Είναι Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 1978, λίγα λεπτά μετά τις 11:00 το πρωί. Το επιβλητικό ξενοδοχείο Hilton της Λευκωσίας είναι γεμάτο από κόσμο, καθώς σε μια από τις αίθουσές του ξεκινούν σε λίγη ώρα οι εργασίες της 6ης Συνόδου του Κινήματος Αφροασιατικής Αλληλεγγύης (Afro-Asian Peoples’ Solidarity Organization – AAPSO) που αγωνίζεται κατά του ιμπεριαλισμού, της αποικιοκρατίας και του σιωνισμού. Μέσα στην αναστάτωση που επικρατεί, κανείς δεν δίνει σημασία σε δύο σοβαρούς νεαρούς οι οποίοι κατευθύνονται προς τη ρεσεψιόν ζητώντας να πληρώσουν τον λογαριασμό για τις μέρες που διέμειναν. Καταβάλλουν τα 608 δολάρια που τους ζητήθηκαν και απομακρύνονται λίγα μέτρα πιο πέρα. Οι κινήσεις τους είναι νευρικές, καθώς φέρουν μαζί τους όπλα.
Η εν ψυχρώ δολοφονία στο Hilton
Μόλις εντοπίζουν στο λόμπι τον 61χρονο γενικό γραμματέα του Κινήματος AAPSO Γιουσέφ ελ Σεμπάι, στενό συνεργάτη επί χρόνια του προέδρου της Αιγύπτου Ανουάρ Σαντάτ, βγάζουν τα πιστόλια των 0,45 in. που έφεραν πάνω τους και τον εκτελούν επί τόπου. Κατόπιν, ορμούν στην αίθουσα συνεδρίασης και, αφού αφοπλίζουν τους δύο Κύπριους αστυνομικούς που βρίσκονταν στον χώρο, κρατούν ομήρους όλους τους συνέδρους. Υπό την απειλή των πιστολιών και μιας απασφαλισμένης χειροβομβίδας, τους οδηγούν στην καφετέρια του ξενοδοχείου.
Εκεί θα τους χωρίσουν σε δύο ομάδες. Στη μια μεριά βάζουν όσους είναι Αραβες (Αιγύπτιοι, Παλαιστίνιοι, Σύροι, Σουδανοί και Ιρακινοί) και στην άλλη όλους τους υπόλοιπους (Αφρικανοί, Σοβιετικοί, Βορειοκορεάτες, Βιετναμέζοι και Κύπριοι, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και ο πρόεδρος του σοσιαλιστικού κόμματος ΕΔΕΚ, Βάσος Λυσσαρίδης). Οι τρομοκράτες απελευθερώνουν τη δεύτερη ομάδα και κρατούν υπό ομηρία μόνο τους Αραβες. Αυτό που ζητούν είναι να τους δοθεί ένα λεωφορείο προκειμένου να μεταβούν στο αεροδρόμιο της Λάρνακας και ακολούθως η κυπριακή κυβέρνηση να τους διαθέσει αεροσκάφος προκειμένου να διαφύγουν στο εξωτερικό.
Οι δύο νεαροί δράστες μπορεί να μη δείχνουν επαγγελματίες σε αυτό που κάνουν, αλλά με την αδρεναλίνη στα ύψη και έχοντας το χέρι στη σκανδάλη κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Ο ένας είναι ο 28χρονος Σαμίρ Μοχάμεντ Καντάρ 28 ετών, κάτοχος ιορδανικού διαβατηρίου, και ο άλλος ο 30χρονος Ζαγιέτ αλ Αλί, κάτοχος κουβεϊτιανού διαβατηρίου.
