Ο Φραντς Κάφκα γεννήθηκε στην Πράγα, σε μια ιδιαίτερα αυστηρή οικογένεια Γερμανοεβραίων. Παρότι ήταν ένα υπάκουο και μάλλον δειλό παιδί, που είχε καλές επιδόσεις στο σχολείο και έχαιρε της συμπάθειας των δασκάλων του, άρχισε σταδιακά να κυριαρχείται από μια ριζοσπαστική και ανυπότακτη διάθεση. Η αντίθεσή του στο κοινωνικό στάτους έγινε εμφανής όταν, ως έφηβος, δήλωσε ότι είναι σοσιαλιστής και άθεος. Παρ’ όλα αυτά η ενήλικη ζωή του ήταν μάλλον συμβατική.
Ως Εβραίος ήταν απομονωμένος από τη γερμανική κοινότητα στην Πράγα και, ταυτόχρονα, ως διανοούμενος ήταν αποξενωμένος από την εβραϊκή του κληρονομιά. Στεκόταν θετικά απέναντι στις τσέχικες πολιτικές και πολιτιστικές φιλοδοξίες, αλλά ταυτόχρονα ήταν ταυτισμένος με τη γερμανική κουλτούρα.
Αυτά τα αντιφατικά δεδομένα συνέβαλαν στη διαμόρφωση της ιδιαίτερης ιδιοσυγκρασίας του και, παράλληλα, τροφοδότησαν τη θλίψη που ένιωθε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Το 1901 γράφτηκε στη Νομική Σχολή, από όπου αποφοίτησε τον Ιούνιο του 1906.
Δύο χρόνια αργότερα, βρήκε δουλειά στον Οργανισμό Ασφάλισης Εργατικών Ατυχημάτων, ενώ παράλληλα αφιέρωνε αρκετό χρόνο στη συγγραφή. Εργαζόταν πάνω στα γραπτά του έως αργά το βράδυ, με αποτέλεσμα σύντομα να υποφέρει από αϋπνία και να παρουσιάζει διάφορα άλλα προβλήματα υγείας.
Το 1912, η κατάσταση είχε γίνει τόσο δύσκολη που σε γράμμα του προς τον φίλο του Μαξ Μπροντ ανέφερε ότι είχε φτάσει πολύ κοντά στην αυτοκτονία. Το 1909 και το 1913, πέρασε κάποιο χρονικό διάστημα στη Ρίβα ντελ Γκάρντα σε μια κλινική γνωστή για τη θεραπεία ψυχικών διαταραχών.
Οσο ζούσε, ο Κάφκα δημοσίευσε απρόθυμα λίγα μόνο από τα γραπτά του ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν Η Κρίση, που εκδόθηκε το 1913, και Η Μεταμόρφωση, που εκδόθηκε δύο χρόνια αργότερα. Τον Αύγουστο του 1917, η υγεία του κλονίστηκε ακόμα περισσότερο, με τα συμπτώματα της φυματίωσης –τα πρώτα σημάδια αναπνευστικών προβλημάτων είχαν διαφανεί ήδη από την εποχή της αποφοίτησής του από το πανεπιστήμιο– να είναι πλέον εμφανή.
Αρχικά, νοσηλεύτηκε στο Μεράνο, ενώ το 1920 πήγε σε ένα σανατόριο στα βουνά. Παρότι υπέφερε αρκετά -έφτασε, μάλιστα, σε σημείο να ζητήσει από τους θεράποντες γιατρούς να του δοθεί θανατηφόρα δόση οπίου-, τελικά ανάρρωσε και επέστρεψε στην Πράγα. Το 1923, ο Κάφκα πήγε στο Βερολίνο με στόχο να αφιερωθεί στη συγγραφή. Κατά τη διάρκεια διακοπών στις ακτές της Βαλτικής αργότερα την ίδια χρονιά γνώρισε την Ντόρα Ντάιμαντ, μια νεαρή Εβραία σοσιαλίστρια. Το ζευγάρι έζησε στο Βερολίνο μέχρι που η υγεία του Κάφκα επιδεινώθηκε σημαντικά. Τον Φεβρουάριο του 1924, μεταφέρθηκε στην κλινική του καθηγητή Hajek στη Βιέννη. Με την υγεία του να έχει κλονιστεί αρκετά λόγω της φυματίωσης, μεταφέρθηκε σε ένα εξειδικευμένο σανατόριο κοντά στη Βιέννη για θεραπεία. Η γενική κατάστασή του, όμως, ήταν τόσο κακή που μετά από μερικούς μήνες, τον Ιούνιο, πέθανε.
Λίγο πριν από τον θάνατό του, γεμάτος αμφιβολίες για το έργο του, ζήτησε την καταστροφή όλων των αδημοσίευτων χειραγράφων του. Ο Μαξ Μπροντ, ωστόσο, ως υπεύθυνος των έργων του, αγνόησε τις οδηγίες του και δημοσίευσε τα μυθιστορήματα Η Δίκη, Το Κάστρο και Αμερική, καθώς και μια συλλογή μικρότερων έργων, Το Σινικό Τείχος. Την εποχή του θανάτου του, ο Κάφκα είχε εκτιμηθεί μόνο από μια μικρή λογοτεχνική ομάδα. Ευρέως γνωστός έγινε μεταθανάτια – πρώτα στη Γαλλία και στις αγγλόφωνες χώρες, και μετά το 1945 στη Γερμανία και την Αυστρία, επηρεάζοντας σε μεγάλο βαθμό τη γερμανόφωνη λογοτεχνία. Μέχρι τη δεκαετία του 1960, αυτή η επιρροή είχε διευρυνθεί ακόμα περισσότερο, φτάνοντας και στη γενέτειρά του, την τότε κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία. Σήμερα, το έργο του Κάφκα, που έχει βασικό στοιχείο τη χαρακτηριστική σκοτεινή ατμόσφαιρα, θεωρείται πως συμβολίζει με ιδιαίτερο τρόπο το άγχος και την αποξένωση του κόσμου του 20ού αιώνα.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
