Η Αγκουστίνα Ραϊμούντα Μαρία Σαραγόσα ι Ντομένεκ έμεινε γνωστή ως η «Ισπανίδα Ζαν ντ’ Αρκ», καθώς υπερασπίστηκε τη χώρα της με γενναίο τρόπο απέναντι στα στρατεύματα του Ναπολέοντα. Αν και διάφορα μέρη διεκδικούν την καταγωγή της, το πιθανότερο είναι ότι γεννήθηκε στο Ρέους, στην Ταραγόνα, το 1786. Σε νεαρή ηλικία μετακόμισε με την οικογένειά της στη Μαδρίτη.
Ηταν ανεξάρτητο πνεύμα από μικρή, και φαίνεται ότι μια επίμονη ενασχόλησή της ήταν να επισκέπτεται ήδη από την ηλικία των δεκατριών τους στρατώνες. Τρία χρόνια αργότερα παντρεύτηκε με τον Χουάν Ρόκα Βίλα-Σέκα, ο οποίος υπηρετούσε στο Πυροβολικό. Ωστόσο, με το ξέσπασμα του Πολέμου της Ιβηρικής Χερσονήσου (Μάιος 1808), τον εγκατέλειψε, για να πάει στο σπίτι της αδερφής της στη Σαραγόσα.
Μέχρι το καλοκαίρι του 1808, η Σαραγόσα ήταν μία από τις ελάχιστες πόλεις της βόρειας Ισπανίας που δεν είχε πέσει στα χέρια των δυνάμεων του Ναπολέοντα. Ωστόσο, τα δεδομένα θα άλλαζαν στις 15 Ιουνίου, όταν τα γαλλικά στρατεύματα εισέβαλαν στο Πορτίγιο, μια πύλη που βρισκόταν σε κοντινή απόσταση.
Η Αγκουστίνα, φτάνοντας στα τείχη με ένα καλάθι μήλα για τους υπερασπιστές της πόλης, είδε ότι ήδη είχαν υποστεί σοβαρές απώλειες και ορισμένοι είχαν εγκαταλείψει τις θέσεις τους.
Καθώς οι Γάλλοι βρίσκονταν μόλις λίγα μέτρα μακριά, δεν δίστασε να γεμίσει η ίδια ένα κανόνι και να ανάψει το φιτίλι, επιτιθέμενη με επιτυχία στον εχθρό. Βλέποντας την κίνηση αυτή, πολλοί από τους εθελοντές και τα στρατεύματα που είχαν αποχωρήσει, αποφάσισαν να επιστρέψουν και να βοηθήσουν.
Η μάχη που ακολούθησε ήταν ιδιαίτερα αιματηρή, με τους Γάλλους τελικά να υποχωρούν. Δεν εγκατέλειψαν όμως την προσπάθεια. Επέστρεψαν λίγες εβδομάδες αργότερα, έχοντας προετοιμαστεί καλύτερα, και επιτέθηκαν με σφοδρότητα. Η Αγκουστίνα, η οποία είχε αρχικά συλληφθεί, κατάφερε να αποδράσει και ήταν αποφασισμένη να αντισταθεί.
Μάλιστα έπαιξε σημαντικό ρόλο, βοηθώντας στα πυροβόλα και κυρίως εμπνέοντας τους άλλους Ισπανούς να συνεχίσουν τον αγώνα τους. Παρά τις προσπάθειες, ωστόσο, η πόλη άντεξε μόνο τρεις μήνες. Οι Αρχές της, μάλιστα, μετά την εισβολή και την πλήρη καταστροφή των σπιτιών, αναγκάστηκαν να παραδοθούν. Ακόμα και σε αυτές τις συνθήκες, όμως, η Αγκουστίνα και όσοι την ακολουθούσαν φρόντιζαν να συνεχίζουν την αντίσταση με κάθε δυνατό τρόπο, γεγονός που παρακίνησε τη Βρετανία να διαθέσει τους απαραίτητους πόρους για την προσπάθεια εκδίωξης των Γάλλων από την Ιβηρική Χερσόνησο.
Καθώς η κατάσταση επιδεινωνόταν από στρατηγική άποψη για τις δυνάμεις του Ναπολέοντα, οι προμήθειες και η εκπαίδευση παρέχονταν κρυφά από τον δούκα του Ουέλινγκτον. Σύμφωνα με τον θρύλο, μάλιστα, η Αγκουστίνα είχε αναδειχθεί στη μοναδική γυναίκα «αξιωματικό» του δούκα. Συγκεκριμένα, λέγεται πως στις 21 Ιουνίου 1813 ενήργησε ως διοικητής πυροβολαρχίας πρώτης γραμμής στη μάχη της Βιτόρια – εκεί όπου ο γαλλικός στρατός υπέστη συντριβή και, τελικά, εκδιώχθηκε από την Ισπανία.
Μετά τον πόλεμο, η Αγκουστίνα παντρεύτηκε για δεύτερη φορά έναν γιατρό, ενώ σε προχωρημένη ηλικία κυκλοφορούσε στη Σαραγόσα φορώντας παράσημα για την προσφορά της. Από τη ζωή έφυγε στις 29 Μαΐου 1857, σε ηλικία 71 ετών, στη Θέουτα. Η «Ισπανίδα Ζαν ντ’ Αρκ» ενέπνευσε πολλούς καλλιτέχνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο λόρδος Μπάιρον και οι σχετικοί στίχοι του στο Τσάιλντ Χάρολντ. Το 1929 η ζωή της μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στον βωβό -τότε- κινηματογράφο· ακολούθησε μία ακόμα μεταφορά το 1950.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