Η μεταφορά των ομήρων στο αεροδρόμιο
Στο ξενοδοχείο σπεύδει για διαπραγματεύσεις ο υπουργός Εσωτερικών και Αμυνας Χριστόδουλος Βενιαμίν ενώ ρόλο μεσολαβητή αναλαμβάνει οικειοθελώς και ο Λυσσαρίδης. Πράγματι στις 12:00 το μεσημέρι φθάνει στον χώρο στάθμευσης του ξενοδοχείου λεωφορείο της Αστυνομίας με οδηγό τον υπαστυνόμο Ανδρέα Στεφάνου ντυμένο με πολιτικά. Αφού του κάνουν σωματική έρευνα οι τρομοκράτες, αρχίσουν να βγάζουν τους ομήρους από το Hilton και να τους επιβιβάζουν στο λεωφορείο. Μαζί παίρνουν επίσης τόσο τον υπουργό Εσωτερικών και Αμυνας όσο και τον Λυσσαρίδη. Μάλιστα για εκφοβισμό όσων πολιτών και δημοσιογράφων είχαν συγκεντρωθεί γύρω από το ξενοδοχείο πυροβολούν μια φορά στον αέρα.
Στις 14:30 το μεσημέρι το πούλμαν φθάνει στο αεροδρόμιο της Λάρνακας. Στον πύργο ελέγχου βρίσκεται ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Σπύρος Κυπριανού που μόλις έχει επιστρέψει από επίσημο ταξίδι στην Αθήνα και έχει ενημερωθεί για τα τεκταινόμενα. Δίπλα του έχει τον πρόεδρο της Βουλής Αλέκο Μιχαηλίδη ο οποίος ενημερώνει για πρώτη φορά επισήμως την κυβέρνηση της Αιγύπτου για τις εξελίξεις.
Επιχείρηση «007»
Στις 16:00 το απόγευμα συγκαλείται έκτακτο υπουργικό συμβούλιο στον αστυνομικό σταθμό Λάρνακας όπου αποφασίζεται να δοθεί τελικά στους τρομοκράτες αεροσκάφος διαφυγής που θα επανδρώνονταν με τέσσερα στελέχη των Κυπριακών Αερογραμμών ως πλήρωμα. Επρόκειτο για ένα τετρακινητήριο Douglas DC-8, με την πτήση να λαμβάνει από τους ιθύνοντες του πύργου ελέγχου τον κωδικό πτήσης «007», παραπέμποντας σε ταινία κατασκοπείας του James Bond.
Ωρα 20:00, οι τρομοκράτες επιβιβάζονται στο αεροσκάφος με 12 ομήρους – τέσσερις Αιγύπτιους, τρεις Παλαιστίνιους, δύο Σύρους, έναν Μαροκινό, έναν Σουδανό κι έναν Σομαλό. Ο Βάσος Λυσσαρίδης ήταν από αυτούς που αφέθηκαν ελεύθεροι. Είκοσι λεπτά αργότερα το DC-8 απογειώνεται. Το θέμα είναι ότι δεν γνωρίζει πού μπορεί να προσγειωθεί. Αρχικά κατευθύνεται προς τον ελληνικό χώρο αλλά η Αθήνα ενημερώνει πως δεν επιθυμεί να το δεχθεί. Οι τρομοκράτες διατάζουν τους πιλότους να πάνε προς την Τρίπολη της Λιβύης αλλά και οι Αρχές του ηγέτη της χώρας Μουαμάρ Καντάφι αρνούνται να χορηγήσουν άδεια. Το αεροπλάνο κατευθύνεται τώρα προς την Αραβική Χερσόνησο. Περνάει από Σαουδική Αραβία, από Μπαχρέιν και αιτείται να προσγειωθεί στην Νότια Υεμένη. Και πάλι όμως εισπράττουν άρνηση. Τα καύσιμα εξαντλούνται. Τελευταία ελπίδα είναι να δοθεί το «πράσινο» φως από το Τζιμπουτί. Η παράλια χώρα της ανατολικής Αφρικής, που έχει ανακηρυχθεί ανεξάρτητο κράτος μόλις πριν από λίγους μήνες, συναινεί στο να προσγειωθεί το DC-8, αλλά μόνο για ανεφοδιασμό.
