Κατά τον 15ο και τις αρχές του 16ου αιώνα, η Ευρώπη γνώρισε μεγάλες πολιτικές, κοινωνικές και πνευματικές μεταβολές. Το πολιτιστικό κίνημα της Αναγέννησης, το οποίο είχε αναπτυχθεί πρώτα στις ιταλικές πόλεις του Βορρά, άρχισε να εξαπλώνεται και στις χώρες της βόρειας Ευρώπης, μεταφέροντας ένα νέο ιδεώδες βασισμένο στην αναβίωση της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας, στην κριτική σκέψη και την πίστη στις δυνατότητες του ανθρώπου. Ενας από τους κύριους εκπροσώπους του αναγεννησιακού ανθρωπισμού υπήρξε ένας Ολλανδός καθολικός ιερέας, ο Ερασμος (Desiderius Erasmus Roterodamus), ο οποίος έμελλε να επιτελέσει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του ουμανισμού στη βόρεια Ευρώπη.
Ο Ερασμος γεννήθηκε στο Ρότερνταμ, πιθανότατα στις 28 Οκτωβρίου 1466. Ηταν νόθος γιος του καθολικού ιερέα, γραφέα και διανοούμενου της εποχής Γεράρδου και της κόρης ενός γιατρού, της Μαργαρίτας, η οποία πιθανολογείται ότι ήταν η οικονόμος του σπιτιού του. Η μητέρα του είχε ακόμα έναν γιο από προηγούμενο γάμο της. Παρά το γεγονός ότι ένα τέκνο εκτός γάμου δεν γινόταν εύκολα αποδεκτό από την κοινωνία της εποχής, οι γονείς του Ερασμου φρόντισαν να λάβει καλή μόρφωση, εγγράφοντάς τον σε καλά σχολεία.
Η ζωή του σημαδεύτηκε νωρίς από μεγάλες δοκιμασίες. Γύρω στο 1483, οι γονείς του πέθαναν στην επιδημία πανώλης που είχε ξεσπάσει στην πόλη Γκούντα, όπου διέμενε η οικογένεια. Τα δύο αδέρφια επέστρεψαν στο Ρότερνταμ και το 1487 ο Ερασμος εισήλθε στη μονή των Αυγουστινιανών στο Στάιν. Λίγα χρόνια αργότερα χειροτονήθηκε ιερέας. Ποτέ του, ωστόσο, δεν ένιωσε πραγματικά να του ταιριάζει απόλυτα ο αυστηρός μοναστικός βίος. Αντίθετα, προτιμούσε να αφιερώνει τον περισσότερο χρόνο του στη μελέτη των αρχαίων συγγραφέων και στη συγγραφή λατινικών κειμένων, αναζητώντας μια βαθύτερη σύνθεση μεταξύ της κλασικής παιδείας και του Χριστιανισμού.
Η πνευματική του αξία έγινε σύντομα αντιληπτή από την εκκλησιαστική ιεραρχία. Το 1493 διορίστηκε γραμματέας του επισκόπου του Καμπραί, Ερρίκου του Μπέργκεν, γεγονός το οποίο του επέτρεψε να εγκαταλείψει το μοναστήρι και να αφιερωθεί στις σπουδές του. Με την οικονομική υποστήριξη του επισκόπου μετέβη στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, όπου και σπούδασε Θεολογία.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Ερασμος εξελίχθηκε σε έναν πραγματικό διανοούμενο της ευρωπαϊκής Αναγέννησης. Ταξίδεψε στη δυτική και την κεντρική Ευρώπη, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο φίλων και συνεργατών. Στην Αγγλία γνώρισε εξέχουσες προσωπικότητες, όπως ο Τζον Κόλετ και ο ελληνιστής Ουίλιαμ Γκρόσιν, και ανέπτυξε στενή φιλία με τον Τόμας Μορ.
Οι επαφές αυτές ενίσχυσαν τις ουμανιστικές του αντιλήψεις και συνέβαλαν στη διαμόρφωση του ιδεώδους μιας παιδείας, η οποία θα υπηρετούσε την ηθική καλλιέργεια και την πνευματική ελευθερία του ανθρώπου.
Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του κυρίως στη Βασιλεία και αργότερα στο Φράιμπουργκ, συνεχίζοντας αδιάκοπα τη συγγραφή, την επιμέλεια αρχαίων κειμένων και την αλληλογραφία με λόγιους από ολόκληρη την Ευρώπη. Παρά την επιδείνωση της υγείας του, παρέμεινε πνευματικά δραστήριος μέχρι το τέλος. Πέθανε στη Βασιλεία στις 12 Ιουλίου 1536, σε ηλικία εβδομήντα ετών.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης ΜηνακάκηςΑντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
