Μετά την ήττα της στον Γαλλοπρωσικό Πόλεμο του 1870-1871, η Γαλλία απομονώθηκε διπλωματικά στην Ευρώπη. Κυρίαρχη δύναμη στις ευρωπαϊκές υποθέσεις αναδείχθηκε η νεοσυσταθείσα Γερμανική Αυτοκρατορία υπό τον Ουλιέλμο Α΄ των Χοεντσόλερν. Την πραγματική εξουσία ασκούσε, ωστόσο, ο «σιδηρούς» καγκελάριος Oτο φον Μπίσμαρκ, ο οποίος φρόντισε τα επόμενα χρόνια να διαμορφώσει στην Ευρώπη ένα δίκτυο συμμαχιών με σκοπό την περαιτέρω απομόνωση της Γαλλίας.
Το 1873 ο Μπίσμαρκ ενορχήστρωσε την υπογραφή της Συμμαχίας των Τριών Αυτοκρατόρων ανάμεσα στη Γερμανία, την Αυστροουγγαρία και τη Ρωσία, μια συμμαχία η οποία δοκιμάστηκε κατά την περίοδο της Ανατολικής Κρίσης των ετών 1875-1878 και ανανεώθηκε το 1881. Τον Μάιο του 1882 ο Μπίσμαρκ πρωταγωνίστησε και πάλι στη σύναψη μιας νέας συμμαχίας για τη Γερμανία, αυτήν τη φορά ανάμεσα στη χώρα του, την Αυστροουγγαρία και την Ιταλία. Η Τριπλή Συμμαχία, η οποία παρέμεινε σε ισχύ έως το 1915, παρείχε εγγυήσεις ασφαλείας στην Ιταλία σε περίπτωση που δεχόταν επίθεση από τη Γαλλία εξαιτίας της αποικιακής πολιτικής της στη Βόρεια Αφρική.
Σε γενικές γραμμές, ο Μπίσμαρκ προσπαθούσε να τηρήσει τις ισορροπίες ανάμεσα στα συγκρουόμενα συμφέροντα των ευρωπαϊκών δυνάμεων, συγκροτώντας σχήματα συμμαχιών και αμοιβαίας κατανόησης τα οποία, μολονότι ήταν ιδιαίτερα εύθραυστα, στρέφονταν κατά της Γαλλίας. Μετά την υπογραφή της Τριπλής Συμμαχίας και την ανανέωσή της το 1887, η Συμμαχία των Τριών Αυτοκρατόρων εγκαταλείφθηκε, συντελώντας στη διπλωματική απομόνωση της Ρωσίας. Η Γαλλία και η Ρωσία βρέθηκαν στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών δυνάμεων και στο πλαίσιο της υπογραφής του μυστικού Μεσογειακού Συμφώνου το 1887, στο οποίο συμμετείχαν αρχικά το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία, ενώ στη συνέχεια εντάχθηκαν επίσης η Αυστροουγγαρία και η Ισπανία.
Επιθυμώντας να μη δυσαρεστήσει τη ρωσική πλευρά, ο Μπίσμαρκ αποφάσισε να μη συμμετάσχει σε αυτό το σχήμα. Προκειμένου να συγκρατήσει τη Ρωσία από το να αναζητήσει συμμαχία με τη Γαλλία, ο Μπίσμαρκ προσέγγισε την Αγία Πετρούπολη, προτείνοντας δελεαστικούς μεν όρους, οι οποίοι ωστόσο ήταν αδύνατο να γίνουν αποδεκτοί από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη. Στις 18 Ιουνίου 1887 Γερμανία και Ρωσία υπέγραψαν τη Συνθήκη Αντασφάλισης, η οποία προέβλεπε μεταξύ άλλων την αναγνώριση της ρωσικής επιρροής στη Βουλγαρία και τη Μαύρη Θάλασσα.
Το 1888 ανέβηκε στον γερμανικό θρόνο ο Γουλιέλμος Β΄. Πολύ σύντομα ήρθε σε σύγκρουση με τον Μπίσμαρκ. Ο «σιδηρούς καγκελάριος» εξωθήθηκε σε παραίτηση τον Μάρτιο του 1890. Με την παραίτησή του άρχισε και η αποδόμηση του συστήματος συμμαχιών το οποίο εξασφάλιζε την απομόνωση της Γαλλίας. Αμέσως η Γερμανία κατήγγειλε τη Συνθήκη Αντασφάλισης, οδηγώντας σε διπλωματική απομόνωση και τη Ρωσία.
Παρά τις εγγενείς δυσκολίες που υπήρχαν στην προσέγγιση της Γαλλίας με τη Ρωσία, οι δύο χώρες ξεκίνησαν τις συζητήσεις τους το καλοκαίρι του 1890, φθάνοντας στην υπογραφή συνθήκης συμμαχίας το 1893-1894. Στη συνέχεια, η γαλλική διπλωματία με επικεφαλής τον Τεοφίλ Ντελκασέ στράφηκε στην αποκατάσταση των σχέσεων με την Ιταλία. Οι δύο χώρες επέλυσαν τις διαφορές τους όσον αφορά τη Βόρεια Αφρική και το 1902 υπέγραψαν μια μυστική συμφωνία, η οποία προέβλεπε ότι η Ιταλία θα παρέμενε ουδέτερη σε περίπτωση ξεσπάσματος ενός γαλλογερμανικού πολέμου.
Η συμφωνία αυτή κρατήθηκε μυστική, καθότι αντέβαινε στις υποχρεώσεις της Ιταλίας προς την Τριπλή Συμμαχία. Τα επόμενα έτη, η γαλλική διπλωματία προχώρησε ένα βήμα περαιτέρω για την έξοδό της από τη διπλωματική απομόνωση στη Γηραιά Hπειρο προσεγγίζοντας το Ηνωμένο Βασίλειο.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