Δεν βρίσκουν πουθενά καταφύγιο
Οπότε στις 11:30 το πρωί της Κυριακής 19 Φεβρουαρίου 1978 πλέον, απογειώνεται εκ νέου προς άγνωστη κατεύθυνση. Οι δράστες δεν μπορούν να βρουν πουθενά καταφύγιο, οπότε η επιστροφή στη Λάρνακα φαντάζει μονόδρομος. Το ίδιο αντιλαμβάνεται και η κυπριακή κυβέρνηση που συγκαλεί νέο έκτακτο υπουργικό συμβούλιο για τον χειρισμό της κατάστασης. Μάλιστα ο Πρόεδρος της νήσου Σπύρος Κυπριανού τηλεφωνεί στον Αιγύπτιο ομόλογό του Ανουάρ Σαντάτ προκειμένου να τον διαβεβαιώσει ότι χειρίζεται προσωπικά την κρίση. Ο Σαντάτ τον επαινεί για τις προσπάθειες που καταβάλλει. Θα του κρύψει όμως μια σημαντική παράμετρο. Το γεγονός πως φοβόταν ότι οι Κύπριοι θα άφηναν κάποια στιγμή ελεύθερους τους τρομοκράτες και για τον λόγο αυτό ετοίμαζε αιφνιδιαστική επιχείρηση διάσωσης από Αιγύπτιους κομάντος.
Λίγο πριν από τις 17:30 την Κυριακή, το τετρακινητήριο Douglas DC-8 εμφανίζεται στον ουρανό της Λάρνακας. Οπως αναμενόταν, χαμήλωσε ύψος και τροχοδρόμησε και στάθμευσε περίπου 100 μέτρα από το κεντρικό κτίριο του αερολιμένα. Σχεδόν την ίδια ώρα το Κάιρο ενημερώνει την Κύπρο ότι αποστέλλει αεροπορικώς τον υφυπουργό Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι (σ.σ.: τον μετέπειτα γενικό γραμματέα του ΟΗΕ) προκειμένου να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις με τους αεροπειρατές.
Στο αεροδρόμιο μεταβαίνουν παράλληλα δυνάμεις της Διοίκησης Καταδρομών του κυπριακού Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ) της Κύπρου. Περίπου 80 άνδρες θα λάβουν θέσεις σε κατάλληλα σημεία απέναντι από το αεροπλάνο, ενώ ελεύθεροι σκοπευτές στοχεύουν με τις διόπτρες το πιλοτήριο, τις πόρτες και τα παράθυρα του DC-8.
Η δυσάρεστη έκπληξη με τους επιβαίνοντες στο αιγυπτιακό C-130
Οσο Στρατός και Αστυνομία οργανώνονται, οι τρομοκράτες συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις με τις Αρχές, απαιτώντας να τους δοθούν κυπριακά διαβατήρια και αεροπορικά εισιτήρια για να μεταβούν σε άλλη χώρα. Κομβικό ρόλο στις συζητήσεις διαδραματίζει για μια ακόμη φορά ο Βάσος Λυσσαρίδης. Γύρω στις 18:30 εμφανίζεται στον εναέριο χώρο και το αεροσκάφος της αιγυπτιακής κυβέρνησης. Πρόκειται για ένα θηριώδες μεταγωγικό C-130 Hercules που θα σταθμεύσει περίπου 700 μέτρα μακριά από το αεροπλάνο των αεροπειρατών.
