Ο Φρανσουά-Ογκύστ-Ρενέ υποκόμης του Σατωμπριάν γεννήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 1768, στο Σεν-Μαλό της Γαλλίας. Αν και αξιωματικός του Ιππικού, στην αρχή της Γαλλικής Επανάστασης αρνήθηκε να υποστηρίξει τον βασιλιά, καθώς όμως απογοητεύτηκε από αυτή, τον Απρίλιο του 1791 απέπλευσε για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επέστρεψε στη Γαλλία το 1792 και κατατάχθηκε στη Στρατιά των Εμιγκρέδων, για να πολεμήσει εναντίον των δυνάμεων της Δημοκρατίας. Ωστόσο, η νέα στρατιωτική του πορεία αποδείχθηκε σύντομη καθώς ένας τραυματισμός στην πολιορκία του Τιονβίλ τον ανάγκασε να αποστρατευτεί.
Το Μάιο του 1793 μετέβη ως εξόριστος στην Αγγλία, όπου συντηρούσε τον εαυτό του μεταφράζοντας και διδάσκοντας γαλλικά. Στο Λονδίνο, επηρεασμένος από τις πρόσφατες εξελίξεις στη Γαλλία, ολοκλήρωσε το έργο του Δοκίμιο για τις Επαναστάσεις, μια επισκόπηση της παγκόσμιας ιστορίας με παραλληλισμούς μεταξύ αρχαίων και σύγχρονων επαναστάσεων.
Το 1800, αξιοποιώντας την αμνηστία που παραχώρησε ο Ναπολέων, επέστρεψε στο Παρίσι, όπου εργάστηκε ως ανεξάρτητος δημοσιογράφος, ενώ παράλληλα συνέχισε τη συγγραφή βιβλίων. Την ίδια εποχή, ο Σατωμπριάν κατάφερε να βρει γέφυρες επικοινωνίας μεταξύ Χριστιανισμού και Ορθολογισμού, όπως φαίνεται από Το πνεύμα του Χριστιανισμού. Χάρη στο συγκεκριμένο έργο, το οποίο έδωσε νέα ώθηση στον καθολικισμό στη Γαλλία, κέρδισε την εύνοια του Ναπολέοντα, με αποτέλεσμα να διοριστεί πρώτος γραμματέας της πρεσβείας στο Βατικανό το 1803.
Το 1805, δημοσίευσε το μυθιστόρημα Ρενέ, το οποίο αφηγείται την ιστορία μιας αδελφής που μπαίνει σε μοναστήρι αντί να παραδοθεί στο πάθος της για τον αδελφό της – ένα έργο που θεωρείται αφετηριακό ενός ρομαντικού ρεύματος μελαγχολικών ηρώων που υπέφεραν από αόριστες, ανικανοποίητες επιθυμίες. Ακολούθησαν Οι μάρτυρες (1809), ένα πεζό έπος για τους πρώτους χριστιανούς μάρτυρες στη Ρώμη, και η Διαδρομή από το Παρίσι στην Ιερουσαλήμ (1811), μια αφήγηση των πρόσφατων ταξιδιών του στη Μεσόγειο. Με την παλινόρθωση της μοναρχίας των Βουρβόνων το 1814, οι ελπίδες του για πολιτική καριέρα αναθερμάνθηκαν.
Το 1815 έγινε υποκόμης και μέλος της Βουλής των Ομότιμων. Το 1821, πέρασε στο Βερολίνο έξι μήνες ως πρεσβευτής και το επόμενο έτος έγινε πρεσβευτής στο Λονδίνο. Αργότερα, ανέλαβε τη θέση του υπουργού Εξωτερικών και οδήγησε τη Γαλλία στον πόλεμο με την Ισπανία με στόχο την αποκατάσταση του βασιλιά Φερδινάνδου Ζ΄. Αν και η εκστρατεία στέφθηκε από επιτυχία, το υψηλό κόστος του πολέμου μείωσε το κύρος του.
Αξιοσημείωτο είναι πάντως ότι, παρά τη στάση που κράτησε απέναντι στην Ισπανία, στην περίπτωση της Ελλάδας κινήθηκε διαφορετικά. Κατά το ταξίδι του στη Μεσόγειο, ο ελληνικός χώρος υπήρξε μία από τις πρώτες στάσεις του, όπως μαρτυρά το Οδοιπορικό, που εκδόθηκε το 1806 και στο οποίο ήδη υπάρχουν «φιλελληνικά» στοιχεία. Με το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, εκτός από την επανέκδοση του Οδοιπορικού ο Σατωμπριάν συνδέθηκε με φιλελληνικές εταιρείες και έγραψε το Υπόμνημα περί της Ελλάδος, στο οποίο υποστήριζε τις ελληνικές θέσεις από νομικής, ιστορικής αλλά και ηθικής άποψης. Ο ίδιος, άλλωστε, υποστήριζε πως ήταν δημοκρατικός εκ φύσεως, μοναρχικός εξαιτίας της λογικής και υποστηρικτής των Βουρβόνων για λόγους τιμής.
Το 1830, μετά την Ιουλιανή Επανάσταση, η άρνησή του να ορκιστεί πίστη στον Λουδοβίκο-Φίλιππο οδήγησε στο τέλος της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Αποσύρθηκε από την πολιτική ζωή για να αφιερωθεί στη συγγραφή των απομνημονευμάτων του, την οποία είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Τα τελευταία του χρόνια έζησε ως ερημίτης σε ένα διαμέρισμα στην οδό Du Bac στο Παρίσι.
Το τελευταίο του έργο, μια βιογραφία του Αρμάν Ζαν ντε Μπουτιγιέ ντε Ρανσέ, ενός πρώην κοσμικού Γάλλου αριστοκράτη του 17ου αιώνα που ίδρυσε το τάγμα των Τραπιστών μοναχών, δημοσιεύθηκε το 1844, ενώ μέχρι και το 1847 συνέχισε να αναθεωρεί τα απομνημονεύματά του, τα οποία δημοσιεύθηκαν το 1849-50. Ο Σατωμπριάν πέθανε στις 4 Ιουλίου 1848, σε ηλικία 79 ετών, εν μέσω της Επανάστασης του ίδιου έτους, και θάφτηκε, όπως είχε ζητήσει, στο νησί Γκραν Μπε κοντά στο Σαν-Μαλό, που ήταν προσβάσιμο μόνο με χαμηλή παλίρροια.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
