Κατά τον 14o αιώνα, οι εμφύλιοι πόλεμοι προκάλεσαν τεράστιο πλήγμα στο κύρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Παρά τους αυξανόμενους εξωτερικούς κινδύνους, στις αρχές του αιώνα το βυζαντινό κράτος φαινόταν να σταθεροποιείται έχοντας ρυθμίσει αρκετά από τα προβλήματα που αντιμετώπιζε. Ωστόσο, οι εμφύλιοι πόλεμοι απομύζησαν κάθε κρατικό πόρο μεταβάλλοντας την αυτοκρατορία σε ένα αδύναμο κράτος και οδηγώντας το στην παρακμή.
Η πρώτη περίοδος των εμφυλίων πολέμων ξεκίνησε με τη σύγκρουση μεταξύ του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου και του εγγονού του Ανδρόνικου Γ΄. Ο Ανδρόνικος Β΄ είχε ανέβει στον θρόνο το 1282, ύστερα από τον θάνατο του πατέρα του Μιχαήλ Η΄, του αυτοκράτορα ο οποίος ανέκτησε την Κωνσταντινούπολη το 1261. Μία από τις πρώτες ενέργειές του ως αυτοκράτορα ήταν να καταγγείλει την ένωση των Εκκλησιών της Λυών, ανατρέποντας την πολιτική του πατέρα του.
Ο Ανδρόνικος ο νεότερος γεννήθηκε το 1297. Ήταν ο μεγαλύτερος γιος του διαδόχου του Ανδρονίκου Β΄ Μιχαήλ και της Μαργαρίτας της Αρμενίας. Ο Ανδρόνικος Β΄ ουδέποτε έκρυψε την αγάπη του για τον συνονόματο εγγονό του, ξεχωρίζοντάς τον από τα υπόλοιπα μέλη της πολυπληθούς οικογένειας των Παλαιολόγων.
Ο νεαρός πρίγκιπας ήταν ιδιαίτερα παρορμητικός και φιλόδοξος ως άνθρωπος, ενώ οι ερωτικές τους σχέσεις τον έμπλεκαν συχνά σε περιπέτειες. Μάλιστα, μία από αυτές τις περιπέτειες υπήρξε η αιτία για τον θάνατο του αδερφού του Μανουήλ, γεγονός το οποίο πλήγωσε βαθιά τον πατέρα τους Μιχαήλ, συντελώντας στον ξαφνικό θάνατό του τον Οκτώβριο του 1320. Όταν πέθανε ο γιος του, ο γηραιός αυτοκράτορας έλαβε την απόφαση να αφαιρέσει το δικαίωμα της διαδοχής του εγγονού του Ανδρόνικου στον θρόνο.
Ο Ανδρόνικος ο νεότερος αντέδρασε έντονα σε αυτήν την εξέλιξη επαναστατώντας εναντίον του παππού του. Στο πλευρό του στάθηκαν μεταξύ άλλων ο Ιωάννης Καντακουζηνός και ο Αλέξιος Απόκαυκος. Πολύ σύντομα, μέσα στο 1321, οι επαναστάτες κατάφεραν να επιβάλουν στον γηραιό Ανδρόνικο τους όρους τους, να αναγνωρίσει τον νεαρό Ανδρόνικο συναυτοκράτορα παραχωρώντας του τη Θράκη και περιοχές της Μακεδονίας.
Η περίοδος ειρήνης, όμως, δεν διήρκεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σημειώθηκαν αρκετές εντάσεις μεταξύ των δύο πλευρών, κάτι το οποίο εκμεταλλεύτηκαν οι εξωτερικοί εχθροί του βυζαντινού κράτους. Το 1328 ο Ανδρόνικος Γ΄ πραγματοποίησε νέο πραξικόπημα για την ανατροπή του Ανδρόνικου Β΄. Ο γηραιός αυτοκράτορας εκτοπίστηκε σε μοναστήρι και εκάρη μοναχός, αφήνοντας την τελευταία του πνοή μερικά χρόνια αργότερα, το 1332.
Όταν παρέμεινε μόνος στο αξίωμα του αυτοκράτορα, ο Ανδρόνικος Γ΄ συνειδητοποίησε την οικτρή οικονομική κατάσταση του κράτους. Επιπλέον, η διοίκηση ήταν εξαχρειωμένη και συχνό ήταν το φαινόμενο της αγοραπωλησίας αξιωμάτων. Εχοντας στο πλευρό του Καντακουζηνό, ο Ανδρόνικος Γ΄ εισήγαγε μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη, οι οποίες σταδιακά έφεραν κάποια αποτελέσματα.
Ωστόσο, οι προσπάθειες της κεντρικής διοίκησης για αναδιάρθρωση του κράτους δέχθηκαν καίριο πλήγμα όταν πέθανε ξαφνικά ο Ανδρόνικος Γ΄ στα μέσα Ιουνίου 1341. Στις 15 Ιουνίου ορίστηκε νέος αυτοκράτορας ο εννιάχρονος γιος του Ιωάννης Ε΄, την επιτροπεία του οποίου ανέλαβε ο στενότερος συνεργάτης του Ανδρονίκου Γ΄, μέγας δομέστικος Ιωάννης Καντακουζηνός.
Σύντομα, ωστόσο, εναντίον του Καντακουζηνού στράφηκαν η βασιλομήτωρ Άννα της Σαβοΐας, ο αρχηγός του στόλου και άλλοτε προστατευόμενος του Καντακουζηνού Αλέξιος Απόκαυκος και ο Πατριάρχης Ιωάννης ΙΔ΄.
Οι τρεις τους επωφελήθηκαν της απουσίας του Καντακουζηνού από την Κωνσταντινούπολη και κινήθηκαν εναντίον του δημεύοντας την τεράστια περιουσία του και φυλακίζοντας τους συγγενείς και φίλους του. Ξέσπασε τότε ένας νέος γύρος εμφύλιων συγκρούσεων, ο οποίος υπονόμευσε τις προσπάθειες ανόρθωσης των προηγούμενων ετών.