Οι Κύπριοι εκτιμούν πως μεταφέρει τον υφυπουργό Εξωτερικών της βορειοαφρικανικής χώρας και σπεύδουν να τον υποδεχθούν. Ο Κύπριος υπουργός Επικοινωνιών και Δημοσίων Εργων Γεώργιος Τομπάζης κρατώντας μια ανθοδέσμη στα χέρια και συνοδευόμενος από τον αρχηγό της Αστυνομίας Σάββα Αντωνίου και τον υπασπιστή του προσεγγίζουν το μεταγωγικό. Οταν ανοίγει όμως η θύρα του, μένουν άναυδοι. Το κύτος του C-130 είναι γεμάτο πάνοπλους στρατιώτες. Εβδομήντα δύο οπλίτες της επίλεκτης ομάδας καταδρομών ετοιμάζονται να ανακαταλάβουν το αεροπλάνο των τρομοκρατών, ενώ μαζί τους έχουν φέρει κι ένα τζιπ.
Οπως ήταν λογικό, η κυπριακή κυβέρνηση αιφνιδιάζεται. Χωρίς περιστροφές ενημερώνεται ο Αιγύπτιος πρέσβης στο νησί ότι δεν υπάρχει καμία περίπτωση να επιτραπεί στους κομάντος του Σαντάτ να ανοίξουν πυρ στον αερολιμένα. Ο δε Βάσος Λυσσαρίδης εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με τους δύο τρομοκράτες και είναι έτοιμος να τους διαβεβαιώσει πως θα τους χορηγηθούν κυπριακά διαβατήρια προκειμένου να μεταβούν στην Αθήνα, αφού όμως πρώτα αφήσουν ελεύθερους τους ομήρους και παραδώσουν τα όπλα τους. Ολα δείχνουν πως επίκειται συμφωνία.
Η μάχη μεταξύ Αιγυπτίων και Κυπρίων κομάντος ξεκινά
Κι όμως, όλα θα ανατραπούν μέσα σε μια στιγμή. Το τζιπ των Αιγυπτίων εξέρχεται αιφνιδιαστικά από τα «σωθικά» του μεταγωγικού C-130 με τέσσερις κομάντος και κατευθύνεται προς το αεροπλάνο των τρομοκρατών, Πίσω από το όχημα ακολουθούν πεζή οι υπόλοιποι στρατιώτες που παίρνοντας θέση μάχης αρχίζουν να πυροβολούν κατά των αεροπειρατών. Από τα πυρά προκαλείται έκρηξη στο πιλοτήριο καθώς οι σφαίρες χτυπούν τον πυροσβεστήρα μιας από τις εξόδους κινδύνου. Επικρατεί πανικός.
Ο διοικητής των Κύπριων καταδρομέων, συνταγματάρχης Βύρων Παπαζώης, δίνει εντολή στους ελεύθερους σκοπευτές του να ανοίξουν πυρ κατά των Αιγυπτίων. Ακολουθεί μακελειό. Οι επιβαίνοντες στο αιγυπτιακό τζιπ πυροβολούν τις δεξαμενές του αεροπλάνου με τους ομήρους για να το ανατινάξουν. Ωστόσο ένας λοχαγός της Κυπριακής Εθνοφρουράς με κίνδυνο της ζωής του πλησιάζει και με μια χειροβομβίδα ανατινάζει το τζιπ. Συνάδελφοί του «θερίζουν» τους υπόλοιπους Αιγύπτιους που αδυνατούν να βρουν κάλυψη. Εχουν μετατραπεί σε κινούμενους στόχους. Κάποιοι τρέχουν να επιστρέψουν στο μεταγωγικό C-130 για ασφάλεια, πυροβολώντας ταυτόχρονα προς τους Κύπριους, προς τον πύργο ελέγχου και προς το αεροσκάφος των τρομοκρατών. Η μάχη είναι σκληρή. Ανθρωποι ακρωτηριάζονται, ουρλιάζουν, σωριάζονται νεκροί στη φωταγωγημένη πίστα. Τα πυρά πυκνώνουν. Οι Κύπριοι ενισχύουν τη δύναμη πυρός.
