Ο Ζαν-Μπατίστ Μενιέ ντε λα Πλας γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1754 στην Τουρ, σε μια οικογένεια η οποία για γενιές ασχολούνταν με το δίκαιο και τη διοίκηση. Το διάστημα 1771-1773, παρακολούθησε ιδιαίτερα μαθήματα στο Παρίσι για την εισαγωγή του στη Στρατιωτική Ακαδημία της Μεζιέρ, από την οποία και αποφοίτησε με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού στο Σώμα των Μηχανικών.
Καθηγητής του στα Μαθηματικά ήταν ο Γκασπάρ Μονζ, υπό την επίβλεψη του οποίου ο Ντε λα Πλας έγραψε το μοναδικό δημοσιευμένο έργο του σε αυτό το επιστημονικό πεδίο.
Αυτό πάντως ήταν και η αφορμή για την εκλογή του ως μέλους της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών σε ηλικία μόλις 21 ετών. Τον Φεβρουάριο του 1777 παρουσίασε στην Ακαδημία τον έβδομο τόμο της Συλλογής μηχανημάτων εγκεκριμένων από την Ακαδημία. Το ίδιο έτος, ως υπολοχαγός, στάλθηκε στη Βερντέν για περαιτέρω σπουδές, ενώ από το 1779 μέχρι το 1788 εργάστηκε ως στρατιωτικός μηχανικός στα λιμενικά έργα του Χερβούργου, όπου επέδειξε μεγάλη εφευρετικότητα για την οχύρωση του νησιού Πελέ. Είναι χαρακτηριστικό ότι προχώρησε σε πολλά πειράματα αφαλάτωσης για την παροχή πόσιμου νερού στο νησί. Δεν σταμάτησε όμως εκεί.
Κατά τη διάρκεια του 1783 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες απογειώσεις με αερόστατο. Ο Ντε λα Πλας έδειξε αμέσως ενδιαφέρον και άρχισε να μελετά τη θεωρία του νέου αυτού τομέα. Τον Δεκέμβριο, μάλιστα, παρουσίασε στην Ακαδημία το «Υπόμνημα για την ισορροπία των αεροστατικών μηχανών». Συγκεκριμένα, παρουσίασε μια θεωρία της ισορροπίας ενός αερόστατου, τη δυναμική της ανόδου και τους κανόνες ελιγμών ενός μπαλονιού.
Για τη διατήρηση του κατάλληλου υψόμετρου, πρότεινε ένα αερόστατο γεμάτο με υδρογόνο που να περιέχει ένα μικρότερο αερόστατο γεμάτο με αέρα, καθώς και ένα μοντέλο με αέρα στο μεγαλύτερο αερόστατο και υδρογόνο στο μικρότερο. Τον επόμενο μήνα εξελέγη τακτικό μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών και διορίστηκε στην αντίστοιχη επιτροπή για την αεροστατική.
Τα αποτελέσματα της εργασίας του εκεί παρουσιάστηκαν τον Νοέμβριο του 1784, και αφορούσαν, κατά βάση, λεπτομερή σχέδια κατασκευής πηδαλιουχούμενων αεροστάτων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ξεκίνησε και η συνεργασία του με τον Αντουάν-Λοράν Λαβουαζιέ για τη σύνθεση και ανάλυση του νερού, αλλά και για τη βελτίωση των λαμπτήρων λαδιού για τον φωτισμό των αστικών δρόμων.
Τον Μάιο του 1787, ο Ντε λα Πλας προήχθη στον βαθμό του λοχαγού και ένα χρόνο αργότερα σε αυτόν του ταγματάρχη. Εκτοτε, επικεντρώθηκε στον στρατό.
Το 1790, κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, εντάχθηκε στους Ιακωβίνους και έναν χρόνο αργότερα ηγήθηκε παράκτιων αμυντικών σωμάτων. Επιστρέφοντας στο Παρίσι, συμμετείχε στην παραγωγή χαρτονομισμάτων, προσφέροντας, παράλληλα, πολύτιμες υπηρεσίες στο υπουργείο Πολέμου.
Μαζί με άλλους ακαδημαϊκούς, διορίστηκε στο Γραφείο Συμβουλευτικής για τις Τέχνες και τα Επαγγέλματα, με στόχο τη μελέτη εφευρέσεων που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στο κράτος. Τον Φεβρουάριο του 1792 ανήλθε στον βαθμό του συνταγματάρχη, και τον Σεπτέμβριο σε ακόμα υψηλότερη βαθμίδα, ενώ έγινε και μέλος της Πατριωτικής Εταιρείας του Λουξεμβούργου. Τον Φεβρουάριο του 1793, στάλθηκε στις στρατιές του Ρήνου, όπου συμμετείχε στην άμυνα του φρουρίου του Κάσελ κατά την πολιορκία του Μάιντς από τους Πρώσους. Τραυματίστηκε στις 5 Ιουνίου και πέθανε δώδεκα ημέρες αργότερα.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
