Η απαρχή της πυρηνικής εποχής τοποθετείται στις 16 Ιουλίου 1945, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν την πρώτη δοκιμή ατομικής βόμβας στην έρημο του Νιου Μέξικο. Λίγες εβδομάδες αργότερα, οι βομβαρδισμοί της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι απέδειξαν την καταστροφική ισχύ του νέου όπλου και εγκαινίασαν μια νέα εποχή για την ανθρωπότητα.
Τα πρώτα χρόνια αυτής της νέας εποχής, τα πυρηνικά όπλα εθεωρούντο κυρίως ως μέσα για την επίτευξη στρατηγικών στόχων. Ηταν σχεδιασμένα για μαζικά πλήγματα σε βιομηχανικά κέντρα και μεγάλες πόλεις. Οι βόμβες ήταν ογκώδεις και απαιτούσαν ειδικά τροποποιημένα αεροσκάφη για τη μεταφορά και τη ρίψη τους, ενώ βρίσκονταν αποκλειστικά υπό τον έλεγχο των ανώτατων πολιτικών και στρατιωτικών Αρχών.
Η επιτυχημένη δοκιμή ατομικής βόμβας το 1949 από τους Σοβιετικούς τερμάτισε το αμερικανικό μονοπώλιο στα πυρηνικά όπλα. Το επόμενο έτος ξέσπασε ο πόλεμος της Κορέας (1950-1953), ο οποίος ενίσχυσε τους φόβους για ενδεχόμενη γενικευμένη σύγκρουση ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η ηγεσία των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων αναζητούσε τρόπους για την ενσωμάτωση των πυρηνικών όπλων στις επιχειρήσεις ενός ενδεχόμενου πολέμου.
Η λύση δόθηκε με την ανάπτυξη μικρότερων και ελαφρύτερων πυρηνικών κεφαλών, επιτρέποντας με αυτόν τον τρόπο τη δυνατότητα χρήσης τους όχι μόνον από βομβαρδιστικά αεροσκάφη αλλά και από τακτικά μέσα, όπως τα πυροβόλα.
Στις 25 Μαΐου 1953 οι Αμερικανοί πραγματοποίησαν την πρώτη και μοναδική βολή βλήματος με πυρηνική κεφαλή από συμβατικό πυροβόλο στο πεδίο δοκιμών της Νεβάδα. Η βολή είχε την κωδική ονομασία “Grable” και αποτελούσε μέρος της σειράς δοκιμών “Upshot-Knothole”. Στη δοκιμή χρησιμοποιήθηκε το πυρηνικό βλήμα W9, διαμετρήματος 280 χιλιοστών, το οποίο εκτοξεύθηκε από το πυροβόλο Μ65.
Το πυροβόλο αυτό, γνωστό στους στρατιωτικούς κύκλους των ΗΠΑ ως “Atomic Annie”, είχε σχεδιαστεί ειδικά για τη μεταφορά και τη χρήση πυρηνικών βλημάτων στο πεδίο της μάχης. Ο σχεδιασμός του αντανακλούσε την πεποίθηση μεγάλου μέρους της αμερικανικής στρατιωτικής ηγεσίας ότι ένας μελλοντικός πόλεμος με τη Σοβιετική Ενωση θα απαιτούσε τη χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων από τα πρώτα στάδια των επιχειρήσεων.
Η δοκιμή του νέου όπλου πραγματοποιήθηκε στις 8.30 το πρωί της 25ης Μαΐου 1953. Το πυροβόλο Μ65 τοποθετήθηκε στην προκαθορισμένη θέση και εκτόξευσε το βλήμα προς το πεδίο βολής, το οποίο απείχε περίπου 10 χιλιόμετρα. Το βλήμα, η πυρηνική κεφαλή του οποίου είχε ισχύ 15 κιλοτόνων, εξερράγη 19 δευτερόλεπτα έπειτα από την εκτόξευσή του, δημιουργώντας το χαρακτηριστικό νέφος σε σχήμα μανιταριού, το οποίο έφθασε τα 160 μέτρα σε ύψος.
Η επιτυχής δοκιμή της εκτόξευσης πυρηνικής βόμβας από πυροβόλο επιτάχυνε την ανάπτυξη τακτικών πυρηνικών όπλων μικρότερου διαμετρήματος και βεληνεκούς. Παράλληλα, ενίσχυσε τους φόβους και την κανονικοποίηση της χρήσης πυρηνικών όπλων από τις δύο υπερδυνάμεις του Ψυχρού Πολέμου.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