Στις 20:45 εμφανίζονται δύο τανκς που στρέφουν τα κανόνια τους προς το αεροσκάφος των Αιγυπτίων. Οι επικεφαλής δίνουν εντολή να χτυπηθεί το C-130 με ΠΑΟ (Πυροβόλο Ανευ Οπισθοδρομήσεως) των 106 mm. Το αντιαρματικό βλήμα πλήττει το μπροστινό μέρος του μεταγωγικού και το καταστρέφει ολοσχερώς. Οσο περνούν τα επόμενα λεπτά τόσο μεγαλύτερες είναι οι απώλειες των Αιγύπτιων κομάντος. Οσοι παραμένουν ζωντανοί, και αρτιμελείς, σηκώνουν τα όπλα ψηλά και παραδίδονται. «Παύσατε πυρ» διατάζουν οι επικεφαλής των μελών της Εθνικής Φρουράς. Ακολούθως δίνεται εντολή στους τραυματιοφορείς και το νοσηλευτικό προσωπικό να περιθάλψει τους τραυματίες και των δύο πλευρών.
Ο απολογισμός και η οργή Σαντάτ
Η μάχη διήρκεσε κάτι λιγότερο από μια ώρα. Από τις κυπριακές δυνάμεις τραυματίστηκαν συνολικά επτά άνδρες ενώ σκοτώθηκε κι ένας υπάλληλος του αεροδρομίου, ο Σταύρος Αντωνίου. Οι απώλειες των Αιγυπτίων είναι βαριές: 15 νεκροί, 16 τραυματίες, κάποιοι εκ των οποίων βαριά, ενώ οι υπόλοιποι 41 συνελήφθησαν. Αλώβητοι εξήλθαν τόσο οι δυο Αραβες τρομοκράτες, που εν τέλει συνελήφθησαν, όσο και οι όμηροί τους.
Μαθαίνοντας ο πρόεδρος της Αιγύπτου Ανουάρ Σαντάτ για το μακελειό στο αεροδρόμιο της Λάρνακας, εξοργίζεται. Απειλεί με άμεσα αντίποινα την Κυπριακή Δημοκρατία. Την ημέρα της κηδείας των 15 συμπατριωτών του θα χαρακτηρίσει τον Σπύρο Κυπριανού «νάνο» λόγω του γεγονότος ότι ήταν βραχύσωμος, κατηγορώντας τον ότι διέπραξε «προδοτικό έγκλημα». Ξεκαθαρίζει δε ότι παύει να τον αναγνωρίζει ως Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Εθνική Φρουρά της νήσου τίθεται σε αυξημένη επιφυλακή φοβούμενη τυχόν επίθεση των αιγυπτιακών δυνάμεων. Στο Κάιρο μπορεί να γίνονταν σχέδια ακόμη και για βομβαρδισμό της Κύπρου, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες επενέβησαν αποφασιστικά. Η Ουάσιγκτον ξεκαθαρίζει στο Κάιρο ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει να δοθεί οποιαδήποτε συνέχεια στα γεγονότα. Κυβερνήσεις από όλο τον κόσμο πάντως στάθηκαν στο πλευρό της Λευκωσίας θεωρώντας ότι έπραξε ορθά καθώς κλήθηκε να υπερασπιστεί το έδαφός της από έναν ξένο εισβολέα που επιχείρησε να παραβιάσει το Διεθνές Δίκαιο.
Για την ιστορία, οι δύο αεροπειρατές και δολοφόνοι του γενικού γραμματέα του Κινήματος AAPSO Γιουσέφ ελ Σεμπάι καταδικάστηκαν σε θάνατο αλλά με παρέμβαση του Κύπριου Προέδρου, που δεν ήθελε να προκαλέσει την ποινή των εξτρεμιστών του αραβικού κόσμου, η ποινή μετατράπηκε σε ισόβια. Κρατήθηκαν για σύντομο χρονικό διάστημα στο σωφρονιστικό κατάστημα Λευκωσίας και ακολούθως εκδόθηκαν στο Κάιρο όπου εν τέλει απελευθερώθηκαν αρχές της δεκαετίας του 1980.
