στις Κορτές, τα μέλη των οποίων δεν είχαν αναδειχθεί μέσα από ελεύθερες δημοκρατικές εκλογές. Ο Φράνκο παρουσίασε τον πρίγκιπα ως εγγυητή της συνέχειας του καθεστώτος και της διατήρησης των θεμελιωδών αρχών του. Η επιλογή επικυρώθηκε με 491 ψήφους υπέρ και 19 κατά.
Ο Χουάν Κάρλος έλαβε τον ειδικά διαμορφωμένο τίτλο του «πρίγκιπα της Ισπανίας» και όχι τον παραδοσιακό τίτλο του πρίγκιπα των Αστουριών. Την επόμενη ημέρα ορκίστηκε πίστη στον αρχηγό του κράτους, στις θεμελιώδεις νομοθετικές πράξεις του καθεστώτος και στις αρχές του Εθνικού Κινήματος.
Η αποδοχή της διαδοχής επιδείνωσε τις ήδη τεταμένες σχέσεις του Χουάν Κάρλος με τον πατέρα του, ο οποίος εξακολουθούσε να θεωρεί τον εαυτό του νόμιμο κληρονόμο του ισπανικού θρόνου και δεν παραιτήθηκε επίσημα από τα δυναστικά του δικαιώματα παρά μόνο το 1977.
Ο Φράνκο πίστευε ότι είχε εξασφαλίσει τη συνέχεια του πολιτικού καθεστώτος που είχε οικοδομήσει. Οταν εκείνος πέθανε, στις 20 Νοεμβρίου 1975, ο Χουάν Κάρλος ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Ισπανίας. Αρχικά διατήρησε στην πρωθυπουργία τον Κάρλος Αρίας Ναβάρο, τον οποίο αντικατέστησε τον Ιούλιο του 1976 με τον Αδόλφο Σουάρεθ.
Με την υποστήριξη του βασιλιά, η κυβέρνηση Σουάρεθ προχώρησε στη σταδιακή κατάργηση των θεσμών της δικτατορίας, στη νομιμοποίηση των πολιτικών κομμάτων, στις πρώτες ελεύθερες εκλογές του 1977 και στην ψήφιση του δημοκρατικού Συντάγματος του 1978. Ετσι, η επιλογή που είχε γίνει το 1969 για να εξασφαλίσει τη συνέχεια του φρανκικού καθεστώτος συνδέθηκε τελικά με τη μετάβαση της Ισπανίας στην κοινοβουλευτική δημοκρατία.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
