Καθώς η Γαλλική Επανάσταση βρισκόταν σε εξέλιξη, οι μοναρχίες της Ευρώπης ανησυχούσαν ότι το φαινόμενο θα εξαπλωνόταν σύντομα και στις χώρες τους. Υπό αυτές τις συνθήκες, ξέσπασε ο Πόλεμος του Α΄ Συνασπισμού με σκοπό ακριβώς να κατασταλεί η επανάσταση ή τουλάχιστον να περιοριστεί εντός γαλλικών συνόρων. Στις 25 Απριλίου 1792, και ενώ οι δυνάμεις του Συνασπισμού είχαν εισέλθει στο γαλλικό έδαφος, ο βαρόνος Φιλίπ-Φρεντερίκ ντε Ντίτριχ, δήμαρχος του Στρασβούργου, ζήτησε από τον φιλοξενούμενό του Ρουζέ ντε Λιλ να συνθέσει ένα τραγούδι για να συσπειρωθούν και να ενθαρρυνθούν οι Γάλλοι στρατιώτες, ώστε να υπερασπιστούν με θέρμη την πατρίδα τους.
Ανταποκρινόμενος στην έκκληση αυτή, ο Ρουζέ ντε Λιλ συνέθεσε μια μελωδία, την οποία ονόμασε «Πολεμικό Τραγούδι για τον Στρατό του Ρήνου». Η εν λόγω μελωδία έγινε σύντομα συνώνυμο του καλέσματος για συσπείρωση γύρω από τους στόχους και τις διαδικασίες της Γαλλικής Επανάστασης. Αξίζει να σημειωθεί ότι εξαρχής το τραγούδι περιλάμβανε διάφορες εκδοχές – με και χωρίς στίχους. Οι πρώτες αυτές εκδοχές δεν υπογράφονταν, γεγονός που οδήγησε σε αμφιβολίες για το αν ο Ρουζέ ντε Λιλ, ένας μάλλον μέτριος συνθέτης -αφού δεν ακολούθησε καμία άλλη σημαντική μουσική σύνθεσή του-, υπήρξε πράγματι ο άνθρωπος που το συνέθεσε.
Η εκδοχή που θα εξελισσόταν στη συνέχεια σε εθνικό ύμνο, τραγουδήθηκε στους δρόμους για πρώτη φορά από εθελοντές με καταγωγή από τη Μασσαλία˙ εξ ου και έμεινε γνωστή, μέχρι τα τέλη Μαΐου του ίδιου έτους, ως «Μασσαλιώτιδα». Τα ίδια αυτά στρατεύματα, τα οποία ήδη είχαν υιοθετήσει τη «Μασσαλιώτιδα» ως εμβατήριο της Εθνοφρουράς της Μασσαλίας, έκαναν την είσοδό τους στην πόλη του Παρισιού στις 30 Ιουλίου 1792. Ετσι, το τραγούδι μεταδόθηκε από στόμα σε στόμα και μετατράπηκε σε μια μορφή μουσικής προπαγάνδας – εμπεριέκλειε τα επαναστατικά ιδανικά και ένωνε τους πολίτες μέσω των στίχων και της μελωδίας του.
Η «Μασσαλιώτιδα» έγινε επίσημα ο (πρώτος) εθνικός ύμνος της Γαλλίας με διάταγμα της Συνέλευσης στις 14 Ιουλίου 1795. Οι «περιπέτειές» της, ωστόσο, δεν τελείωσαν τότε. Απαγορεύτηκε κατά την αυτοκρατορική περίοδο του Ναπολέοντα και στην Παλινόρθωση, ήρθε όμως και πάλι στο προσκήνιο κατά την Επανάσταση του 1830. Μάλιστα, ο Εκτόρ Μπερλιόζ προχώρησε σε μια νέα ενορχήστρωση, την οποία αφιέρωσε στον Ρουζέ ντε Λιλ. Ο βασιλιάς Λουδοβίκος-Φίλιππος, ωστόσο, προτίμησε την «Παριζιάνα» – έναν διαφορετικό, πιο συμφιλιωτικό, κατά τη γνώμη του, ύμνο.
Η «Μασσαλιώτιδα» θα επιλεγόταν και πάλι ως εθνικός ύμνος της Γαλλίας το 1879 από την Τρίτη Δημοκρατία, χωρίς, όμως, να οριστεί επίσημη εκδοχή, γεγονός που προκαλούσε σύγχυση κατά τη συνεργασία διαφορετικών ορχηστρών. Επρεπε, επομένως, να υπάρχει μια τυποποιημένη έκδοση. Πράγματι, το υπουργείο Πολέμου φρόντισε γι’ αυτό και έτσι το 1887, υιοθετήθηκε η πρόταση μιας επιτροπής από επαγγελματίες μουσικούς.
Ο ρόλος της «Μασσαλιώτιδας» ως εθνικού ύμνου επιβεβαιώθηκε στο Αρθρο 2 των γαλλικών Συνταγμάτων του 1946 και του 1958. Ο ρυθμός, ωστόσο, με την πάροδο των ετών γνώρισε ορισμένες μικρές αλλαγές. Τον 20ό αιώνα, παιζόταν λίγο πιο γρήγορα από την αρχική σύνθεση, για να επιβραδυνθεί κατόπιν αιτήματος του Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν. Ο διάδοχός του, Φρανσουά Μιτεράν, προτίμησε την προηγούμενη, ταχύτερη έκδοση, η οποία τελικά παραμένει σε ισχύ μέχρι και σήμερα.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
